Երևան, 10.Մայիս.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Շա­րու­նա­կում են թու­լաց­նել և ար­ժեզր­կել գի­տակր­թա­կան հա­մա­կար­գը․ «Փաստ»

ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Հայաստանի հասարակական կյանքի գրեթե բոլոր ոլորտներում ճգնաժամային վիճակ է ստեղծվել։ Ու առանց այն էլ բարդ իրավիճակում հայտնված Հայաստանի համար օրեցօր նոր մարտահրավերներ և սպառնալիքներ են առաջ գալիս, որոնց մեծ մասը՝ օրվա իշխանությունների ձեռամբ կամ պատճառով։ Այստեղ առանձնահատուկ ուշադրություն պետք է դարձնել կրթությանը և գիտությանը, ոլորտներ, որոնք հենց այնպես կամ իրենք իրենցով չեն կարող զարգանալ, դրանք պետության հատուկ ուշադրությունը և մեծ հոգատարությունն են պահանջում։ Իսկ եթե կառավարությունը փորձում է բարեփոխումներ իրականացնել, ապա այդպիսի ծրագրերի հիմքում պետք է լինեն բովանդակություն և ոլորտի ներսում առկա իրավիճակը բարելավելու միտում։

Սակայն ի հեճուկս բոլորիս՝ այս երկուսուկես տարվա ընթացքում, ինչ Փաշինյանն իշխանության է, կրթությունը և գիտությունը հայտնվել են երկրորդական-երրորդականհազարերորդական պլանում։ Դրա արդյունքում է, որ պատշաճ կարգով գնահատանքի չեն արժանանում կրթական և գիտական ոլորտներում հեղինակություն և մեծ փորձ ունեցող մասնագետները, իսկ ոլորտին վերաբերող բարեփոխումների ծրագրեր կազմելիս ընդհանրապես նրանց կարծիքը հաշվի չի առնվում։ Այսպիսի վերաբերմունքի հետևանքով է, որ հանրակրթության ոլորտը աղճատման է ենթարկվում, երբ հայագիտական առարկաները հայտնվում են իշխանությունների թիրախում։ Արդեն իսկ ակնհայտ է, որ իշխանությունները մի կողմից ցույց են տալիս, թե իբր իրենց նպատակը կրթությունը և գիտությունը զարգացնելն է, բայց մյուս ձեռքով էլ աղավաղված մոտեցումների ու դրսից ներմուծված փորձարկումների արդյունքում թուլացնում են և արժեզրկում կրթական համակարգը։

Փոխանակ կրթության ոլորտի մասնագետները և գիտնականները խրախուսման արժանանային, նրանց համար մոտիվացման և առաջխաղացման համար հատուկ մոտեցումներ մշակվեին, Փաշինյանը ոլորտի մասնագետներին, հատկապես հումանիտար բնագավառի ներկայացուցիչներին որակում է որպես «թամադաներ» կամ «սուրճ խմողներ»։ Եվ հիմա էլ, երբ համավարակը ու հատկապես պատերազմում կրած պարտությունը ցույց տվեցին, որ մեր կրթական ու գիտական համակարգում բազմաթիվ բացթողումներ կան, և դրանք համահունչ չեն ներկա իրողությունների պահանջներին, իշխանությունները կրկին ուզում են ցույց տալ, թե իբր «հիշել» են գիտակրթական ուղղությունը զարգացնելու անհրաժեշտության մասին։ Ու արդեն ԱԺ-ում իշխանական ներկայացուցիչները մեկը մյուսից խրոխտ կեցվածքով սկսում են խոսել ոլորտի բացերի մասին, նշում, թե գիտությունը կարող է լինել երկրի անվտանգության և զարգացման հենասյուներից մեկը։

Սրանք հայտնի ճշմարտություններ են, որոնք, սակայն, ամեն ինչ ձախողած իշխանավորների շուրթերից հնչում են որպես դատարկ ճամարտակություններ: Եթե այս իշխանությունը ցանկանար կրթության և գիտության ոլորտների քաղաքականության ընդհանուր ռազմավարության ուղղությամբ իրոք փոփոխություններ իրականացնել, ապա դրանք, անշուշտ, պետք է արտացոլվեին նաև նախկինում իրենց կողմից առաջ քաշված ծրագրերի վերանայման շրջանակներում։ Սակայն նրանք ոչ մի վերանայում կատարելու մտադրություն չունեն, նրանք շարունակում են առաջ ընթանալ նախկին իներցիայով։ Օրինակ՝ կառավարությունը վերջերս հաստատեց հանրակրթության պետական նոր չափորոշիչը, որը վերջին մեկ տարում հանրության մի ստվար հատվածի դժգոհության կիզակետում էր: Այս փաստաթուղթն այնքան շատ հարցեր է առաջացրել և քննադատությունների պատճառ է դարձել, որ նորից սկսում ես մտածել, թե այս ամենն արվում է համակարգն արմատապես ավիրելու նպատակով: Զուգահեռ բացարձակ անտերության են մատնվել իրական խնդիրները։

Այսպես, օրինակ՝ մինչ օրս աշակերտները, համավարակով պայմանավորված, առանձին հերթափոխով են դպրոց գնում՝ շաբաթվա մեջ 3 օր (հիմա արդեն՝ երկու շաբաթը մեկ՝ երկու օր), ինչի արդյունքում նրանք զրկվում են դասապրոցեսին լիարժեք մասնակցելու հնարավորությունից։ Սակայն եթե հանրային նշանակություն ունեցող գրեթե բոլոր ոլորտներում անցում է կատարվել առօրյա աշխատանքային ռեժիմի, ապա հարցական է, թե ինչո՞ւ նույնը չի կատարվում նաև դպրոցներում։ Ինչ վերաբերում է բուհական համակարգին, ապա այն ընդհանրապես ձախողված ու ամբողջովին բարձիթողի վիճակում է։ Այնինչ այստեղ առկա խնդիրները կարգավորելու փոխարեն իրենք իրենց ապաքաղաքական կրթական համակարգ ունենալու կողմնակից հռչակած իշխանությունները փորձում են ուսումնական հաստատությունները քաղաքականացնել, և ըստ նրանց կողմից առաջ քաշված «Բարձրագույն կրթության և գիտության մասին» օրենքի նախագծերի փաթեթի՝ բուհերի ռեկտորները պետք է նշանակվեն ԿԳՄՍ նախարարի կողմից, այսինքն՝ կախվածության մեջ ընկնեն գործող իշխանությունների քաղաքական մոտեցումներից։

Ժամանակն է գիտակցել, որ մեր պարտության և խոր բարոյահոգեբանական ճգնաժամի պատճառներից մեկն էլ կրթությանը և գիտությանը պատշաճ ուշադրության չարժանացնելն է։ Ու, ըստ այդմ, առավել հիմնավոր են դառնում այն կասկածները, որ դրսից ուղղորդված քայքայիչ ծրագրեր են իրականացվում գիտակրթական ոլորտում, որպեսզի հետո այդ ուժերն աչք փակեն իշխանությունների աչք ծակող կամայականությունների վրա։

Արթուր Կարապետյան

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Սպերցյանը բացահայտել է, թե ում է երկրպագելու ՊՍԺ-«Արսենալ» խաղումԻնչպես են կապանցիները ողջունում Նարեկ ԿարապետյանինԿապանում ջերմ տրամադրություն է. «Ուժեղ Հայաստան»-ի Սյունիք այցելության երկրորդ օր«Ուժեղ Հայաստան» դաշինքը և «ՀայաՔվեն» քարոզարշավային երրորդ օրն ամփոփում է Սյունիքի մարզկենտրոն ԿապանումՈւժեղ Լոռի Բերդ. Անդրանիկ ԳևորգյանԻրանը Հորմուզի նեղուցով թույլ չի տա անցնել իր դեմ պատժամիջոցներ սահմանող երկրների նավերինՈւժեղ Հայաստան կուսակցության անդամները Կապանում ենՆարեկ Կարապետյանի ելույթը ԳորիսումՄայիսի 10-ին Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Երկրորդը հյուրընկալվել է «Ուժեղ Հայաստան» դաշինքի առաջնորդ Սամվել Կարապետյանի առանձնատանըԵրևանում ռեստորանային համալիրներից մեկի մոտից 41-ամյա տղամարդու մարմինը տեղափոխել են հիվանդանոց, ապա հեռացելԱրամ Վարդևանյանի ուժեղ ելույթը Գորիսում․ փոփոխություն հնարավոր է միա՛յն հաջորդ վարչապետ Սամվել Կարապետյանի հետՓոքր բիզնեսի 0 տոկոս հարկի մասին․ Մենուա ՍողոմոնյանՄենք Գորիսի հետ ենք, Գորիսը՝ մեզ հետ. Ուժեղ Հայաստան լինելու է․ փոփոխության համարը՝ 3Գյուղական մանկությունից՝ ազգային արժեքների պահպանման ճանապարհին․ Սամվել ԿարապետյանՊետությունը պետք է վստահել ճանապարհ անցած, փորձություն հաղթահարած և հաջողություններ գրանցած մարդկանց․ Ավետիք ՉալաբյանՓոփոխությունը գյուղերում և գյուղացու հանդեպ հոգատարությունը սկսել են իրենց հաղթարշավը․ Ուժեղ ՀայաստանՔարոզարշավ օր 2-րդ. ՈՒժեղ Վերին Խնձորեսկ․ Նարեկ ԿարապետյանԻ՞նչ հետևանք է լինելու ձեզ համար, եթե Ռուսաստանն ընդունի կտրուկ որոշումներ․ Ռոբերտ Քոչարյանը արտագնա աշխատող մարտունեցիներինՄերժում ենք թուլությունը, սուտն ու կեղծիքը, ընտրում ենք արժանապատիվ և ուժեղ Հայաստանը․ Ավետիք ՉալաբյանՀայը ինքն է որոշելու իր ճանապարհը, իր արժեքներն ու իր պետության ապագան․ Իրինա ՅոլյանՎերին Խնձորեսկում գիտեն, որ փոփոխությունը գալիս է միայն Սամվել Կարապետյանի հետՄադրիդի «Ռեալը» Մբապեին չի ընդգրկել «Բարսելոնայի» հետ խաղի հայտացուցակում․ հայտացուցակում բացակայում է նաև Վալվերդեն «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության անդամները Գորիսում ենՄենք ինչ խոստանում ենք, անելու ենք․ մեր խոսքի արժեքը գործն է․ Նարեկ Կարապետյան«Ուժեղ Հայաստան» դաշինքի Գորիսի հանդիպմանը Արամ Վարդևանյանն խոսեց սյունեցիների պայքարի ոգու և Սյունիքի կարևոր դերակատարության մասինԱրթուր Միքայելյանի ելութը Գորիսում«Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության նոր տարածքային գրասենյակի բացումը Աշտարակ համայնքումԲՀԿ նախընտրական հանդիպումը՝ ԱբովյանումՀամակարգը խիստ ծանրաբեռնված է աշխատում. ԳԹԿ-ն արձագանքել է դիմորդների բողոքներին Խնձորեսկը ընտրում է փոփոխություն՝ Սամվել Կարապետյանի թիմի հետ. Փոփոխության համարը՝ 3Հայաստանի կառավարությունն ամեն ինչ անում է, որ տարիներ անց չունենանք ատոմակայան՝ ձգձգելով նոր էներգաբլոկի կառուցումը. Էդմոն ՄարուքյանՏարադրամի փոխարժեքները մայիսի 10-ին Պլեխանովի անվան տնտեսագիտական համալսարանում երիտասարդությունը կազմակերպել էր միջոցառում՝ նվիրված մեծ հաղթանակի օրվան (տեսանյութ) «Ուժեղ Հայաստան» -ը Խնձորեսկում է (լուսանկարներ)Սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ, տեղ-տեղ հնարավոր է կարկուտ․ օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա 2-4 աստիճանով Հաջորդ վարչապետ Սամվել Կարապետյանի ուժեղ թիմը Գորիսում է. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ«ՀայաՔվե» միավորման անդամները` «Ուժեղ Հայաստան» դաշինքի անդամների հետ միասին, նախընտրական քարոզարշավի շրջանակում Սյունիքի մարզում են«Ուժեղ Հայաստան» դաշինքի ներկայացուցիչները Խնձորեսկում քննարկել են գյուղատնտեսական խնդիրները«Ուժեղ Հայաստան»-ը Գյուլագարակում է «Ուժեղ Հայաստան» -ի քարոզարշավը Լոռու մարզի Գյուլագարակ, Գարգառ, Ամրակից, Ստեփանավան, Լոռի Բերդ, Կաթնաղբյուր համայնքներումՈՒՂԻՂ. «Լուսավոր Հայաստանը» այսօր քարոզարշավը մեկնարկում է Ատոմակայանից Ի պատասխան Բայրամովի՝ ռևանշիզմի մասին հայտարարությանՍտեղծվել է անօդաչու թռչող սարք, որը կարող է ժամերով թռչել արևային էներգիայովԱրդյո՞ք հայ հասարակությունը պատրաստ է այս պահին ստանձնել այդ պատասխանատվությունը, և արդյո՞ք կա ձևավորված այնպիսի այլընտրանքային ուժ, որը կկարողանա առաջնորդել ժողովրդին այս «պարտադրված» ընտրության ժամանակ․ Հրայր ԿամենդատյանԱյն մասին, թե իրականում ինչ նոր կորուստներ և աղետներ են ընտրում նրանք, որոնք խաբվելով կեղծ խոստումներով, պատրաստ են իրենց թանկ ձայնը տալ երկրի համար մեկ խաբեբային․ Ավետիք Չալաբյան«Հայաստան» դաշինքի անդամները՝ Ռոբերտ Քոչարյանի գլխավորությամբ Գեղամասարում են Պարտությունը դատավճիռ չէ և մենք պետք է այնպիսի պետություն ստեղծենք, որը ունակ կլինի հաղթանակների․ Էդմոն Մարուքյան Թող վերջին զանգը դառնա մեր ազգային վերածննդի ու նոր հաղթանակների առաջին զանգը. Գագիկ ԾառուկյանՄենք պատրաստ ենք ամրապնդել Հունգարիայի հետ բարեկամական և փոխշահավետ հարաբերությունները․ Փաշինյանը շնորհավորել է Մադյարին Ընդդիմադիր դաշտը մի խնդիր ունի լուծելու՝ ստիպել, որ Նիկոլի կողքին կանգնողները, ծափ տվողները քարոզարշավի ժամանակ իրականում լսեն Նիկոլի ասածները․ Վահե Հովհաննիսյան