Երևան, 28.Փետրվար.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Ժամանակն է վերցնել Սահմանադրությունը, բացել այն և վերընթերցել

ԲԼՈԳ

Արմեն Հովասափյանը Ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է.

ՀՀ քաղաքական դաշտում քննարկվող թիվ մեկ հարցն առաջիկայում սպասվող սահմանադրական հանրաքվեն է: Գրեթե բոլոր քաղաքական ուժերի ներկայացուցիչներն ու քաղաքականությունից քիչ թե շատ հասկացող անհատներն առիթը բաց չեն թողնում, որպեսզի ևս մեկ անգամ քննարկեն այդ թեման, ու յուրաքանչյուրը հաստատի իր տեսությունը: Վստահ կարելի է ասել, որ իրականում քչերն են ծանոթ առաջարկվող նոր նախագծին ու «Սահմանադրություն» ասվածին առհասարակ:

Սահմանադրությունը պետության հիմնական օրենքն է, որը սահմանում է նրա պետական կառուցվածքը, կառավարման և իշխանության մարմինների համակարգը, նրանց իրավասությունները և ձևավորման կարգը, ընտրական համակարգը, քաղաքացիական իրավունքները և ազատությունը, ինչպես նաև դատական համակարգը։ Սահմանադրությունը երկրում գործող օրենսդրության հիմքն է։
«Սահմանադրություն» տերմինն ունի բավականին հին պատմություն։ Ժողովրդական պատմագրությունն ուսումնասիրելով` կարող ենք փաստել, որ տերմինը ծագել է լատինական «constitution» բառից, որը նշանակում է «սահմանում», «կառուցվածք»։

Սահմանադրական իրավունքի տեսությունում սահմանադրությունը հանդես է գալիս իր կոնկրետ իրավանորմերով, որպես կոնկրետ սահմանադրություն, որոնց միջոցով կարգավորվում և լուծվում են տվյալ երկրներին հատուկ հիմնարար իրավահարաբերությունները: 
17-18-րդ դարերում ձևավորված պատկերացումները սկզբնավորվել են հիմնականում եվրոպական Վերածննդի հումանիստական գաղափարների ազդեցությամբ: Հումանիզմի գաղափարները ժառանգեցին և զարգացրեցին 17-18-րդ դարերի եվրոպական մտածողները:
Դեռևս մ.թ.ա 4-րդ դարում Արիստոտելը «սահմանադրություն» հասկացությունն օգտագործում էր պետության կառուցվածքի, պետական իշխանության արդյունավետ կազմակերպման, նրա` ժողովրդավարական և արդարացի լինելու մասին խոսելիս։ Հին Հունաստանում և Հին Հռոմում երկար ժամանակ սահմանադրություն էին կոչվում նաև կայսրերի, միապետերի ընդունած իրավական ակտերը, չնայած իրականում դրանք ներկայումս կիրառվող սահմանադրական ակտերի հետ համեմատել չի կարելի:

Առաջին քաղաքական փաստաթուղթը, որը բնական իրավունքը հանդիսավորապես ազդարարեց իբրև պետական իշխանության հոգածության առարակա և դրա պաշտպանությունն իբրև պետական իշխանության սահմանափակում ու իշխանության անմիջական պարտականություն, Անկախության ամերիկյան հռչակագիրն է (1776թ.): 
ԱՄՆ սահմանադրությունը ընդունվել է 1787 թվականի սեպտեմբերի 17-ին Ֆիլադելֆիայում։ ԱՄՆ սահմանադրությունն աշխարհում համարվում է առաջինը ժամանակակից հասկացողության մեջ։ Այն կազմված է յոթ հոդվածներից։ Դրա ընդունման պահից քսանյոթ փոփոխություն է մտցվել, և դրա անբաժան մաս են կազմում։ Ասել է թե՝ վերջին 230 տարիների ընթացքում ԱՄՆ-ի սահմաններից ներս օրենքները կարգավորվում են օրենքի այդ «հնաբնակի» ուղղորդմամբ:
Սահմանադրության գաղափարն առաջին հերթին փիլիսոփայական, քաղաքագիտական, իրավական մի շարք նորարարական գաղափարների հանրագումար է:

Քանի որ հասարակությունը և պետությունը մշտապես կարիք ունեն լուծելու ինչպես իրենց առջև դրված, այնպես էլ անընդհատ առաջացող նորանոր հիմնախնդիրները, հաղթահարել առկա դժվարություններն ու տարբեր կարգի բախումները, ուստի անհրաժեշտ է ստեղծել բոլորի համար ընդունելի որոշակի կանոններ ու կառուցակարգեր, այլ բառով ասած՝ սահմանադրություն: Այսինքն՝ սահմանադրությունը սահմանում է այնպիսի ղեկավարող սկզբունքներ, որոնց միջոցով կարելի է ձևավորել հասարակական համաձայնություն և քաղաքական միասնության հաստատման, հասարակության, անհատի ու պետության միջև հարաբերությունների, պետության գործունեության կարգավորման հիմքերը:

ՀԳ. Ճիշտ ժամանակն է հիշել ԱՄՆ 7-րդ նախագահ Էնդրյու Ջոնսոն խոսքերը (1866թ.). «Ժամանակն է վերցնել Սահմանադրությունը, բացել, վերընթերցել այն և խորապես ըմբռնել դրա դրույթները»:

Իշ­խա­նա­փո­խու­թյուն, իրա­կան ընտ­րու­թյան հնա­րա­վո­րու­թյուն, քա­ղա­քա­կան դաշ­տի առող­ջա­ցում. ընդդիմադիր նոր բևեռ է ձևավորվում. «Փաստ»Գինեսի ռեկորդների գրքում ընդգրկված ադրբեջանցու մարմինը հայտնաբերվել է Կասպից ծովում Ես նման առաջարկ չեմ ստացել, բայց ուրախ կլինեի․ Զելենսկին՝ Մեծ Բրիտանիայի և Ֆրանսիայի միջոցով միջուկային զենք ձեռք բերելու մասին Ես խոսել եմ Պուտինի հետ․ կցանկանայի, որ այս պատերազմն ավարտվեր․ Թրամփ ԱՄՆ պետքարտուղարը կմեկնի Իսրայել՝ Իրանի հարցը քննարկելու համար Արմանը, Գեյջին․ պատրաստ եմ մեկ երեկոյի ընթացքում մենամարտել երկուսի հետ էլ․ Իլիա Թոփուրիա Գագիկ Հարությունյանի վերջին գրառումն այսօր առավել հուզիչ է հնչում Չեմպիոնների լիգայի ֆավորիտների տասնյակը Տոպուրիան սկանդալային հայտարարություն է արել Արման Ծառուկյանի վերաբերյալ 24 ժամվա ընթացքում երրորդ ցնցումն է գրանցվել Ադրբեջանում Վրաստանում պատրաստվում են Փաշինյանի այցին Սպորտային հրաձգության Եվրոպայի առաջնությունը պատմության մեջ առաջին անգամ անցկացվեց Հայաստանում Միլանում տրամվայը դուրս է եկել գծերից և բախվել շենքի. կա զոհ և 20 վիրավnր Սա վատ իրավիճակ է, բայց մենք պետք է համակերպվենք դրա հետ․ Ֆլիկը՝ Ֆրենկի դե Յոնգի վնաuվածքի մասին Փրկարարները քաղաքացիներին ցուցաբերել են համապատասխան օգնություն, արգելափակումից դուրս են բերել ավտոմեքենաներ Ի՞նչ եղանակ սպասել գարնան առաջին օրերին․ ձյուն կտեղա՞ էլի Նարեկ Կարապետյանը` տեղական արտադրողներին պետական աջակցություն տալու մասինԿցանկանայի, որ Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցները չեղարկվեն, եթե Ուկրաինայի հարցում համաձայնության հասնենք․ Թրամփ Խոշոր ավտովթար Կոտայքի մարզում Ամերիկյան խոշոր կայքը զբոսաշրջիկներին խորհուրդ է տալիս այցելել Հայաստան Որքա՞ն հաճախ է ԱՄՆ-ը մերժում վիզաների տրամադրումը Հայաստանի և այլ հետխորհրդային երկրների քաղաքացիներին Հաղթանակի զբոսայգու դիմաց թիվ 23 երթուղին սպասարկող ավտոբուսում ուղևորի ինքնազգացողությունը վատացել է Հրապարակվել է Հայաստանի, Վրաստանի և Ադրբեջանի տնտեսական աճի թարմացված կանխատեսումը Զելենսկին հեռախոսազրույց է ունեցել Ֆիցոյի հետ Ավտովթար՝ Կոտայքի մարզում․ «Infiniti»-ն կոտրել է երկաթյա էլեկտրասյունը և կողաշրջվելԿատարվել է հոգեհանգստյան կարգ՝ Սումգայիթի կnտորածի զnհերի հոգիների խաղաղության համար Հայաստանն ավելի մատչելի է դարձել եվրոպացի զբոսաշրջիկների համար Իրանը փակում է Ադրբեջանի հետ սահմանի երկինքըԲավրայի մաքսային անցման կետը ժամանակավորապես փակ է. ՊԵԿ «Նոր տարվա կինո 2»․ սիրո և երազանքների մասին ֆիլմի նկարահանումները մեկնարկել են Ի՞նչ ունեցվածք է կուտակել կառավարական առանձնատնից «վարձով տուն տեղափոխված» Աննա Հակոբյանը Առնվազն 274 աֆղան զինծառայող «ուղարկվել է դժոխք»․ Պակիստանի ԶՈՒ խոսնակ Ուժեղ Հայաստան` Սամվել Կարապետյանի հետ․ Լենա ՄաթևոսյանՁնածածկույթի բարձրությունը հասել է 240սմ-ի․ Հայհիդրոմետի տնօրենը գրում է 2025 թվականին ԵԱՏՄ-ում համախառն ՀՆԱ-ի աճ է գրանցվել Արտակարգ իրավիճակ՝ Երևանում Հասանելի անհատներին և բիզնեսներին` անկախ գտնվելու վայրիցՆԳՆ-ն չի աջակցում այն ֆիլմարտադրական նախագծերին, որոնք չեն ստացել ԿԳՄՍՆ–ի դրական մասնագիտական եզրակացությունը․ խոսնակ Մալաթիայում կամրջի տակ անձրևի հետևանքով ստեղծվել է «լճակ» 47–ամյա տղամարդ է ձերբակալվել բնակարանից գումար եւ ոսկեղեն գողանալու համար Վստահություն և հասանելիություն ողջ աշխարհում Ռուսական կողմի հետ քննարկվել է երկաթուղային ենթակառուցվածքների վերականգնումը Կուտակումներ՝ Հայաստան-Վրաստան սահմանին, քանի՞ բեռնատար է մնացել խցանման մեջ. մանրամասներ Խոշոր վթար՝ Զովունի-Եղվարդ ճանապարհին․ «Mercedes»-ը բախվել է բետոն էլեկտրասյանը, որն էլ հետո ընկել է դրա վրա, վիրավոր կա Հայաստանում կալանքը հաճախ կիրառելը համակարգային հարցերից մեկն է. Անահիտ Մանասյան Համլետ Մանուկյանը՝ Եվրոպայի 2025թ. լավագույն մամնամարզիկ մրցանակի հավակնորդ Կուրսկի 34 բնակավայր մնացել է առանց հոսանքի, զոh ու վիրավորներ կան Մասիսի բոլոր մանկապարտեզների աշխատակիցների աշխատավարձերը՝ 15-20 տոկոսով կբարձրանան. Մասիսի համայնքապետ Չինաստանն իր քաղաքացիներին կոչ է արել հեռանալ Իրանից Ադրբեջանում տեղի է ունեցել երկու երկրաշարժ