«Գյուղացիական կոոպերատիվները կարող են արդյունավետ լինել, եթե բարեփոխումներ իրականացվեն»

Տարվա տարբեր ժամանակահատվածներում բողոքի ու դժգոհության ձայն են բարձրացնում պտուղ-բանջարեղեն մթերողները, ամռանը որոշ մարզերից շատերում առաջ է գալիս ոռոգման ջրի հարցը, երբեմն գյուղացին չի կարողանում իրացնել իր բերքը, քանի որ գործարաններն ընդունում են իրենց անհրաժեշտ քանակի ապրանք և վերջ, իսկ եթե կարկուտ և անբարենպաստ եղանակ էլ եղավ, պատկերը «կատարյալ» կլինի, իհարկե, ի վնաս գյուղացու:

Չնայած տարբեր տարիներին, նաև հիմա իրականացվել են տարաբնույթ ծրագրեր, գյուղացու կյանքը, կարծես թե, այդպես էլ չի բարելավվում: Խնդիրները շարունակում են մնալ, և շատերն ուղղակի դադարում են զբաղվել գյուղատնտեսական աշխատանքներով: «Ագրարագյուղացիական միավորում» ՀԿ-ի նախագահ Հրաչ Բերբերյանը նշում է՝ մինչ այժմ ցրտահարության դեպքեր չենք ունեցել: «Հիմնականում փոշոտումից տուժել է ծիրանը, դեղձն ավելի լավ վիճակում է: Կարտոֆիլի դեպքում արտակարգ պատկեր ունենք, շատ լավ բերք ենք սպասում:

Հացազգիների պարագայում ամեն ինչ այլ է, այնքան էլ հաջող չէ, հատկապես ցորենը: Տեսնենք, թե կառավարության ծրագիրն ինչ օգուտ կտա»,-«Փաստի» հետ զրույցում նշում է Բերբերյանը: Հիշեցնենք, որ դեռևս հուլիսին կառավարությունը հաստատեց Հայաստանում աշնանացան ցորենի արտադրության խթանման պետական աջակցության ծրագիրը, որի նպատակն է աշնանացան ցորենի սերմերի գնի մասնակի սուբսիդավորման կամ փոխհատուցման միջոցով նպաստել ագրոտնտեսական բարձր ցուցանիշներով օժտված սերմերի հասանելիության ապահովումը, բերքատվության բարձրացումը:

Մասնավորապես՝ կառավարությունն առաջարկում է Շիրակի, Սյունիքի, Գեղարքունիքի, Լոռու, Արագածոտնի, Տավուշի և Կոտայքի մարզերում 2-20 հա մակերեսով ցորենի ցանքատարածություններ մշակող գյուղացիական տնտեսություններին վաճառվող, ինչպես նաև ցանք կատարելու համար արտադրված կամ ներմուծված աշնանացան ցորենի երկու տեսակի սերմերի գնի մասնակի սուբսիդավորում կամ փոխհատուցում։ 1 կիլոգրամի համար տրվող սուբսիդիայի կամ փոխհատուցման գումարը սահմանվում է 70 դրամ։ Բերբերյանը նշում է՝ իրենք ծրագրի իրագործումն այլ տարբերակով էին պատկերացնում, սակայն, ցավոք, այն ձևափոխվել է:

«Մենք առաջարկել էինք, որ գյուղացիական կազմակերպություններին հինգ տարի ժամկետով անտոկոս վարկ տրվեր: Կառավարության ծրագրով դա դարձավ բիզնես, այսինքն՝ ով ցանկանա, կարող է ցորեն բերել: Բացի դա, ոչ թե անտոկոս վարկեր են տրվելու և գումարը հետո է վերադարձվելու, այլ մեկ կիլոգրամը կառավարությունը սուբսիդավորեց 70 դրամով: Բայց այստեղ կա շատ կարևոր վտանգ՝ ներկրողները կարող են սերմացուի անվան տակ բերել անորակ պարենային ցորեն, իսկ հետո ո՞վ է պատասխան տալու դրա համար:

Գյուղացին ցանելու է այն, բերք չի ունենալու, իսկ ներկրողի հետ ի՞նչ է լինելու»,-նշում է մեր զրուցակիցը: Վերջին շրջանում շատ է խոսվում գյուղացիական կոոպերատիվների ստեղծման մասին: Մեր զրուցակիցը նշում է՝ ընդամենը գումար ծախսելու տեղ են փնտրում, ինչպես շատ այլ նախաձեռնությունների դեպքում: «Առաջինը պետք է հաշվի առնել մեր ազգային գիծը՝ մեզ մոտ առավել տարածված է անհատ ֆերմերների գաղափարը՝ հողի խոշորացում, ֆերմերներ, առաջ է գալիս միանձնյա ղեկավարումը: Բայց տարբեր տեղերում կարող են գործել տարբեր կառույցներ, եթե, իհարկե, դրանք արդյունավետ են:

Հնարավոր է՝ կոոպերատիվներն արդյունավետ լինեն, եթե գնանք բարեփոխումների ճանապարհով, բայց այս վիճակով նորից գումար են ծախսելու, կոոպերատիվ ստեղծեն, միջոցներ ծախսեն ժողովների վրա, բայց արդյունք չլինի: Տարիներ առաջ էլ համաշխարհային բանկի ֆինանսավորմամբ կոոպերատիվներ, միավորումներ ստեղծվեցին, գումարները մսխվեցին, տեխնիկա բաժանվեց, որը մինչև հիմա չենք կարողանում գտնել»,եզրափակում է Հրաչ Բերբերյանը: