Կլառնետ. ինչպե՞ս երկու փականանոցից այն դարձավ վեց փականանոց. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Կլառնետը փայտից պատրաստվող երաժշտական փողային գործիք է: Այն ունի փափուկ տեմբր և ձայնային լայն տիրույթ: Կլառնետն օգտագործվում է ցանկացած ժանրի երաժշտություն ստեղծելու համար: Կլառնետահարները կարող են հանդես գալ ոչ միայն որպես մենակատարներ, այլ նաև երաժշտական նվագախմբերում: Կլառնետի պատմությունը սկսվել է ավելի քան 4 դար առաջ: Գործիքը ստեղծվել է 1718-րդ դարերում: Դրա ստեղծման ճշգրիտ թիվը հայտնի չէ, բայց շատ փորձագետներ ընդունում են, որ կլառնետը ստեղծվել է 1710 թվականին Յոհան Քրիստոֆ Դենների կողմից Գերմանիայի Նյուրնբերգ քաղաքում:

Նա վարպետ էր փայտե փողային գործիքներ ստեղծելու գործում: Ֆրանսիական «շալ յումո» ֆլեյտան արդիականացնելիս Դենները ստեղծել է միանգամայն նոր երաժշտական գործիք ձայնի լայն դիապազոնով: Կլառնետն ի սկզբանե հաջողություն է ունեցել և լայնորեն օգտագործվել է նվագախմբային գործիքների մեջ: Գործիքի որակը բարելավելու համար Դենները հետագայում նորացրել է այն: Դենների մահից հետո նրա որդին՝ Ջեյքոբն է ժառանգել հոր բիզնեսը: Նա շարունակել է ստեղծագործել և կատարելագործել երաժշտական փողային գործիքները: Կլառնետը հետագայում ևս ենթարկվել է փոփոխությունների: 1760 թվականին ավստրիացի վարպետ Պաուրը առկա 2 փականներին ավելացրել է 3-րդ փականը, բելգիացի վարպետ Ռոտենբուրգը՝ 4-րդը, անգլիացի Ջոն Հեյլը 1785 թվականին ավելացրել է 5-րդը, իսկ մոտավորապես 1790 թվականին ֆրանսիացի կոմպոզիտոր և կլառնետահար Ժան Քսավիե Լեֆևրը ստեղծել է արդեն ներկայիս կլառնետի օրինակը՝ 6 փականով։ 18-րդ դարի վերջին կլառնետն արդեն իր կայուն տեղն է ունեցել դասական երաժշտության գործիքների շարքում: Կլառնետի առաջացման պատմությունն այդքանով չի ավարտվում:

19-րդ դարում կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր Գիացինտ Կլոզեն երաժշտական գյուտարար Լուի - Օգյուստ Բաֆեթի հետ միասին կատարելագործել է գործիքը՝ տեղադրելով օղակաձև փականներ: Նման կլառնետը կոչվում է «ֆրանսիական կլառնետ» կամ «Բեմա կլառնետ»: Հետագա փոփոխություններն ու գաղափարները ներկայացվել են Ադոլֆ Սաքսի և Եվգենի Ալբերտի կողմից: Նրանց գաղափարներին նպաստել են նաև գերմանացի գյուտարար Յոհան Գեորգը և կլառնետահար Կառլ Բերմանը: Նրանք փոխել են փականային համակարգի աշխատանքը: Դրա շնորհիվ հայտնվել է գործիքի գերմանական մոդելը, որը խիստ տարբերվում է ֆրանսիական տարբերակից նրանով, որ ձայնային հզորությունն արտահայտում է ավելի բարձր տիրույթում:

1950 թվականից սկսած գերմանական մոդելի ժողովրդականությունը կտրուկ անկում է ապրել: Ներկայումս նման տիպի կլառնետներ օգտագործվում են միայն ավստրիացիների, գերմանացիների և նիդերլանդացիների կողմից: Իսկ ֆրանսիական մոդելի ժողովրդականությունը աճել է: Հիմա կլառնետներ պատրաստելու համար օգտագործում են փայտի որոշ տեսակներ, մետաղներ, էբոնիտ։ Էբոնիտե կլառնետները ավելի քիչ զգայուն են ջերմության և խոնավության նկատմամբ և գնային տեսակետից ավելի մատչելի են ու, բնականաբար, ավելի տարածված։ Ներկայի ժամանակակից կլառնետները ունեն բարդ մեխանիզմ և մոտ 20 փական:

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում