«Մեզ մոտ արդեն անկառավարելի քաոս է. հայ ժողովրդի նկատմամբ մշակված հոգեբանական օպերացիա է իրականացվում»․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Մեդիափորձագետ Տիգրան Քոչարյանի հետ զրուցել ենք Ադրբեջանի սանձազերծած հերթական ռազմական գործողությունների ժամանակ և դրանից հետո կիրառվող տեխնոլոգիաների, երկրի առջև ծառացած վտանգների ու նաև այն մասին, թե ինչ ցույց տվեցին սեպտեմբերի 25-ին տեղի ունեցած ՏԻՄ ընտրությունները: Անդրադառնալով ՏԻՄ ընտրություններին, այն փաստին, որ ՔՊ-ն կրկին որոշ համայնքներում հաղթել է, Տիգրան Քոչարյանը մի քանի հանգամանք առանձնացրեց:

«Այս ընտրությունների հիմնական ցուցիչն այն էր, որ Հայաստանում դեռ կան բազմաթիվ մարդիկ, ովքեր չեն հասկանում, թե երկրում ինչ իրավիճակ է, և անվտանգային ինչ խնդիրներ կան Հայաստանում՝ կապված ՔՊ-ի՝ իշխանություն լինելու հետ: Սա ամենավրդովեցուցիչ հանգամանքն էր: Շատերն ասում են, որ ՏԻՄ ընտրությունների ժամանակ համայնքներում հիմնականում մարդկանց են ընտրում, բայց ինձ համար այդ արդարացումներն այս պարագայում անհասկանալի են: Այսինքն, կարելի է չգնալ ընտրությունների, չընտրել ՔՊ-ին, որովհետև բոլորը տեսնում են, թե ՔՊ-ի իշխանության օրոք ինչ է կատարվում Հայաստանի անվտանգության հետ: Վրդովմունք առաջացրեցին ընտրությունների արդյունքները հատկապես Սիսիանում և Սիսիանի որոշ սահմանային բնակավայրերում: Թեպետ այնտեղ ՔՊ-ն դեռևս բացարձակ մեծամասնություն չունի, բայց այս պայմաններում, երբ իրենց տներն ադրբեջանական զորքերի ուղիղ նշանառության տակ են, ՔՊ-ին ձայն տալն արդեն հոգեբանական խնդիր է: Նույնը, ցավում եմ, վերաբերում է Թալինի բնակչությանը՝ հաշվի առնելով հատկապես այն հանգամանքը, որ թալինցիները հերոսական նախնիներ ունեն: Հերոսական անցյալն ու 8000 ձայն տալը մի ուժի ներկայացուցչի, որը գնում է Թուրքիայի ու Ադրբեջանի հետ մերձեցման, կոգնիտիվ դիսոնանս է առաջացնում: Ապշեցուցիչ ու ցավալի է, որ անգամ այսքանից հետո ոչ թե 10 կամ 20 քվե, այլ հազարավոր ձայներ են տալիս ՔՊ-ին»,-«Փաստի» հետ զրույցում նշել է մեդիափորձագետը:

Ինչ վերաբերում է այն դիտարկումներին, թե մարդկանց հետ պետք էր աշխատել, որ նման արդյունքներ չլինեին, նա շեշտեց. «Այս պարագայում սխալ դիտարկումներ են: Ի՞նչ է նշանակում աշխատել մի մարդու հետ, որի տան դուռը ներկա պահին ջարդում են, տան անդամներին փորձում են սպանել, ունեցվածքը թալանել, բռնաբարել: Ի՞նչ բացատրել այդ մարդուն, ասել՝ դու պետք է դիմադրե՞ս, թե պետք է ևս մեկ անգամ ընտրես մի ուժի, որը քո տան բանալիները տվել է թշնամուդ: Շատ աբսուրդ իրավիճակ է այդ տեսանկյունից. այսինքն, ի՞նչ պետք է բացատրել Սիսիանի սահմանային գյուղի բնակչին, որը այսքանից հետո ՔՊ-ին ձայն է տալիս, ձայն է տալիս, երբ իր տարածքը ադրբեջանցիները գրավել են, ու դա եղել է Նիկոլ Փաշինյանի օրոք: Գնա՞լ, բացատրե՞լ, որ «Փաշինյանի գլխին նախկինները զենք չեն պահել, ու նա ստիպված չէ այս ամենն անում»: Բացատրել, որ այս մարդիկ քեզ խաբե՞լ են, անպաշտպա՞ն թողել: Այն մարդիկ, որոնք այս կամ այն պատճառով ժամանակին ընտրել են Փաշինյանին ու տեսել են, թե իրենց ինչ օրն է գցել իր «խաղաղության դարաշրջանով», իրենց ճիշտ ընտրությունը պետք է արդեն իսկ կատարած լինեին»:

Անդրադառնալով Ադրբեջանի հերթական գործողությունների ժամանակ և դրանից հետո հայ հասարակության նկատմամբ կիրառվող տեխնոլոգիաներին՝ քաղտեխնոլոգը մի քանի ուղղություն մատնանշեց. «Մեզ մոտ արդեն, մեծ հաշվով, չկա կառավարելի քաոս: Մեզ մոտ անկառավարելի քաոս է: Եվ այն, ինչ վերջին պատերազմական գործողությունների ֆոնին անում է իշխանությունը հատկապես տեղեկատվական իմաստով, նույն 44-օրյա պատերազմի շարունակությունն է. բոլոր ռեսուրսներն ուղղել է իրական փաստերը թաքցնելուն: Եվ նշվածի հետևանքով շատ դեպքերի, գերիների ու զոհերի մասին, ցավոք սրտի, հայաստանյան հասարակությունն իմացել էր ադրբեջանական Տելեգրամ ալիքներից: Կրկին հոսքերի սխալ կառավարում է իրականացվում, ինչի պատճառով բնակչությունը ստիպված ինֆորմացիան այլ, այդ թվում՝ թշնամական հարթակներում է փնտրում, ինչը պատերազմական գործողությունների ժամանակ արգելված է:

Մինչև հիմա մենք չգիտենք այն մարդկանց անունները, որոնք զոհվել են պատերազմական գործողությունների ժամանակ: Ի՞նչ է այդպիսով ուզում թաքցնել իշխանությունը, ինչո՞ւ չպետք է իմանանք այն մարդկանց անունները, որոնք հայրենիքի պաշտպանության զոհասեղանին ամենաթանկը՝ իրենց կյանքը դրեցին: Մենք չգիտենք նաև, թե հստակ քանի գերի, քանի վիրավոր կա: Ավելին, իշխանության կողմից հովանավորվող ֆեյսբուքյան էջերում որոշակի զուգահեռ իրականություն է ստեղծվում, որոնք վերջին դեպքերը փորձում են որպես Հայաստանի հաղթանակ ներկայացնել: Անհասկանալի է նաև, թե այս կամ այն բնակավայր գնալն արդյո՞ք անվտանգ է»:

Նրա խոսքով, այս անգամ իշխանություններն ուղղակի որոշել են փակել ինֆորմացիան և մի կողմ քաշվել. «Այդ մոտեցումը, սակայն, հակառակ էֆեկտն է բերում: Բազմիցս է ասվել՝ որտեղ փակում ես տեղեկատվությունը, մարդիկ այն սկսում են այլ տեղերում փնտրել: Ու այս պայմաններում տարբեր տեսակի մարդիկ կարող են ուռճացնել զոհերի տվյալները կամ էլ, օրինակ՝ ադրբեջանցիների տեղեկատվական ուղղորդումներից այնպիսի տեղեկատվություն տալ, որ մարդիկ հուսալքվեն, բարոյալքվեն, խուճապի մատնվեն: Մենք գիտեինք Ապրիլ յան պատերազմի ժամանակ նահատակված մեր զինվորների մասին: Ռոբերտ Աբաջյանը, Ադամ Սահակյանը, Արմենակ Ուրֆանյանը և մյուս մեր տղաները հերոսական կերպարներ դարձան: Հիմա բացարձակ չգիտենք՝ ովքեր են ավելի քան 200 զոհերը, ինչ սխրանքներ են գործել, ինչ պայմաններում են զոհվել, ինչ օրինակ կարող են ծառայել: Այնպիսի տպավորություն են ուզում ստեղծել, թե անանուն մարդիկ են, ուղղակի զոհվել են այս կամ պատճառով… Սա տեխնոլոգիա է, կոչվում է «զոհերի անոնիմիզացիա», որովհետև եթե զոհը անանուն է, հասարակության մոտ հարցեր ու հույզեր չեն առաջանում: Իշխանությունը պարզապես անպատվաբեր վարք է ցուցաբերում, երբ թաքցնում է մարդկանց անուն-ազգանունները: Սա, մեծ հաշվով, ստորություն է»:

