«Կա­ռա­վա­րու­թյունն իրեն պա­հում է որ­պես բռնա­կալ». իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի և հա­սա­րա­կու­թյան մի­ջև պատ է գո­յա­ցել

Ամուլսարի հարցն իսկական փորձություն է դարձել Հայաստանի ներկայիս իշխանությունների համար: Մի կողմում Ջերմուկի և հարակից համայնքների բնակիչներն են, որոնք բացառում են հանքի շահագործումը, մյուս կողմում՝ «Լիդիան» ընկերությունն է, որն ասում է՝ ներդրումներ եմ կատարել, պետք է հանքը շահագործեմ, իսկ երրորդ՝ մի տեսակ չեզոք դիրքում է Հայաստանի կառավարությունը, որը «և՛ նալին է խփում, և՛ մեխին»՝ տպավորություն թողնելով, որ այս հարցում հստակ դիրքորոշում չունի: Մինչդեռ հասել ենք վտանգավոր մի եզրագծի, երբ Ամուլսարի շուրջ զարգացումները կարող են ընդհուպ ողբերգական հետևանքներ ունենալ, այդ մասին է վկայում համայնքից պարբերաբար ստացվող տեղեկատվությունը, երբ պահնորդների ու համայնքի բնակիչների «ջրերը մի առվով չեն հոսում»:

Բնապահպան Սիլվա Ադամյանը նշում է՝ Ամուլսարի հարցում քննարկման առարկա պետք է դարձնել նաև պաշտոնատար անձանց դիրքորոշումը: Օրերս վարչապետի աշխատակազմի ղեկավար Էդուարդ Աղաջանյանի ասուլիսն, ըստ Ադամյանի, կարող է հստակ գծանշել, թե ինչ դիրքորոշում ունի կառավարությունն այս հարցում: «Ասուլիսի ժամանակ պարոն Աղաջանյանը պատասխանում էր տարաբնույթ հարցերի, որոնցից շատերն, իհարկե, վերաբերում էին Ամուլսարի խնդրին: Դրանք վերաբերում էին պահնորդների պահելաձևին, «Էլարդի» իրականացրած փորձաքննությանը, որը ցույց տվեց, որ «Լիդիանի» ՇՄԱԳ-ում շատ թերություններ կան, ինչը, սակայն, կառավարությունը հաշվի չառավ, և այլ հարցեր:

Տրված հարցերի պատասխանները լղոզված էին, ոչինչ չէին ասում: Այս հարցերին պատասխանելիս Աղաջանյանը սարսափելի պոպուլիզմ դրսևորեց, չտեսանք ոչ մի մասնագիտական պատրաստվածություն, այո՛, նա մասնագետ չէ, բայց քանի որ մասնակցում է ասուլիսի, որի ժամանակ պետք է պատասխանի տարաբնույթ հարցերի, ձեռքի տակ պետք է ունենա թվեր, փաստեր, բայց նա ասաց այն, ինչը մենք միշտ ենք լսել, այսինքն՝ կառավարությունը պատրաստ չէ որևէ որոշում կայացնել, որովհետև փորձաքննությունը ցույց է տվել, որ շրջակա միջավայրին լուրջ վտանգներ չի սպառնում Ամուլսարում հանքի շահագործումը:

Սա էր իր ամբողջ ասածը, եթե ձևակերպենք մեկ նախադասությամբ: Նման իրավիճակում մենք ի՞նչ ենք ակնկալում այս մարդկանցից: Մարդիկ, որոնք պատրաստ չեն երկիր կառավարելու, բայց եկել, կանգնել են երկրի կառավարման գլխին ու ասում են՝ մենք ճիշտ ենք: Նույն ասուլիսի ժամանակ հարց հնչեց՝ ինչո՞ւ Ամուլսարի հարցում չեք աշխատում հանրության հետ, չեք հրավիրում բնապահպաններին: Աղաջանյանը նշեց, որ նման բան չկա, բոլորին հրավիրում են, քննարկում հարցերը: Ինչպես կարելի է նման աստիճանի սուտ խոսել ուղիղ եթերում, որպեսզի քողարկես Ամուլսարի հարցը: Կառավարությունը թափանցիկ չի աշխատում և իրավունք չունի այդ բառը գործածել: Բնապահպանական կազմակերպություններն այսօր կառավարության հետ որևէ հարաբերություն, մանավանդ Ամուլսարի հարցում, չունեն:

Այսօր ամեն տեղ անգրագետ մարդիկ են նստած՝ սկսած վարչապետից: Գրագիտությունն այն չէ, որ կանգնես փողոցում ճառեր կամ երեք ճիշտ նախադասություն ասես, գրագիտությունն այն է, որ տնտեսությունից գլուխ հանես, երկրի կառավարումը ճիշտ կազմակերպես: Ես համարում եմ, որ իր համար ինքը գրագետ մարդ է, բայց որպես երկիր կառավարող՝ ինքը բացարձակ անգրագետ է և դրա համար այսօր չի կարողանում Ամուլսարի հարցը լուծել: Իրենց շրջապատում այսօր չկան պրոֆեսիոնալներ, իսկ ոչ իրենց շրջապատից պրոֆեսիոնալների նրանք չեն ցանկանում լսել, դա փաստ է: Նաև սա է պատճառն այն պատկերի, որ մենք այսօր ունենք Ամուլսարում»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Ադամյանը:

Նշում է՝ «Լիդիանը» տեսնում է, որ կառավարությունը պոպուլիստական մոտեցում է ցուցաբերում խնդրին և օգտագործում է այդ հանգամանքը: «Եթե տնտեսությունը վարողները, նկատի ունեմ կառավարությունը, պետք է մասնագիտական վերաբերմունք ցույց տա այս ամբողջ խնդրին, բայց չի կարողանում և չի հասկանում, թե ինչպես դա անել, ապա դիմացինն էլ օգտագործում է այդ հանգամանքը: Այս կոնֆլիկտը միշտ էլ լինելու է, և, ցավոք, ես դրա վերջը չեմ տեսնում: Չէի ուզենա շատ վատատեսական կանխատեսում անել, բայց խնդիրը կարող է «լուծվել», ընդ որում ոչ հօգուտ ջերմուկցիների, այն դեպքում, երբ «Լիդիանը» որոշի պրեսինգն ուժեղացնել, իսկ կառավարությունը կկանգնի ու կդիտի, թե ով է հաղթելու:

«Լիդիանը» հաղթեց, ուրեմն հանքը կշահագործվի, որովհետև կառավարությունը միտված է այն շահագործելուն: Էլի եմ ասել, որ սա քաղաքական նախագիծ է, կա ճնշում կառավարության վրա, բայց նա կարող է հրաշալիորեն այս հարցը լուծել, կամք դրսևորել, բայց դա չի անում, քանի որ այդ մարդկանցից, երկրներից աջակցություն է ստացել, երբ եկել է իշխանության, ինչպես կարող է հիմա ասել՝ հանքը չեմ շահագործում: Դրա համար էլ մենք այս վիճակում ենք: «Պոստերում» հերթապահություն անող քաղաքացիները, բնապահպանները պետք է հասկանան, որ այս մարդիկ մատը մատին չեն տալու»,-նշում է մեր զրուցակիցը: Ասում է՝ երբ զրուցում է իր գործընկերների հետ, հասկանում է, որ բոլորի համբերությունը հատել է:

«Խոսում ես, փորձում մարդկանց հասկացնել՝ ինչ է պետք անել, ինչպես անել, բայց քո դիմաց պատ է դրված: Նախկինում, այո՛, ընդդիմություն ենք եղել, բայց պատ չի եղել, պատկերավոր ասած, «շարժական դուռ» է եղել: Այն բացվում էր, կոնտակտի մեջ էին մեզ հետ մտնում, որոշ հարցեր լուծվում էին, մեծ մասը չէր լուծվում, բայց այդ կապը եղել է, ընդդիմադիր գործիչների պրեսինգի ներքո շատ հարցեր են լուծվել: Իսկ հիմա պատը շարված է ու վերջ՝ դուռ չի բացվում:

Բոլորս փոփոխություններ էինք ուզում, բայց ստացվեց, որ ավելի վատ վիճակի մեջ հայտնվեցինք: Կառավարությունն իրեն պահում է որպես բռնակալ, չի հարաբերվում որևէ մեկի հետ, ով ցանկանում է երկխոսել, նստել կլոր սեղանի շուրջ, հարցեր լուծել, առաջարկներ ներկայացնել: Մի օր ժողովրդի համբերությունը հատելու է, և հաստատ թավիշ չի լինելու»,եզրափակում է Սիլվա Ադամյանը: