«Որոշ երկր­ներ զգու­շա­վո­րու­թյուն են ցու­ցա­բե­րում». վի­զա­նե­րի ազա­տա­կա­նա­ցու­մը՝ բարդ գոր­ծըն­թաց

ՀՀ-ԵՄ համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագրի ստորագրումից երկու տարի անց քաղաքագետ Նարեկ Մինասյանը կարծում է, որ այն կարևոր էր՝ պայմանավորված մի շարք հանգամանքներով։ 

«Այն նոր իրավական հիմք դարձավ՝ փոխարինելու գալով դեռևս 90-ականների վերջին ստորագրված երկկողմ համաձայնագրին։ Հայաստանը ԵՏՄ անդամ էր, և անորոշ էր, թե Հայաստան-ԵՄ հարաբերություններն ի՞նչ ուղիով են զարգանալու։ 

Եվ համաձայնագիրը կարևոր էր նաև այդ առումով, քանի որ արձանագրեց երկկողմ հարաբերությունների, հետաքրքրությունների այն շրջանակները և ուղղությունները, որոնցով պետք է առաջ շարժվել, քայլեր ձեռնարկել և զարգացնել հարաբերությունները։ 

Ինչպես հայտնի է՝ համաձայնագիրը ժամանակավոր կիրարկման փուլ է մտել, բայց ամբողջական կիրարկումը կսկսվի միայն այն ժամանակ, երբ ԵՄ անդամ բոլոր երկրները վավերացնեն այն»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց Ն. Մինասյանը։ 

Քաղաքագետը վավերացման գործընթացը հաջող է գնահատում՝ զուգահեռներ անցկացնելով ասոցացման համաձայնագրի վավերացման այն գործընթացների հետ, որոնք եղել են Մոլդովայում, Վրաստանում և Ուկրաինայում. «Նշված երկրներում այդ գործընթացը մոտ 2, 2,5 կամ 3 տարի է տևել։

 Հայաստան-ԵՄ համաձայնագրի վավերացման գործընթացը այդքան էլ չի ձգձգվում, բացի այդ, մենք ունենք վավերացումներ մի շարք կարևոր երկրների կողմից, որոնց քայլը մեսիջ էր նաև մյուս երկրների համար։

Կարծում եմ՝ առաջիկա մեկ տարվա ընթացքում կհաջողվի հասնել ԵՄ անդամ բոլոր երկրների կողմից համաձայնագրի վերջնական վավերացմանը, ինչի արդյունքում կունենանք ամբողջական կիրարկում»։ 

Ինչ վերաբերում է վավերացման գործընթացում Հայաստանի դերին՝ Ն. Մինասյանը շեշտեց. «Խնդիրը պետք է դիտարկել հետևյալ կերպ. 

եթե չեմ սխալվում՝ կառավարության ծրագրում ամրագրված է, որ Հայաստան-ԵՄ համաձայնագիրը դիտարկվում է որպես կարևոր գործոն՝ Հայաստանում բարեփոխումների օրակարգի կյանքի կոչման համատեքստում։ ՀՀ-ն կարևորում է տվյալ համաձայնագրի լիարժեք կյանքի կոչումը և, բնականաբար, շահագրգռված է լիարժեք վավերացմամբ։ 

Իսկ ինչ վերաբերում է վավերացման գործընթացին, այստեղ պետք է հստակ պատկերացնել այն, որ գործընթացը միայն Հայաստանից կախված չէ. վավերացման գործընթացի տևողությունը նախևառաջ պայմանավորված է ներեվրոպական օրակարգով, ինչպես նաև բոլոր անդամ երկրների խորհրդարաններում առկա օրակարգերով և տեխնիկական ընթացակարգերով։ 

Ընդհանուր առմամբ, կարծում եմ, այդ գործընթացի առումով ուշացումներ չունենք, հակառակը՝ հաջող ընթացք կա»։ Նա կարևոր է համարում այն, որ հայկական կողմը, օգտագործելով իր գործիքակազմը, գործընկեր պետություններին կոչ է անում հնարավորինս արագացնել գործընթացը. 

«Թեպետ հայկական կողմի գործիքակազմը բավականին սահմանափակ է, այդուհանդերձ, պետք է փաստենք, որ վավերացման առկա դինամիկան հիմք է տալիս ենթադրել, որ հաջորդ տարի մենք արդեն կունենանք վավերացման գործընթացի ավարտ և կկարողանանք խոսել լիարժեք կիրարկման մասին։

 Ի դեպ՝ նույն համաձայնագրով մի շարք մարմիններ են ձևավորվել, որոնք պատասխանատու են համաձայնագրի կյանքի կոչման համար։ 

Ավելին, մշակվել և եվրոպական կողմի հետ համաձայնեցվել է նաև տվյալ համաձայնագրի կիրարկման ժամանակացույցը, և, ըստ եվրոպական կողմի հայտարարությունների, ամեն ինչ ժամանակացույցի համաձայն է ընթանում»։ 

Անդրադառնալով վիզաների ազատականացման գործընթացին՝ Նարեկ Մինասյանն ընդգծեց, որ վիզային ռեժիմի ազատականացման գործընթացը որևէ ձևով պայմանավորված չէ Հայաստան-ԵՄ համաձայնագրով։ «Այն առանձին գործընթաց է, ունի իր հատուկ ընթացակարգերը։ 

Այդուհանդերձ, նույն համաձայնագրի կիրարկումը, Հայաստանում լայնածավալ բարեփոխումների գործընթացը բավականին կարևոր հիմքեր են վիզային ռեժիմի ազատականացման համար անհրաժեշտ երկխոսության մեկնարկի տեսանկյունից։ 

Այսինքն, մինչև վիզային ռեժիմի ազատականացումը, պետք է այդ թեմայով երկխոսություն սկսվի Հայաստանի և Եվրամիության միջև։ 

Հայաստանը հայտարարել է, որ պատրաստ է երկխոսության մեկնարկին, և կարևոր է, որ եվրոպական կողմը ևս իր համաձայնությունը տա։ 

Պաշտոնական Բրյուսելը, կարելի է ասել, ևս դրական է տրամադրված երկխոսության առումով, սակայն տվյալ գործընթացը մեկնարկելու համար անհրաժեշտ է ԵՄ անդամ բոլոր պետությունների համաձայնությունը։ 

Այս հարցը հայկական կողմի օրակարգում է, և տարբեր հանդիպումներում արտաքին քաղաքականության պատասխանատուները հանդես են գալիս կոչերով, որպեսզի եվրոպական գործընկերները փորձեն հնարավորինս արագ տալ համաձայնությունը։ 

Սա բավականին բարդ, եվրոպական բյուրոկրատական ընթացակարգերով պայմանավորված գործընթաց է։ 

Այնուամենայնիվ, կարծես ունենք որոշակի դրական դինամիկա, որովհետև տարբեր երկրների կողմից հնչում են հայտարարություններ, որ պատրաստ են Հայաստանի հետ վիզային ռեժիմի ազատականացման երկխոսությունը մեկնարկել։ 

Այդուհանդերձ, դեռ չկա բոլոր երկրների համաձայնությունը ու, կարծես թե, որոշ երկրներ որոշակի զգուշավորություն են ցուցաբերում՝ հաշվի առնելով Արևել յան գործընկերության ծրագրի անդամ այլ երկրների, մասնավորապես, Վրաստանի, Ուկրաինայի, Մոլդովայի ոչ այդքան դրական փորձը։ 

Նույն վիզային ռեժիմի ազատականացումից հետո այդ երկրներից դեպի ԵՄ երկրներ անօրինական միգրացիայի բավականին լուրջ հոսքեր սկսվեցին»,- ասաց քաղաքագետը՝ նշելով, որ հայկական կողմն իր ուղերձներում ընդգծում է, որ որոշում կայացնելիս ԵՄ անդամ երկրները չառաջնորդվեն մյուս երկրների փորձով, այլ հիմք ընդունեն բացառապես Հայաստանի ունեցած արդյունքներն ու փորձը։

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