Մեդիափորձագետը կարծում է, որ վերոնշյալը միտումնավոր քաղաքականություն է: «Միտումը հետևյալն է. թաքցնելով զոհերի անունները, իրական քանակը, դրանով հասարակության մոտ հարցեր, հույզեր ու բողոքներ չես առաջացնում: Փաշինյանի իշխանությունը, որ եկավ հենց այդ հույզերի ու բողոքների՝ էմոցիոնալ բաղադրիչի հիման վրա, փորձում է բթացնել այդ էմոցիաները, հույզերի առաջացումը: Այս միտումնավոր քաղաքականությունը երևաց թե՛ կորոնավիրուսի դեմ պայքարի, թե՛ 44-օրյա պատերազմի ժամանակ և թե՛ հիմա: Ինչքան քիչ մարդ է իմանում զոհերի՝ 18, 19 տարեկան երեխաների մասին, այդքան քիչ վտանգներ են առաջանում իշխանությունների համար: Հիշենք, թե այս իշխանությունը, որը ժամանակին ընդդիմություն էր, ինչպես էր շահարկում յուրաքանչյուր զինվորի մահը, ինչպես էին տարբեր հասարակական կազմակերպությունների միջոցով անընդհատ թմբկահարում յուրաքանչյուր մահ կամ բանակում արձանագրված յուրաքանչյուր դեպք: Հիշենք, թե ինչպիսի մեծ հույզեր էին առաջանում նաև «800 հեկտարով»: Այդ ամենն օգտագործվեց, որպեսզի ժողովրդի մոտ այն ժամանակվա իշխանությունների նկատմամբ հակակրանք ու ատելություն առաջանա»,-ասաց նա՝ շեշտելով, որ նույն կազմակերպությունների ներկայացուցիչները, որոնք գեներացնում էին այդ ամենը, պարզապես սսկվել են:

«Հիշենք, թե ինչպիսի վայնասուն էին բարձրացրել այն ժամանակ, երբ ոստիկանները պարտադրաբար նախագահական նստավայրից սևազգեստ մայրերին փողոցի այն կողմն անցկացրին: Հիմա, երբ Եռաբլուրում ոստիկանները բիրտ ուժ են կիրառում զոհված զինծառայողների ծնողների նկատմամբ, նույն մարդիկ տարբեր անկյուններում լռում են կամ առանց որևէ քայլի առօրյա հայտարարություններ անում: Քանի որ այս իշխանությունները հույզեր գեներացնելու փորձ ունեն, շատ լավ գիտեն՝ ինչպես իրավիճակները հանդարտեցնեն, բթացնեն ժողովրդի ինքնապաշտպանությունը, դիմադրությունը: Սա մշակված հոգեբանական օպերացիա է հայ ժողովրդի նկատմամբ»:

Ամփոփելով ու խոսելով հիմնական վտանգների մասին՝ Տիգրան Քոչարյանը շեշտեց. «Մենք գտնվում ենք Հայաստանի պետականության կորստի վերջնական փուլում: Մենք կանգնած ենք հայ ժողովրդի հերթական հայրենազրկման և գաղթի ճանապարհը բռնելու վերջնական փուլի շեմին: Փաշինյանի հանձնվողական և օտար պետությունների քաղաքական օրակարգը սպասարկելը բերում է նրան, որ Հայաստանը, որպես պետություն, և հայ ժողովուրդը, որպես ազգ, կոնկրետ գոյաբանական սպառնալիքի տակ են: Սա ևս միտումնավոր է: Փաշինյանն ու իր շրջապատը չեն սպասարկում հայոց պետականության օրակարգը և չեն պաշտպանում հայ ազգի շահերը: Նրանք լուրջ վտանգի տակ են դնում հայոց պետականությունը և հայ ազգի՝ իր սեփական հայրենիքն ունենալու իրավունքը: Շատերը սա հասկացել են, թեպետ բավականին մեծ զանգված կա, որը մինչև հիմա հավատում է այս ուժի «խաղաղության օրակարգին»: Եվ, փաստորեն, թուրքական և ադրբեջանական ազդեցությունը մեր թե՛ ներքին, թե՛ արտաքին քաղաքականության վրա ապահովում են անգամ ընտրություններով, իրենց ձայներով: Ես շատ եմ ցավում, բայց ՔՊ-ին տրված յուրաքանչյուր ձայն սատարում է ադրբեջանա-թուրքական ծրագրերին՝ Հայաստանի ներսում»:

Տիգրան Քոչարյանը միակ ելքը իշխանափոխությունն է համարում. «Պետք է ստեղծվի այնպիսի մի ճգնաժամային մարմին, որը բավականին քիչ ժամանակ ունի և պետք է այդ կարճ ժամանակահատվածում փրկի Հայաստանի պետականության մնացորդները, Հայաստանը փորձի դարձնել ոչ թե ամեն ինչի տակ ստորագրող ու համաձայնող, այլ բանակցող կողմ: Հիմա նաև միջազգային ավանտյուրայի են դիմում ու փորձում մեծ աշխարհաքաղաքական բախման ժամանակ դաշնակիցներ փոխել, փնտրել: Սա ևս պետք է կանխել, որովհետև նշվածը վերջնական կործանման եզրին կհասցնի»:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում