Երևան, 01.Ապրիլ.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


200 000 տարի առաջ մարդիկ նախընտրել են մահճակալներին քնել

ՎԻԴԵՈ

Այսպիսի եզրակացության է եկել հնագետների եւ մարդաբանների միջազգային խումբը, որը հարավաֆրիկյան Սահմանային քարանձավում հայտնի հնագիտական պեղումների վայրում հայտնաբերել է հնագույն մահճակալների հետքեր, որոնք պատրաստվել են կորեկազգի խոշորատերեւ բույսերի խրձերից: Դրանցից, սակայն, քիչ բան է մնացել՝ միայն հազիվ տարբերվող հետքեր, որոնք, սակայն, հաջողվել է ճշգրիտ նույնականացնել ուժեղ խոշորացնելու եւ քիմիական վերլուծության օգնությամբ, հայտնում է «Հանրամատչելի մեխանիկա»-ն:

Խոտի մահճակալները տեղակայված են եղել քարանձավի խորքում` մոխրի մի շերտի վրա, որը, ըստ երեւույթին, քնած մարդկանց պաշտպանել է սողացող միջատներից: Ըստ գիտնականների՝ մոխիրը հին ժամանակներում բավականին տարածված միջոց է եղել միջատների դեմ, քանի որ խոչընդոտել է նրանց տեղաշարժին, ինչպես նաեւ արգելափակել է շնչառական եւ խայթող օրգանները: Բացի այդ, ամենահին մահճակալների վերին շերտում հայտնաբերվել են լելեշվայի հետքեր, դա բույս է, որը մինչ այժմ օգտագործվում է Արեւելյան Աֆրիկայում` միջատներից պաշտպանվելու համար:

Գիտնականների խոսքերով՝ որոշ դեպքերում հիմք է ծառայել այս վայրում տեղակայված ավելի հին մահճակալների մոխիրը: Դրանք հավանաբար այրվել են քարանձավը մաքրելու եւ միջատներին ոչնչացնելու համար: Մոխիրը նաեւ օգտագործվել է նոր մահճակալների տեղադրման համար մաքուր մակերեւույթ ստեղծելու նպատակով:

«Մեր ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ ավելի քան 200 000 տարի առաջ, համարյա մեր տեսակի ծագման ակունքներում, մարդիկ կարողացել են անհրաժեշտության դեպքում կրակ ստանալ, եւ նրանք օգտագործել են կրակը, մոխիրը եւ դեղաբույսերը քարանձավը մաքուր պահելու ու դրանից մակաբույծներին հանելու համար: Վարքագծի նման ռազմավարությունը կարող էր օգտակար լինել ինչպես առողջության համար, այնպես էլ այս վաղ համայնքներին առավելություն տալ»,- ասում է հետազոտական խմբի ղեկավար, պրոֆեսոր Լին Ուեդլին` հարավաֆրիկյան Վիտվատերսրանդի համալսարանից:

Տասը կույսերի հիշատակը Սուրբ Էջմիածնում «Հեզբոլլահը» հարվածներ է հասցրել Իսրայելին․ երեք մարդ վիրավորվել է Բելգիան հույս է հայտնել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության համաձայնագրի արագ ստորագրման հարցում ՄԱԿ-ը կոչ է արել Իսրայելին չեղարկել ահաբեկչության համար մահապատիժը Կայանված բեռնատարներից գողացել էր մարտկոցները․ Շենգավիթի համայնքային ոստիկանների հերթական բացահայտումը Սիսիանի տարածաշրջանի «Զանգեր» կոչվող հատվածից մինչև Սիսիան ավտոճանապարհին ձյուն է տեղում Քիմիական գործարանում ուժեղ պայթյունի հետևանքով կան զոհեր և վիրավորներ․ ՌԴ Իրանը չի արձագանքել ԱՄՆ-ի 15 կետից բաղկացած առաջարկին Մահացել է Պետրոս Բեդիրյանը Հայտնի է Ազգերի լիգայում Հայաստանի հավաքականի վերջին մրցակիցը Օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա․ եղանակն՝ առաջիկա օրերին Հորմուզի նեղուցի փակումը կրճատել է պարարտանյութերի համաշխարհային արտահանումը մոտ կեսով ՀՀ ԱԱԾ սահմանապահ զորքերում տեղի է ունեցել նորակոչիկ զինծառայողների երդման արարողություն Իրաքում ամերիկացի լրագրող են առևանգել Արաղչի․ ԱՄՆ-ի հետ հաղորդագրություններ են փոխանակվել, բայց բանակցություններ չկան Միքայելին շտապ նոր սիրտ է անհրաժեշտ. օգնենք նրան ապրել 150 րոպե, երկու տեքստ, մեկ էսսե․ ինչ է սպասվում 9-րդ դասարանցիներին Նիկոլ Փաշինյան, ամոթդ կորցրել ես, հիմա էլ հերոսներին ես անցել. Ալիկ ԱլեքսանյանՄոռացվող արժեհամակարգի մասին. Արման ՊետրոսյանԴուք մի հատ դեռ պիտի արժանի լինեք Արթուր Ավանեսյանի անունը տալու. Արեգա ՀովսեփյանԵրևանում երթևեկության կազմակերպման փոփոխություն կլինի Հայաստանի Մ-21 հավաքականը պարտվեց Հյուսիսային Մակեդոնիային Ընդդիմության շարքերում «հունիսի 7-ից հետո կյանք կա» ասողները հող են նախապատրաստում սեփական հնարավոր պարտությունն արդարացնելու համար. Աննա ԿոստանյանԵրասխում երեխա է մահացել․ հայտնի է պատճառը ԱԱԾ-ն նոր փոխտնօրեն ունի Բուժումը նորմալ գնում է. արդեն սկսել ենք. Գոռ Հակոբյանը որդու մասնակցությամբ տեսանյութ է հրապարակել Կոսմետոլոգիայի կենտրոնում անզգայացում ստանալուց հետո կինը մահացել է. ՌԴ Ռուսաստանն Ուկրաինային երկու ամիս ժամանակ է տվել Դոնբասից դուրս գալու համար․ Զելենսկի Թեհրանում փլատակներից երկու մարդ է փրկվել․ SNN «Միլանի» 19-ամյա նորեկը Հրդեհ Երևանի Սերո Խանզադյան փողոցում․ տներ են այրվում Աշխարհակարգը գտնվում է վերակառուցման փուլում․ Լավրով ԱՄԷ-ից Հայաստան եկող բեռնատարն Իրանում հայտնվել է գնդակոծության տակ ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆ․ «Համահայկական ճակատ» կուսակցության կողմից համապետական ընտրություններին մասնակցելու վերաբերյալԲացառիկ Լուսավոր Երիտասարդություն՝ Ապագայի Նպատակով․ Էդմոն ՄարուքյանՆեթանյահուն հայտարարել է արաբական երկրների հետ գաղտնի բանակցությունների մասին Պետական եկամուտների կոմիտեում շարունակվում են հարկ վճարողների հետ ոլորտային հանդիպում-քննարկումները Իրավունքը պետք է գերակայի և կգերակայի․ Արամ ՎարդևանյանԻրանի հավաքականի խաղացողները խաղից առաջ պարզել են զոհվածների և ավերված շինությունների նկարները Լիբանանում զnհերի թիվը գերազանցել է 1,268-ը․ զnհվածների թվում են 125 երեխա և 88 կին Ամենամեծ պռովոկատորը ամենուր փնտրում է պռովոկացիա. Արշակ ԿարապետյանԵ՞րբ և ի՞նչ գույնով պետք է ներկել Զատիկի ձվերը. հոգևորականը մանրամասնում է Իրանի ԶՈՒ ԳՇ պետի խորհրդականն է սպանվել Չկա տղա, որ իր մորը չպաշտպանի, կադրերն էլ ուշադիր զննեք. ընդդիմություն, դու հանկարծ ծպտուն չհանես․ Արշակ Կարապետյան Ո՛չ, տիկին Հակոբյան, մեր զինվորները դասալիք չեն. Արթուր Ավանեսյան«DONGFENG» բեռնատարից թիթեղները թափվել ու մասամբ փակել են Նոր Հաճն տանող ճանապարհըԻրանը կոչ Է արել Ադրբեջանին հստակ դիրքորոշում որդեգրել Կասպից ծովի ափամերձ շրջաններին հասցված հարվածների վերաբերյալ Թաթարստանի գործարանում տեղի ունեցած պայթյունի հետևանքով 3 աշխատակից է զոհվել․ տուժել է 58 մարդ Կատարի արտաքին գործերի նախարարությունը հայտարարել է, որ Իրանն արդեն հատել է բազմաթիվ կարմիր գծեր Արգենտինայում տեղի ունեցած հրաձգության հետևանքով 13-ամյա աշակերտ է մահացել, ևս ութ աշակերտ վիրավորվել է