Ին­չո՞ւ հյու­րին հնա­րա­վո­րու­թյուն չտալ «գա­րե­ջուր խմել» ըն­կե­րոջ հետ այն­տեղ, որ­տեղ էլ նա գտնվե­լիս լի­նի

rosbalt.ru-ն «Պուտինը որոշել է «ուղղակի գարեջուր խմե՞լ» երևանյան բանտում» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ հոկտեմբերի 1-ին նախատեսված է Երևանում անցկացնել ԵԱՏՄ-ի տնտեսական խորհրդի նիստ ԵԱՏՄ երկրների ղեկավարների մասնակցությամբ:

Ինչպես հայտնի է, Հայաստանում տեղի ունեցած «թավշյա» իշխանափոխությունից հետո նոր իշխանությունները սկսել են մշտապես պահանջներ ներկայացնել ԵԱՏՄին, և այդ հարցում նրանց ամենամեծ նյարդայնացնողը Ռուսաստանն է:

Որոշ հայկական իշխանամետ ԶԼՄ-ներ իրենց պարտքն են համարում քննադատել ԵԱՏՄ-ին, ՀԱՊԿին ու Ռուսաստանին և ձեռքի հետ էլ «ծաղրել» Ռուսաստանի առաջնորդին: Ընդ որում, Հայաստանը չի էլ պատրաստվում դուրս գալ ԵԱՏՄ-ից ու ՀԱՊԿ-ից և ազատվել Մոսկվայի հետ իրեն «պարտադրված» հարաբերություններից մի պարզ պատճառով՝ շահավետ չէ: Ներկայումս հայ հասարակությունը գուշակում է՝ արդյոք Պուտինը կժամանի՞ Հայաստան, թե՞ նիստը կտեղափոխի Մոսկվա:

Հարց է ծագում՝ իսկ ինչո՞ւ չժամանի, ի՞նչ պատճառ կա: Մանավանդ, հաշվի առնելով այն, որ դրա հույսը ունի Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, որը նաև հույս ունի նիստին «ստանալ» նաև Իրանի նախագահ Հասան Ռուհանիին:

Պարզվում է, այնուամենայնիվ, մի խիստ գերկարևոր պատճառ գոյություն ունի: Ըստ հայկական «Փաստ» թերթի, Ռուսաստանի նախագահի անվտանգության ծառայությունը պահանջել է հայկական համապատասխան ծառայությունից ապահովել Պուտինի անվտանգությունը նրա՝ Հայաստանի նախկին նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանին կատարելիք այցի ընթացքում, որը գտնվում է քրեակատարողական հիմնարկում, սակայն ստացել է մերժում:

Այս առիթով «Кавказский узел» թերթն էլ գրել է, որ չնայած աղբյուրները չեն բացահայտում, թե ինչու է Պուտինը որոշել անպայման այցելել հայաստանյան ռեժիմային հաստատություն, բայց հաշվի առնելով նրա «նուրբ հարաբերությունները» Քոչարյանի հետ, ծննդյան օրվա կապակցությամբ ավանդական դարձած շնորհավորանքները և այլն, կարելի է ենթադրել, որ Պուտինը ընդամենը կարոտել է Քոչարյանին և ցանկանում է նրան տեսնել և գուցե հետը գարեջուր խմել:

Հիմա հայկական ԶԼՄ-ները գուշակություններ են անում Պուտինի գալ-չգալու կապակցությամբ: Այս հարցով Հայաստանի արտգործնախարար Շավարշ Քոչարյանը հայտարարել է, որ անպայման գալու են բոլոր ԵԱՏՄ երկրների ղեկավարները: Բացի այն, որ հնարավոր է Իրանի նախագահի այցը, Երևանում սպասում են նաև Սինգապուրի վարչապետ Լի Սյան Լունին, և նախատեսվում է այդ երկրի հետ ազատ առևտրի գոտու ստեղծման համաձայնագիր կնքել:

Իրանի նախագահ Ռուհանիի այցի հետ հայերը մեծ հույսեր են կապում՝ հնչեղ աշխարհատնտեսական արդյունքի համատեքստում, որը, ի դեպ, կարող է խիստ բարկացնել ԱՄՆին: Իսկ ի՞նչ «խաղաթղթեր» ունի Հայաստանը, որ փորձում է աշխարհաքաղաքական խաղի մեջ մտնել Իրանի հետ: Նրա «հաղթաթուղթը» համարվում է ընդհանուր ցամաքային սահմանի առկայությունը Իրանի հետ, որը չունի ԵԱՏՄ ոչ մի երկիր:

Եվ, իրոք, Իրան-ԵԱՏՄ համագործակցության խորացման դեպքում Երևանը կարող է դառնալ կարևոր տարանցման կետ բեռնափոխադրումների համար: Բացի այդ, Փաշինյանը հույս ունի երկկողմանի համագործակցության պայմանավորվածություններ ձեռք բերել Թեհրանի հետ, սակայն այդ հարցով կոնկրետ տնտեսական օրակարգ չունի: Այնուամենայնիվ, առայժմ անհայտ է՝ Ռուհանին կժամանի՞, թե՞ ոչ, սակայն նկատելի է, որ Հայաստանը ցանկանում է նման այցով աննախադեպ նշանակություն տալ Երևանում անցկացվելիք ԵԱՏՄ նիստին: 

Եթե լինի տնտեսական հետաքրքրություն, կժամանի, իսկ այցի քաղաքական հետաքրքրությունը տեսանելի չէ: Այնուամենայնիվ, Իրանի նախագահը ժամանելու նաև այլ հետաքրքրություններ ունի: Առաջին հերթին դա հանդիպումն է Պուտինի հետ և գլոբալ հարցերի քննարկումը, երկրորդ հերթին Իրանը ԵԱՏՄ-ի հետ ազատ առևտրի գոտու ստեղծման ժամանակավոր համաձայնագիր ունի, և նրան հետաքրքիր կլինի տեսնել ներմիութենական «շարժումները»:

Lragir.am-ը Հայաստանի՝ ԵԱՏՄ մտնելու օրը համարում է «ամոթի օր», քանի որ, չնայած «թավշյա հեղափոխությանը», Հայաստանը խրվել է և չի կարողանում դուրս գալ եվրասիական ճահճից: ԵՊՀ քաղաքագիտության ամբիոնի վարիչ Գարիկ Քեռյանը, մեկնաբանելով Հայաստանի անդամակցությունը ԵԱՏՄ-ին, ասել է, որ ցանկացած ինտեգրացիա ունի իր դրական և բացասական կողմերը, բայց ռազմա-քաղաքական առաջնահերթությունները միշտ էլ գերակա են լինում տնտեսականին, և պարզ է, որ Հայաստանի՝ ԵԱՏՄ անդամակցությունը առաջին հերթին լուծում է Հայաստանի անվտանգության հարցը: Այնուամենայնիվ, այնպես չէ, որ ԵԱՏՄ-ն չունի տնտեսական զարգացման հեռանկարներ:

Հայաստանի համար բացվել է 200 միլիոնանոց ԵԱՏՄ շուկան, որն էլ զարգացնում է այդ երկրի արտահանումը: Մանկամտություն է համարել, որ ԵԱՏՄ-ն բացթողումներ ու սխալներ չունի: Դրանք, իհարկե, կան, բայց տարօրինակ է կարծել, որ դրանք կարելի էր շտկել միության ստեղծման այս կարճ ժամանակահատվածում: Սակայն, չնայած իր «երիտասարդությանը», ԵԱՏՄ-ն կարողացել է անդամ երկրների համար ապահովել լրացուցիչ տնտեսական աճի աղբյուրներ:

Դա «հաջողվել» է նաև Հայաստանին, բայց վերջինս անտեսում է կազմակերպությունում իր անդամակցության այդ դրական պահը: Ընդ որում, այստեղ խոսքը չզարգացած տնտեսությամբ և հարևանների՝ Ադրբեջանի և Թուրքիայի հետ վատ հարաբերությունների պատճառով կիսաշրջափակման մեջ գտնվող սեփական 2 միլիոնանոց շուկա ունեցող երկրի մասին է: ԵԱՏՄ-ն նրան տվել է 200 միլիոնանոց շուկա, որը ահռելի առավելություն է:

Նմանապես պետք է հաշվի առնել այն, որ անդամակցելով ԵԱՏՄ-ին և ՀԱՊԿ-ին՝ Հայաստանը փաստացի ստանում է Ռուսաստանի հովանավորությունը, որը և ներկայումս ապահովում է այդ երկրի անվտանգությունը: Ինչպես ասում են, եթե չունես զինանշանով թուղթ, ստիպված ես գրել սովորական թղթի վրա:

Ամեն դեպքում դա ավելի լավ է, քան գրելու համար ոչինչ չունենալը կամ էլ թզենու տերևի վրա գրելը: Եվս մեկ բան: Ինչո՞ւ հյուրին հնարավորություն չտալ «գարեջուր խմել» ընկերոջ հետ այնտեղ, որտեղ էլ նա գտնվելիս լինի, ըստ կովկասյան հյուրընկալության օրենքների:

«Փաստի» կողմից. սեպտեմբերի 11-ին Հայաստանում Ռուսաստանի դեսպան Կոպիրկինը հայտարարել էր, որ «բացի այցի նախնական որոշումից, որևէ այլ որոշումներ չեն ընդունվել, և ինքը նախագահ Պուտինի այցը կասկածի տակ դնող ողջ տեղեկատվությունը ստանում է լրատվամիջոցներից, ուստի չի կարող մեկնաբանել դրանք, որովհետև այլ տեղեկություն չունի և այլ բան չի կարող ասել»:

Կամո Խաչիկյան