Ո՞վ է Հայաստանում ԱՄՆ նոր դեսպանն ու ի՞նչ ուշագրավ ճանապարհ է անցել

EADaily.com-ը «Փեշավարի հերոսուհի Լին Թրեյսին Հայաստանում է. «Ռուսաստանը ինձ դիվանագետ դարձրեց»» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Հայաստանում ԱՄՆ-ի նոր դեսպան Լին Թրեյսին փետրվարի 27-ին իր առաջին աշխատանքային օրն է անցկացրել նոր աշխատավայրում: Հիշեցնենք, որ Հայաստանում ԱՄՆ-ի դեսպանի պաշտոնին նրա թեկնածությունը 2018 թվականի սեպտեմբերին առաջադրել էր ԱՄՆ-ի նախագահ Դոնալդ Թրամփը, իսկ այս տարվա հունվարին այն հաստատել էր ԱՄՆ-ի սենատը: EADaily- ին նախապատրաստել է կարճ տեղեկանք աշխարհի ամենափոքր երկրներից մեկում ԱՄՆ-ի ամենամեծ դեսպանատներից մեկի նորանշանակ դեսպան Թրեյսիի կարիերայի փուլերի և հիմնական հայտարարությունների մասին: Տեղեկանքից պարզ է, որ ԱՄՆ-ի Պետդեպարտամենտի առաջատար մասնագետ Թրեյսիին պատահաբար չեն ուղարկել Հայաստան, որը Ռուսաստանի հետ ունի միասնական պաշտպանական և տնտեսական դաշինք: Ակնհայտ է, որ Թրեյսին կփորձի հայ ժողովրդի զգալի մասի համար բնակության վայր հանդիսացող Ռուսաստանի վրա անդրադարձնել իր աշխատանքը Երևանից, որտեղ ակտիվորեն աշխատում են Ռուսաստանից արտաքսված՝ ամերիկյան կառավարության կողմից ֆինանսավորվող հիմնադրամները և ուղեղային կենտրոնները:

Լին Թրեյսին ծնվել է Օհայո նահանգի Բարբերտոն քաղաքում, բակալավրի աստիճան է ստացել Ջորջթաունի համալսարանում, ապա՝ իրավաբանի դիպլոմ՝ Ակրոնի համալսարանում: 1987-1990 թվականներին նա ապրել է Ռուսաստանում՝ Մոսկվայում: Ըստ Թրեյսիի, դա իրեն շատ է օգնել, քանի որ ինքը տեսել է ԽՍՀՄ-ը, ապա վերակառուցումը և այն, թե ինչպես է այդ երկիրը դառնում առավել բաց. մի խոսքով՝ արդյունքում Ռուսաստանը իրեն դիվանագետ է դարձրել:

Թրեյսին դիվանագիտական աշխատանքի է անցել 1994 թվականից և աշխատել է հիմնականում Կենտրոնական և Հարավային Ասիայի երկրներում: Տարբեր տարիների ընթացքում ունեցել է գործուղում Փեշավար, աշխատանք Բիշկեկում, Քաբուլում, Աստանայում, Աշխաբադում, եղել է Վրաստանի, ապա Ղազախստանի հարցով ռեֆերենտ Վաշինգտոնում և այլն: 2014-2017 թվականներին եղել է Ռուսաստանում ԱՄՆ-ի դեսպան Ջոն Տեֆֆտի տեղակալը: Նշենք, որ Տեֆֆտը Վրաստանի և Ուկրաինայի «գունավոր հեղափոխությունների» գաղափարախոսներից մեկն է եղել: Լին Թրեյսին Փեշավարում ծառայելու համար պետքարտուղարի կողմից 2009 թվականին պարգևատրվել է «Հերոսության համար» մեդալով, բացի այդ, արժանացել է նաև մի քանի այլ բարձր պարգևների: Դատելով լրատվամիջոցների հոդվածներից՝ Լին Թրեյսին հիմնականում զբաղվել է մշակութային հարցերով, սակայն, այնուամենայնիվ, առկա է նրա դերը նաև տնտեսական հարցերում՝ հատկապես Հարավային և Կենտրոնական Ասիայի դեպքում:

Աշխաբադում Թրեսին ակտիվորեն հորդորել է Թուրքմենստանին արագացնել Տրանսկասպիական գազատարի նախագծի իրականացումը: Ելույթ ունենալով «Թուրքմենստանի նավթն ու գազը 2012-ին» բաց միջազգային համաժողովում՝ նա ասել է, որ ԱՄՆ-ը աջակցում է Տրանս-կասպիական գազատարի ստեղծմանը, որի շուրջ բանակցություններ են վարում Թուրքմենստանը, Ադրբեջանը և Եվրամիությունը, և ԱՄՆ-ը գտնում է, որ եթե Թուրքմենստանն ու Ադրբեջանը համաձայնության գան խողովակաշարի հարցում, ապա որևէ այլ երկիր չի կարող վետո դնել այդ որոշման վրա: Այսպիսով, նա իրականացնում էր Թուրքմենստանի հետ ԱՄՆ-ի մերձեցման քարոզչությունը: Արդյունքում, ԱՄՆ-ի խոշոր ընկերությունները, ինչպիսիք են Chevron-ը, ExxonMobil-ը, General Electric-ը, Case-ը, իրենց ներկայացուցչությունները բացեցին Թուրքմենստանում: 2012 թվականին Տաշքենդը նոտա է հղում ՀԱՊԿ քարտուղարությանը, համաձայն որի, դադարեցնում է Ռուսաստանի ստեղծած այդ ռազմաքաղաքական միությանն իր անդամակցությունը: Այս ամենին նախորդել էր Ուզբեկստանի ու Արևմուտքի միջև հարաբերությունների աստիճանական կարգավորումը: Տաշքենդի հարցում Վաշինգտոնի և Բրյուսելի քաղաքականությունը որոշող կարևորագույն գործոններից մեկը Աֆղանստանում միջազգային կոալիցիայի ուժերի մատակարարման հարցն էր: Այնուհետև Տաշքենդը սկսեց իր մասնակցությունը Հյուսիսային մատակարարման ցանցին, որպես հակակշիռ Ռուսաստանի հավակնությունների: Միևնույն ժամանակ, Վաշինգտոնի ու Տաշքենդի հարաբերությունները բարելավվելու էին ժամանել ոչ միայն ուսադիրներով, այլ նաև քաղաքացիական հագուստով դիվանագետներ, որոնց թվում էր այդ ժամանակ Կենտրոնական Ասիայի հարցերով ազգային անվտանգության խորհրդի տնօրեն Լին Թրեյսին: Վերջինս նաև աշխատել է «Նոր մետաքսի ճանապարհի» հայեցակարգի ուղղությամբ: Նա ձգտում էր այդ նոր ճանապարհով պատուհան բացել Աֆղանստանի համար դեպի Կենտրոնական և Հարավային Ասիա: Ռուսաստանում աշխատելու տարիներին Թրեյսին ակտիվորեն ճանապարհորդել է ամբողջ երկրով, ընդ որում, այդ այցերը հիմնականում եղել են փակ: 2017 թվականին «Միասնական Ռուսաստան» պատգամավորական խումբը դիմել է Ռուսաստանի արտգործնախարարությանը Ռուսաստանից 12 ամերիկացի դիվանագետների արտաքսման հարցով, քանի որ նրանք սպառնում են Ռուսաստանի ազգային անվտանգությանը: Այդ ցուցակում էր նաև Լին Թրեյսին:

Ըստ Թրեյսիի, Հայաստանում ԱՄՆ-ի քաղաքականության նպատակը մնում է անփոփոխ՝ անկախ, ժողովրդավարական, բարեկեցիկ Հայաստանի ամրապնդումը և հարևանների հետ խաղաղության մեջ ապրելը: Նա նաև վերահաստատում է իր հանձնառությունը ինքնիշխան Հայաստանին, որը ազատ է ընտրել իր սեփական գործընկերներին: Թրեյսիի կարծիքով, ԱՄՆ-ում հայերը ամենահաջողված էթնիկ խումբն են, և պետք է օգնել հայերին իրենց երկրում հավասարապես հաջողակ լինելու հարցում: Նրա խոսքերով, ԱՄՆ-ը կկենտրոնանա երեք ոլորտներում, որոնք կօգնեն պահպանել ժողովրդավարական հասարակության համար անհրաժեշտ հավասարակշռությունը և հաշվետվողականությունը, հատկապես կոռուպցիայի դեմ պայքարի հարցում, նաև քաղաքացիական հասարակության հզորացման և անկախ լրատվության իրականացման հարցում: 1915 թվականին Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցածի պատմական փաստերի մասին Թրեյսին ասել է, որ գիտի այդ կոտորածների ու գաղթի մասին, և ամեն ինչ անելու է զոհերի հիշատակը հարգելու հարցում՝ մասնակցելով բոլոր հիշարժան իրադարձություններին:

Կամո Խաչիկյան