Երբ մի ամ­բողջ եր­կիր պա­տանդ է դար­ձել Թուր­քի­ա­յի և սե­փա­կան իշ­խա­նու­թյան ձեռ­քե­րում․«Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Վերջին տարիներին տարածաշրջանում ուժերի վերադասավորումներ են տեղի ունենում։ Թուրքիան, որը մինչ այդ տարածաշրջանային մակարդակով նվազ դերակատարություն ուներ, ագրեսիվ և հավակնոտ քաղաքականություն է վարում։ Թուրքիայի հավակնությունների աշխարհագրությունը ձգվում է Լիբիայից մինչև ույղուրներով բնակեցված Չինաստանի արևմտյան շրջաններ։ Եվ այս հանգամանքը պայմանավորված է ոչ միայն թուրքական պետության պատմաքաղաքական էությամբ, այլև երկրի ղեկավար Ռեջեփ Էրդողանի անձնական բնութագրով։ 2023 թվականին լրանում է Թուրքիայի Հանրապետության ստեղծման 100-ամյակը։

Այդ տարին նշանավոր է նաև նրանով, որ տեղի են ունենալու նախագահական և խորհրդարանական ընտրություններ, որոնք էական նշանակություն ունեն երկրի հետագա տեսլականի ձևավորման գործում։ Սակայն ընթացիկ իրադարձությունները ցույց տվեցին, որ Էրդողանի գլխավորած իշխող «Արդարություն և զարգացում» կուսակցությունը կարող է լուրջ դժվարություններ ունենալ ընտրողների մեծամասնության քվեին արժանանալու տեսանկյունից։ Եվ անցյալ տարի Ստամբուլի քաղաքապետի ընտրություններում «Արդարություն և զարգացում» կուսակցության ու «Ազգայնական շարժում» կուսակցության համատեղ թեկնածու Բինալը Յըլդըրըմը, ով նախկինում վարչապետ էր աշխատել, պարտվեց, իսկ քաղաքապետ ընտրվեց ընդդիմության թեկնածու Էքրեմ Իմամօղլուն։

Ուստի մեծ է հավանականությունը, որ Էրդողանի հայտնի խոսքերը, թե «Ստամբուլում հաղթողը Թուրքիայում կհաղթի, Ստամբուլը կորցնողը Թուրքիան կկորցնի», կարող են իրականություն դառնալ: Դրա համար էլ Էրդողանը հանրության շրջանում սեփական վարկանիշը բարձրացնելուն ուղղված քայլեր է ձեռնարկում, որոնք շատ հաճախ ավելի հեռուն են գնում, քան կարելի է պատկերացնել։ Էրդողանը ձգտում է որպես երկրի ղեկավար գերազանցել Աթաթուրքին և Թուրքիային վերադարձնել Օսմանյան կայսրության «նախկին փառքը»՝ նոր տարածքներ ձեռք բերելու և Թուրքիայի ազդեցության գոտին ընդլայնելու միջոցով։

Իսկ այդ նպատակին հասնելու համար գործի են դրվում Թուրքիայի պանթուրքական պլանները։ Իսկ այդ ծրագրերի իրականացման ճանապարհին Թուրքիան անտեսում և ոտնահարում է մյուս ժողովուրդների շահերն ու իրավունքները՝ թեկուզ դրանք լինեն իրենց համար եղբայրական համարվող ժողովուրդներ։ Մասնավորապես Հարավային Կովկասում Թուրքիային չի հետաքրքրում, թե Ադրբեջանի ժողովրդի հետ ինչ կարող է տեղի ունենալ Արցախի դեմ սանձազերծած պատերազմի արդյունքում, այլ թուրքական կողմի ուշքն ու միտքն այն է, որ կարողանա հասնել իր ազդեցության ընդլայնմանը։ Ադրբեջանի նախագահ Ալիևին ևս չի հետաքրքրում, թե պատերազմի արդյունքում ինչ վիճակում կարող են հայտնվել երկրի քաղաքացիները, նրա համար ամենակարևորը սեփական իշխանությունը պահպանելն է՝ հաշվի առնելով, որ վերջին շրջանում երկրի տնտեսական դրության վատացմանը զուգահեռ Ալիևի աթոռը սկսել է երերալ։

Իսկ պատերազմը հնարավորություն է տալիս խեղդել դժգոհությունները, հանրության ուշադրությունը ներքաղաքական օրակարգից շեղել, սահմանափակել խոսքի ազատությունը։ Հենց այդ նպատակին հասնելու ձգտումով է պայմանավորված, որ Ադրբեջանի ղեկավարության կողմից պատերազմական փուլի ընթացքում արգելափակվել են սոցցանցերն ու մեսենջերները։ Բացի այդ, Ադրբեջանի նախագահ Ալիևը բնական դաշնակից է Թուրքիայի համար, քանի որ թուրքական ղեկավարությունը նրա իշխանության համար երաշխիքներ է տվել և էական աջակցություն է տրամադրում քաղաքական ու ռազմական հարթությունների վրա, իսկ Ալիևն իր հերթին գործիք է դարձել թուրքական իշխանության համար, որը ձգտում է Ադրբեջանի նախագահի ձեռքերով կրակից շագանակներ հանել։

Եվ այստեղ միանշանակ տուժող է Ադրբեջանի ժողովուրդը, քանի որ հենց նա է իր վրա կրելու պատերազմի ողջ ծանրությունը թե՛ ֆիզիկապես և թե՛ տնտեսապես, իսկ դա ադրբեջանական իշխանությանը քիչ է հետաքրքրում։ Ալիևի ռեժիմը նույնիսկ չի գնահատում սեփական զինվորներին։ Դրա մասին է փաստում այն իրողությունը, որ ադրբեջանական կողմի մոտ նույնիսկ ցանկություն չկա ժամանակավոր դադար տալ և ստանալ իր զինվորների դիերը։ Կարճ ասած՝ ադրբեջանական ողջ պետությունը պատանդ է դարձել Թուրքիայի և սեփական իշխանության ձեռքերում։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում