Ինչպես հնարավոր եղավ շտկել հեռադիտակի գլխիվայր շրջված պատկերը․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Հեռադիտակի ստեղծման պատմությունը սկսվել է մի քանի դար առաջ: Սարքի ռուսերեն «бинокль» անվանումը լատիներենից թարգմանած նշանակում է «երկու աչք» (bi oculus), իսկ հայերենում՝ ուղղակի հեռուն դիտելու սարք: 17-րդ դարում են հայտնվել առաջին օպտիկական սարքերը՝ դիտախողովակները, որոնց շնորհիվ հնարավոր է դարձել դիտել օբյեկտները հեռավորության վրա: Բայց հարմար չէր հեռուն մեկ աչքով նայելը: Եվ ստացվել է այնպես, որ միշտ եղել է մեկը, որը նպատակաուղղվել է լուծել որոշակի խնդիր, եթե այն կա: Իտալացի Գալիլեո Գալիլեյն է դարձել այն մարդը, որը 1609 թվականին հորինել է երկու ոսպնյակներով օպտիկական սարքը (ցրող և հավաքող) և նման կերպ հիմք է դրել հեռադիտակի պատմությանը: Նրա ստեղծած առաջին հեռադիտակը, որը իրենից ներկայացրել է միմյանց զուգահեռ իրար ամրացված երկու դիտախողովակ, փոքր խոշորացում է ունեցել, մեր ժամանակներում այդ խոշորացման սարքերը օգտագործում են թատրոններում (թատերական հեռադիտակներ):

Հետագա փորձերը, որոնք շարունակվել են մինչ 1610 թվականը, գիտնականին հնարավորություն են տվել ստեղծել ավելի հզոր օպտիկական սարքեր, որոնք ունակ են եղել օբյեկտը 20, 30 և ավելի անգամ մեծացնել: Այդ սարքերն ունեցել են երկու ոսպնյակ, որոնցից մեկն ունակ է լույսի ճառագայթները հավաքել և պատկեր կազմել (օբեկտիվ), իսկ մյուսը՝ դրանք ցրել (օկուլ յար):

Գալիլեոյի ստեղծած հեռադիտակը պարզ էր և տալիս էր բավականին հստակ պատկեր, բայց, որպես չափիչ սարք, այն հնարավոր չէր օգտագործել: Որպեսզի պատկերի որակն ավելի բարձր լինի, Գալիլեոյի գյուտին բարելավում էր պետք: Եվ Կեպլերի ստեղծածը (պրիզմա, որը նա ստեղծել է 1611 թվականին) եղել է ճիշտ ժամանակին: Օգտագործելով պրիզմատիկ հեռադիտակը՝ արդեն հնարավոր էր նաև ոչ միայն դիտել հեռուն, այլ նաև չափել հեռավորությունը: Կեպլերի ստեղծած պրիզմատիկ օպտիկական սարքը ժամանակակից հեռադիտակի պատմության սկիզբն է դրել: Այնուամենայնիվ, նոր տեսակի սարքն ուներ որոշակի թերություն. պատկերը երևում էր գլխիվայր: Ֆրանսիայից, Գերմանիայից, Ռուսաստանից (միմյանցից անկախ) օպտիկայից հասկացող գիտնականները փորձել են շտկել դա՝ օգտագործելով ավելի բարդ պրիզմային համակարգեր, ինչը դրական արդյունքներ է տվել. նրանց հաջողվել է ուղղել գլխիվայր պատկերը: Իտալացի Իգնացիո Պորոն պրիզմային համակարգի արտոնագիր է ստացել 1854 թվականին: 19-րդ դարում (60-ական թվականներին) Փարիզում, Հոֆմանի հետ միասին, նա զբաղվել է մանոկուլ յարների ստեղծմամբ, որի պրիզմային համակարգը լիովին համապատասխանում է այժմյան հեռադիտակին:

Առաջին հեռադիտակը, որը մշակվել է գիտնական Էռնստ Աբբեի և օպտիկական համակարգերի գործարանի հիմնադիր, ինժեներ Կառլ Զեյսի կողմից, վաճառքի է հանվել 1894 թվականին: Նրանք ունեցել են գրավիչ դիզայն և տվել են բավականին պարզ պատկերներ: Բոլոր հեռադիտակները բաժանված են երկու տեսակի ՝ դասական և կոմպակտ: Կախված ֆոկուսացման մեթոդից՝ հեռադիտակները լինում են երկու տեսակի՝ կենտրոնական ֆոկուսով, որտեղ կա մեկ կենտրոնական պտուտակ ֆոկուսը կարգավորելու համար, և առանձին-առանձին, որտեղ ֆոկուսը (հստակությունը) կարգավորվում է առանձին, յուրաքանչյուր դիտախողովակի վրա: Հեռադիտակների տարբեր տեսակներ ունեն հատուկ տեխնիկական պարամետրեր, որոնք էլ որոշում են դրանց կիրառումը և մասնագիտացումը (թատրոն, ռազմական, աստղագիտական և այլն):

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում