«Ճար­պիկ­ներն ար­դյուն­քի են հաս­նում,տա­ղան­դա­վոր­նե­րը՝ ոչ»

Ճարտարապետ, նկարիչ, քանդակագործ Արտյոմ Ղազարյանն այժմ քարի, փայտի ու երկաթի համադրությամբ հետաքրքիր աշխատանքներ է ստեղծում: Երբեմն նույնիսկ անհավատալի է թվում, թե ինչպես կարելի է մեկտեղել անհամադրելի թվացող այս նյութերը: Նախքան աշխատանքները ներկայացնելը, մեր զրուցակիցը պատմում է ինքն իր մասին: «Կրթությամբ ճարտարապետ եմ, զբաղվել եմ թե՛ ճարտարապետական նախագծերով, թե՛ դիզայնով, թե՛ գեղանկարչությամբ, թե՛ քանդակագործությամբ: Տեղում դոփել չեմ սիրում:

Կյանքը փոփոխվում է, եթե ինչ-որ բան սկսում է իրեն չարդարացնել, ստեղծագործողը պետք է դա հասկանա: Նաև այդ փոփոխությունների հետևանքով սկսեցի աշխատել տարբեր նյութերով, վերջին նյութը երկաթն է, բայց աշխատանքներս միայն երկաթից չեն, միախառնված են երկաթն ու փայտը, երկաթն ու քարը: Այս բոլորը համադրելով՝ ստանում եմ տարբեր կերպարներ: Ճանապարհը քիչ-քիչ ես անցնում, հասնում ինչ-որ կետի: Ամեն ինչ միանգամից չի լինում:

Կարող ես 1-2 տարի չաշխատել, բայց երևակայությունդ, միևնույն է, աճում է: Նոր գործ սկսելուց չես սկսում այն մակարդակից, որի վրա կանգ էիր առել: Տպավորություն է, թե այդ մեկ-երկու տարին, որ գործ չես արել, միևնույն է, աշխատել ես: Մարդն ամբողջ կյանքում աճում է: Չեմ ընդունում որևէ տեսակի աշխատանք, որն արվելու է միջակության մեջ: Եթե ինչ-որ բան անում ես, պետք է լավ անես:

Դա իմ սկզբունքն է: Եթե նկարագրելու լինեմ ինքս ինձ, ապա ինձ մոտ զարգացած է երևակայությունը: Ստեղծագործող մարդը եթե երևակայություն չունեցավ, կա՛մ չի կարողանալու նորմալ ստեղծագործել, կա՛մ էլ ձանձրացնելու է: Չեմ սիրում կրկնվել իմ աշխատանքներում: Շատ եմ սիրում տարաբնույթ նյութերի հետ աշխատել: Դրա ամենավառ ապացույցն իմ կոլաժներն են, դրանք թափոններից հավաքված աշխատանքներ են, որոնք կարողացել եմ ճիշտ համադրել իրար հետ»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Ղազարյանը:

Նշում է՝ կցանկանար, որ մեր երկիրը հարուստ լիներ, պատվերներ շատ լինեին: «Փող աշխատելը լավ բան է, բայց աշխատանքդ պետք է հաճույքով անես: Եթե անընդհատ նույն բանը պատրաստում ես, վաճառում ու փող աշխատում, ապա, կոպիտ ասած, մի քիչ նմանվում ես արհեստավորի»,-հավելում է նա: Արտյոմը երկար տարիներ քաղաքում է ապրել, հետո տեղափոխվել Եղեգնաձոր՝ հայրական տուն: «Սկզբից տրամադրված չէի այստեղ ապրելուն, իսկ հիմա հակառակն է, քաղաքը քիչ է ձգում: Բնություն, հանգստություն, իսկ ստեղծագործող մարդու համար դա կրկնակի հաճելի է: Աշխատում եմ տանը:

Չեմ կարող հստակ ասել, թե տան որ հատվածն է արվեստանոցը: Ավելի շատ տուն-արվեստանոց եմ կոչում այն»,-նշում է մեր զրուցակիցը: Հարցնում եմ՝ շատ է խոսվում այն մասին, որ մարզերն ու մայրաքաղաքը պետք է համաչափ զարգանան, այս հարցում արհեստներն ու արվեստներն ի՞նչ դեր պետք է ունենան: «Քաղաքը և մարզերը տարբեր հարցերում մի քիչ մոտեցել են իրար: Անկախ իրենից, կարող եմ ասել՝ նույնիսկ առանց պետության մասնակցության, այդ հարցերը սկսել են կամաց-կամաց լուծվել: Հազվագյուտ բաներ պետք է լինեն, որ, օրինակ՝ որևէ մարզում չլինի, բայց Երևանում լինի:

Իհարկե, պետք է այստեղ խոսենք տուրիզմի մասին: Խորհրդային տարիներին ու անկախությունից մոտավորապես տասը տարի հետո էլ մեր երկրում նորմալ տուրիզմ չկար: Մարդիկ էին գալիս, գնում, բայց այդ «կառույցը»՝ տուրօպերատորներ, տուրեր և այլն, չի եղել: Հիմա այն սրընթաց վերելք է ապրում: Զբոսաշրջիկին ցանկացած երկրում ոչ այնքան մայրաքաղաքն ու քաղաքներն են հետաքրքրում, որքան մշակույթը: Այս դեպքում արդեն մարդը պետք է իմանա՝ հինն ինչպիսին է եղել, որ հետո նորի հետ ծանոթանա: Իսկ դրա համար պետք է մարզեր գնաս:

Օրինակ՝ զբոսաշրջիկը գնում է Գեղարդ, տեսնում է 13-րդ դարում մեր կենտրոնագմբեթ վանքերն ինչպիսին են եղել և այլն: Նրանց հետաքրքրում են ճաշատեսակները, խմիչքը, հեքիաթները և շատ այլ երևույթներ, և այս ամենը մշակույթ է: Զբոսաշրջիկը տեսնում է, որ թոնիրի մեջ լավաշ են թխում, հավատացեք, դա նրան ավելի շատ է հետաքրքրում, քան քաղաքում լավագույն ռեստորանում ընթրելը: Եկավ մի պահ, երբ Հայաստանում սկսեցին գործել տուրիստական կազմակերպությունները, որոնք, ի դեպ, հիմա շատ վատ վիճակում են:

Մարզերի բնակիչները ևս ներգրավվեցին տուրիստական գործընթացին: Այս ամենն է նպաստում մարզերի զարգացմանը»,-ասում է Ղազարյանը: Ասում է՝ այս համաճարակը ստիպել է տարբեր մարդկանց միավորվել՝ իրենց գործն «առաջ տանելու» համար: «Ցանկացած վատ բանի մեջ պետք է փորձել լավը գտնել: Մարդու մեջ պետք է շարժիչ ուժ լինի՝ հանուն ինչի սա անել: Պետությունը պետք է այս հարցում ձեռք մեկնի: Տեսեք՝ «Իմ Հայաստան» կազմակերպությունը տարիներ առաջ ինձ ասաց՝ ի՞նչ գործիքների կարիք ունես, օգնենք ձեռք բերելու հարցում:

Ոչ թե քեզ փող են տալիս, այլ դու գնում ես գործիքը, իրենք փոխանցում են գումարը: Երեք գործիք գնեցի՝ մոտ 700 հազար դրամի չափով, իրենք գումարը փոխանցեցին: Մինչև հիմա ինձ այդ աջակցությունից լավ եմ զգում: Նույնը պետք է պետությունն անի՝ գուցե այլ տարբերակներ մշակելով: Հիմա ծայրահեղ վատ վիճակի մեջ են բոլոր արվեստագետները: Կարող եմ խոսել սեփական օրինակով: Իմ աշխատանքների գնորդները 70-80 տոկոսով զբոսաշրջիկներն են, որոնք դրանք գնում են որպես հուշանվերներ:

Զբոսաշրջիկներ հիմա չկան, տեղացի գնորդներն էլ քիչ են: Այս ընթացքում որևէ տեսակի աջակցություն չեղավ: Գրանցված չես, աջակցություն էլ չկա: Նկարիչը որտե՞ղ գրանցվի, նկարելու արտադրամաս կա՞, ո՛չ նման պահանջ կա, ո՛չ էլ հարկեր: Նույնը լուսանկարիչների կամ մյուսների պարագայում: Կյանքը դաժան օրենք ունի. ճարպիկներն արդյունքի են հասնում, տաղանդավորները՝ ոչ: Կամ էլ արդյունքի հասնում են մահանալուց հետո: Հակաճգնաժամային միջոցառումների մասին:

Վարկեր ունեմ, շատ քիչ մարդ եմ ճանաչում, որ վարկեր չունի, կարող էին գոնե վարկերը սառեցնել, մեկ տարի հետո սկսեինք վճարել կամ այլ տարբերակ մշակեին: Ողորմություն չենք ուզում, բայց հազար ու մի տարբերակ կա մարդկանց ձեռք մեկնելու համար: Սայլը պետք է տեղից շարժել: Պետք է լինի ազգանպաստ քաղաքականություն՝ ինչ անել, որ ազգի սերուցքը՝ լավագույն արհեստավորները և արվեստագետները, չհայտնվեն ծանր վիճակում: Օրինակ՝ որոշեցին, որ թատրոնները պետք է բացօթյա գործեն:

Բա նկարիչն ի՞նչ անի, քանդակագո՞րծը, հուշանվերներ պատրաստո՞ղը: Հուշանվերները չեն վաճառվում, որովհետև զբոսաշրջիկներ չկան, լավ, բա հիմա այդ մարդն ի՞նչ անի, եթե դա իր եկամտի աղբյուրն է: Կարող է, օրինակ՝ պետական այս կամ այն գերատեսչությունը գնել տարբեր ստեղծագործողների աշխատանքները, նվիրել դրանք իրենց միջազգային գործընկերներին, սա էլ աջակցություն կլինի մարդկանց: Սա ընդամենը տարբերակ է, պետք է հանդիպել ստեղծագործողների հետ, լսել նրանց առաջարկները և լուծումներ գտնել»,եզրափակում է Արտյոմ Ղազարյանը: