Նոյեմբերին ՀՀ տարածքում ջերմաստիճանը 1-2 աստիճանով բարձր կլինի բազմամյա միջին արժեքից. Կլիմայական բնութագիր

 

Նոյեմբերին շարունակում է փոքրանալ արեգակի բարձրությունը հորիզոնից և հետևաբար ցերեկվա տևողությունը: Արևափայլի տևողությունն ամսվա ընթացքում կազմում է 120-160 ժամ: Պարզ օրերի թիվը զգալիորեն պակասում է (5-6 օր): Այս մասին հայտնում են ԱԻՆ-ից:

 

Նոյեմբերին հանրապետության տարածքում ամսական միջին ջերմաստիճանը 1.50C է: Համեմատաբար տաք է նոյեմբերի առաջին տասնօրյակը (տասնօրյակային միջին ջերմաստիճանը` 40C), երրորդ տասնօրյակի միջին ջերմաստիճանը հանրապետությունում բացասական է` -0.50C, երկրորդ տասնօրյակի վերջին լեռնային առանձին շրջաններում տեղի է ունենում ջերմաստիճանի անցում 00C-ից ցածր, որը բնորոշում է ձմռան սկիզբը: Ամենաբարձր ամսական միջին ջերմաստիճանը գրանցվում է Մեղրիում` 9.50C, այն բարձր է նաև հյուսիս-արևելքում (Բագրատաշեն` 6.90C, Իջևան` 7.10C), Արարատյան դաշտում (Երևան 6.50C, Արմավիր 5.60C): Առավելագույն ջերմաստիճանն այդ շրջաններում կարող է հասնել մինչև 22-300C: Ամսական միջին ջերմաստիճանը ցածր է 2000 մ-ից բարձր շրջաններում (Աշոցք՝ -1.80C), նվազագույն ջերմաստիճանը լեռնային առանձին շրջաններում հասնում է -270C (Աշոցք, Գավառ, Սիսիան), Արմավիրում` -170C, Մեղրիում` -70C: Երևանում նոյեմբերին բացարձակ նվազագույն ջերմաստիճանը գրանցվել է 1948 թ.` -170C:

 

Նոյեմբեր ամսին առավել տաք եղանակ է դիտվել 1966, 1970, 1998, 2012 թթ., իսկ 1973, 1978, 1996, 2001, 2011 թթ. հանրապետությունում գրանցվել են ցածր ջերմաստիճաններ, հովտային շրջաններում ջերմաստիճանը հասել է -6…-120C:

 

Տեղումների քանակը հոկտեմբերի համեմատ պակաս է և կազմում է 41 մմ: Ավելի շատ տեղումներ դիտվում են լեռնային շրջաններում` 60 մմ, իսկ ամենից քիչ Արարատյան դաշտում` 20-30 մմ: Տեղումնառատ են եղել 1973, 1986, 1994, 2008, 2014 թվականները, երբ տեղումների քանակը գերազանցել է նորման 2-3 անգամ: Սակայն եղել են չորային տարիներ 1996 թ., 2010 թ., երբ նոյեմբերին ընդհանրապես տեղումներ չեն դիտվել:

 

Ամսվա կեսերին հանրապետության բարձր լեռնային շրջաններում առաջանում է կայուն ձյան ծածկ (ձյան շերտի բարձրությունը հասնում է 5-10 սմ): Առանձին տարիների այն կարող է առաջանալ ամսվա սկզբին:

 

Նոյեմբերին հանրապետության ամբողջ տարածքում առաջանում է բարձր ճնշման դաշտ և հաստատվում է քամու ձմեռային ռեժիմ` գերակշռում է անդորրը, միայն բարձր լեռնային շրջաններում և լեռնանցքներում քամու արագությունը մեծանում է, միջինը հասնելով մինչև 5-7 մ/վ, իսկ առավելագույնը` 20-30 մ/վ (Պուշկինի, Սիսիանի լ/ք):

 

Նոյեմբերին կտրուկ մեծանում է մառախլապատ օրերի թիվը, հատկապես լեռնանցքներում` 25 օր: Մառախուղ առավել հաճախ դիտվում է առավոտյան ժամերին:

 

Արարատի և Արմավիրի մարզեր Արագածոտնի և Կոտայքի նախալեռներ

 

Օդի ամսական միջին ջերմաստիճանը սպասվում է +7...+80C, որը 1-2 աստիճանով բարձր է բազմամյա միջին արժեքից: Առանձին օրեր հնարավոր է օդի ջերմաստիճանի բարձրացում ցերեկը՝ մինչև +18...+200C, երրորդ տասնօրյակում` օդի ջերմաստիճանի նվազում` գիշերը մինչև -3...-60C (նոյեմբերին դիտված պատմական նվազագույնը՝ -16...-170C, առավելագույնը՝ +23...+240C): Ամսական տեղումների քանակը սպասվում է նորմային մոտ (նորման՝ 20-30 մմ):

 

Շիրակի, Կոտայքի և Գեղարքունիքի մարզեր, Արագածոտնի և Կոտայքի մարզի լեռնային շրջաններ

 

Օդի ամսական միջին ջերմաստիճանը սպասվում է +2...+40C, որը 1-2 աստիճանով բարձր է բազմամյա միջին արժեքից: Առանձին օրեր հնարավոր է օդի ջերմաստիճանի բարձրացում ցերեկը` մինչև +12...+150C, երրորդ տասնօրյակում` օդի ջերմաստիճանի նվազում, գիշերը մինչև -10...-150C (նոյեմբերին դիտված պատմական նվազագույնը՝ -22...-240C, առավելագույնը՝ +16...+180C): Ամսական տեղումների քանակը սպասվում է նորմային մոտ (նորման` 30-50 մմ):

 

Լոռու մարզ

 

Օդի ամսական միջին ջերմաստիճանը սպասվում է +5...+70C, որը 1-2 աստիճանով բարձր է բազմամյա միջին արժեքից: Առանձին օրեր հնարավոր է օդի ջերմաստիճանի բարձրացում ցերեկը` մինչև +17...+200C, երրորդ տասնօրյակում` օդի ջերմաստիճանի նվազում` գիշերը մինչև -10...-150C (նոյեմբերին դիտված պատմական նվազագույնը՝ -20...-220C, առավելագույնը՝ +20...+220C): Ամսական տեղումների քանակը սպասվում է նորմային մոտ (նորման` 30-35 մմ):

 

Տավուշի մարզ

 

Օդի ամսական միջին ջերմաստիճանը սպասվում է +6...+90C, որը 1-2 աստիճանով բարձր է բազմամյա միջին արժեքից: Առանձին օրեր հնարավոր է օդի ջերմաստիճանի բարձրացում ցերեկը` մինչև +18...+210C, երրորդ տասնօրյակում` օդի ջերմաստիճանի նվազում` գիշերը մինչև -2...-50C (նոյեմբերին դիտված պատմական նվազագույնը՝ -11...-130C, առավելագույնը՝ +25...+280C): Ամսական տեղումների քանակը սպասվում է նորմային մոտ (նորման` 35-40 մմ):

 

Վայոց ձորի մարզ

 

Օդի ամսական միջին ջերմաստիճանը սպասվում է նախալեռնային շրջաններում +7...+90C, լեռնային շրջաններում` +2...+40C, որը 1-2 աստիճանով բարձր է բազմամյա միջին արժեքից: Առանձին օրեր հնարավոր է օդի ջերմաստիճանի բարձրացում ցերեկը նախալեռնային շրջաններում մինչև +18...+200C, լեռնային շրջաններում՝ +12...+150C, երրորդ տասնօրյակում` օդի ջերմաստիճանի նվազում` գիշերը նախալեռնային շրջաններում մինչև` -3...-60C, լեռնային շրջաններում` -10...-150C (նոյեմբերին դիտված պատմական նվազագույնը՝ նախալեռնային շրջաններում -14...-150C, առավելագույնը՝ +23...+240C, լեռնային շրջաններում նվազագույնը՝ -18...-200C, առավելագույնը՝ +16...+180C): Ամսական տեղումների քանակը սպասվում է նորմային մոտ (նորման` նախալեռնային շրջաններում 20-25 մմ, լեռնային շրջաններում 50-55 մմ ):

 

Սյունիքի մարզ

 

Օդի ամսական միջին ջերմաստիճանը սպասվում է հովտային շրջաններում +8...+100C, նախալեռնային շրջաններում` +4...+60C, որը 1-2 աստիճանով բարձր է բազմամյա միջին արժեքից: Առանձին օրեր հնարավոր է օդի ջերմաստիճանի բարձրացում ցերեկը հովտային շրջաններում մինչև` +20...+230C, նախալեռնային շրջաններում՝ +16...+190C, երրորդ տասնօրյակում` օդի ջերմաստիճանի նվազում` գիշերը հովտային շրջաններում մինչև` 0...-30C, նախալեռնային շրջաններում` -7...-100C (նոյեմբերին դիտված պատմական նվազագույնը՝ հովտային շրջաններում -14...-150C, առավելագույնը՝ +27...+280C, նախալեռնային շրջաններում նվազագույնը՝ -22...-250C, առավելագույնը՝ +20...+220C): Ամսական տեղումների քանակը սպասվում է նորմային մոտ (նորման` հովտային շրջաններում 25-40մմ, նախալեռնային շրջաններում 30-60 մմ):

 

Երևան քաղաք

 

Օդի ամսական միջին ջերմաստիճանը սպասվում է +7...+80C, որը 1-2 աստիճանով բարձր է բազմամյա միջին արժեքից: Առանձին օրեր հնարավոր է օդի ջերմաստիճանի բարձրացում ցերեկը՝ մինչև +18...+200C, երրորդ տասնօրյակում՝ օդի ջերմաստիճանի նվազում` գիշերը մինչև -4...-60C (նոյեմբերին դիտված պատմական նվազագույնը՝ -14...-150C, առավելագույնը՝ +24...+260C): Ամսական տեղումների քանակը սպասվում է նորմային մոտ (նորման` 25-30 մմ):

 

Սևանա լճի 2019 թ. սեպտեմբեր ամսվա ջրային հաշվեկշիռը

 

Սևանա լճի ավազանում սեպտեմբերին ամսական միջին ջերմաստիճանը եղել է 11.6...12.80C, որը եղել է նորմայի սահմաններում բացասական շեղումով։

 

Ամսվա ամենաբարձր ջերմաստիճանը գրանցվել է սեպտեմբերի 20-21-ին՝ 23.0...26.00C, երբ օրական միջին ջերմաստիճանը նորմայից բարձր է եղել 2...6 աստիճանով։

 

Ամսվա ամենացածր ջերմաստիճանը գրանցվել է սեպտեմբերի 23-ին՝ -2.0...5.00C, երբ օրական միջին ջերմաստիճանը նորմայից ցածր է եղել 1.0...2.0 աստիճանով:

 

Ամսվա ընթացքում տեղումների քանակը կազմել է նորմայի 176-279%, Մարտունիում՝ 120%։

 

Ամսվա ընթացքում գետերով ջրի մուտքը Սևանա լիճ` 32.0 մլն.խոր.մ կազմել է նորմայի 101%, տեղումների քանակը լճի մակերևույթի վրա եղել է 45.8 մլն.խոր.մ, որը կազմել է նորմայի 150%, գոլորշացումը լճի մակերևույթից եղել է 147.9 մլն.խոր.մ, որը կազմել է նորմայի 93%։

 

Սևանա լճի մակարդակն ամսվա ընթացքում իջել է 4 սմ-ով և կազմել՝ 1900.59 մ։