«Մեր հասարակությունը, որպես ընթերցող, բավականին սինթետիկ է»

Արձակագիր Արամ Ավետիսի առաջին գիրքը «Կույր կետադրությունն» է: Էսսեների ժողովածուն վերատպվել է երեք անգամ։ Մի քանի անգամ եղել է բեսթսելլերների շարքում։ 2019 թվականի մայիսին տեղի է ունեցել գրողի երկրորդ գրքի՝ «Ճարտարապետական մուտացիայի» շնորհանդեսը»:

«Փաստը» ստեղծագործողի հետ զրուցել է գրականության, գիրք տպագրելիս հեղինակներին հանդիպող դժվարությունների, պետության աջակցության և, իհարկե, ընթերցողների մասին:

-Արամ, վերջին շրջանում շատ է խոսվում այն մասին, որ մեր իրականություն է վերադարձել գիրք գնելու ավանդույթը: Առհասարակ, ինչպիսի՞ն է մեր հասարակությունը որպես ընթերցող:

-Ես, ճիշտն ասած, արդեն 8 տարի է՝ գրախանութում եմ աշխատում և դեռ չեմ տեսել, որ մեր մոտ գիրք գնելը ավանդույթ դառնա: Ես չէի օգտագործի ավանդույթ բառը, որովհետև Հայաստանում գրքի կուլտուրա երբեք չի եղել: Եվ եթե նույնիսկ ոմանց թվում է, թե եղել է, մեծամասնության մոտ դա եղել է սովետական պաթոսով ու ձևականությամբ, ովքեր կոպեկներով իրենց գրքերը վաճառում են գրքի բազառներում, այո՛, հենց բազառում, և ովքեր չեն մոռանում ասել, որ իրենք այդ գրքերի համար ժամերով հերթ են կանգնել: Կարծես այդ հերթն ավելի կարևոր է, քան գիրքը կարդալը: 

Մեր հասարակությունը, որպես ընթերցող, բավականին սինթետիկ է: Սինթետիկ բառը առաջացել է սինթեզ բառից: Հետաքրքիր է, որ հայերեն սինթեզ բառը կարելի է կարդալ այսպես՝ ՍԻՆ ԹԵԶ, այսինքն դատարկ կարծիք: 

Ժամանակակից գրականությունը այդպիսի դատարկ կարծիքներով է գրվում, և այդ էլ վերցնում է ընթերցողը և սինթեզում ամեն մեկն իր բնագավառում: Սինթետիկ ու մակերեսային է այսօրվա ընթերցողը, ինչպես երեկվանը և, իհարկե, վաղվանը: Այ, այս ավանդույթը սրբորեն պահպանվում է Հայաստանում: 

-Ո՞ր թեմաներն են գերիշխում ժամանակակից գրականության մեջ:

-Մեր ժամանակակից գրականության մեջ գերիշխում են վաղուց ՊՐԾԱԾ թեմաները:

-Երիտասարդ ստեղծագործող եք: Ի՞նչ խնդիրների եք բախվում գիրք տպագրելիս:

-Ամենակարևոր խնդիրները երկուսն են: Առաջին՝ գտնել գումար, երկրորդ՝ գտնել ընթերցող: Գումար դժվար է գտնել, որովհետև ով այն ունի, գիրք չի կարդում, իսկ ով կարդում է, գումար չունի: 

Չնայած այդ առումով իմ բախտը բերել է, ես ունեմ ավագ ընկերներ, ովքեր ինձ օգնում են տպագրվել: Ես նրանցից շնորհակալ եմ: Այդպիսի մարդիկ Հայաստանում քիչ են: Ընդհանրապես, գրականությամբ զբաղվելը նույնն է, որ ինքնակամ քեզ դնես խնդիրների մեջ: Ես ամեն անգամ գիրք տպելուց բախվում եմ անհետաքրքրությանը և աճի իսպառ բացակայությանը:

-Ինչպե՞ս պետք է դրսևորվի պետության աջակցությունը ստեղծագործողներին:

-Պետությունը պիտի ամեն ինչ անի, որ թարգմանի և աշխարհին ցույց տա իր գրականությունը: Բայց դրա համար ինքը՝ պետությունը, պիտի կրթված լինի, որ այդքանը հասկանա: Երբ ասում են, որ մենք մշակութային ազգ ենք, իմ ծիծաղը միշտ գալիս է: Գնացեք թանգարաններ և հարցրեք՝ քանի՞ լեզվով կա թարգմանված հայ դասական գրողներից: Մի քանի, այն էլ՝ բրոշյուրներով: Կարճ ասած, մեր գրականությունը սուպերմարկետի զեղչի բրոշյուրն է: Դա ամենաշատն է կարդացվում:

-Անդրադառնանք Ձեր ստեղծագործություններին: Ձեր «Կույր կետադրություն» գիրքը ամենավաճառված գրքերի շարքում է եղել: Հեղինակն ինչպիսի՞ զգացողություն է ունենում նման դեպքերում:

-Ես ոչ մի զգացողություն չունեմ և գտնում եմ, որ դա ուղղակի պատահականություն է: 300-400 հատ վաճառված գիրքը չի նշանակում, որ ամենավաճառվածն է: Դա նշանակում է, որ միլիոնանոց քաղաքը գիրք չի կարդում: Այ, դա ինձ համար մեծ ձեռքբերում է, որ ես իմ օրինակով ցույց եմ տալիս՝ ինչ վիճակում է գտնվում գրականությունը:

-Կա՞ն գաղափարներ, մտքեր, որոնք ավելի հաճախ են շոշափվում ձեր ստեղծագործություններում:

-Ես սիրում եմ գրական ՄԱՂՁԸ: Նրա շնորհիվ կարողանում եմ մարսել այս տոտալ անգրագիտությունը:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

Լուսանկարը՝ Միսակ Սարգսյանի