Պետության և սպառողի մեղքը՝ սպառողական վարկերի թնջուկում. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Քաղաքացիներից շատերը հաճախ են դիմում բանկերին՝ սպառողական վարկեր ստանալու համար: Այդ գործընթացի ժամանակ քաղաքացիներից ոչ բոլորն են հետևում այն պահանջներին, որոնցով պետք է առաջնորդվեն: «Իրազեկ և պաշտպանված սպառող» հ/կ նախագահ Բաբկեն Պիպոյանն այս դաշտում որոշակի խնդիրներ է տեսնում: Խնդիրներին զուգահեռ՝ նաև կարևոր խորհուրդներ  է առանձնացնում, որոնք կօգնեն սպառողին:

«Այստեղ մենք իրազեկման մասով խնդիր ունենք: Հիմնական խնդիրն այն է, որ սպառողների գերակշռող մեծամասնությունը վարկը ձևակերպելիս փաստացի տոկոսադրույքի մասին տեղեկատվությանը չի տիրապետում: Թեպետ վարկատուն ինչպես տոկոսադրույքի, այնպես էլ փաստացի տոկոսադրույքի վերաբերյալ պարտավոր է օրենքով սահմանված կարգով սպառողին ամբողջական տեղեկատվություն տալ»,–«Փաստ»–ի հետ զրույցում ասաց Բաբկեն Պիպոյանը՝ նշելով, որ քաղաքացին տեղեկացված է լինում միայն այն հանգամանքի մասին, որ ցածր տոկոսադրույքով վարկ է ստանալու:

Նշենք, որ եթե, օրինակ, տարեկան անվանական տոկոսադրույքը կազմում է 14 տոկոս, ապա տարեկան փաստացի տոկոսադրույքը կարող է կազմել մոտ 23 տոկոս: 

«Հիմնականում մեզ մոտ մարդիկ ֆինանսական համակարգի մասին լավ պատկերացում չունեն: Իրականում շատ ավելի վաղ տարիքից պետք է համապատասխան տեղեկատվություն ստանան, պետությունը պետք է այդ հարցերին անդրադառնա: Այստեղ շատ մեծ անելիքներ կան: Բայց մեղքը հիմնականում բոլորինս է: Այնպես չէ, որ միայն որևէ բանկի, Կենտրոնական բանկի, քաղաքացու կամ պետության մեղքն է: Որ կրթական համակարգում ֆինանսական համակարգի վերաբերյալ գրագիտությունը ցածր մակարդակի վրա է, փաստ է, բայց այն, որ, օրինակ, փաստացի տոկոսադրույքը շատ դեպքերում չի հրապարակվում, սա, բնականաբարսպառողի խնդիրը չէ: Այն, որ պետությունը չի վերահսկում, ևս սպառողի խնդիրը չէ: Բայց, մյուս կողմից, ամբողջ մեղքը չենք կարող գցել պետության վրա, երբ տեսնում ենք, որ մարդն առանց պայմանագիրը կարդալու ստորագրում է»,–ասաց մեր զրուցակիցը՝ հավելելով, որ վերահսկողության խնդիր ևս կա:

«Օրենքը դրված է, ըստ որի՝ ցանկացած բանկ նաև պետք է տեղեկություն տա փաստացի տոկոսադրույքի մասին: Իսկ պետությունը պետք է մոնիթորինգ անի և հասկանա՝ օրենքում գրվածը կատարվո՞ւմ է, թե՞ ոչ: Բայց պետությունը դա չի անում: Պետությունը պետք է վերահսկի, բայց չի վերահսկում»,–ընդգծեց հ/կ նախագահը: 

Այդուհանդերձ՝ Բաբկեն Պիպոյանը նշեց, որ բանկային համակարգի հետ կապված բողոքները քիչ են:

«Բողոքները հիմնականում սպառողի մեղավորության հետևանքն են: Օրինակ՝ պայմանագիրն առանց կարդալու ստորագրել, հետո փաստի առաջ կանգնել: Կամ վարկի գումարը ուշ վճարելու պատճառով հայտնվում են սև ցուցակում ու հետո բողոքում, թե ինչու է հայտնվել սև ցուցակում: Այստեղ պետության խնդիրը կա այնքանով, որ պարտավոր է իրազեկում ապահովել, որ քաղաքացու գրագիտությունն այդ առումով բարձրանա, և սկսի նաև այլ խնդիրների վրա էլ ուշադրություն դարձնել: Իսկ հիմա քաղաքացին բողոքում է հիմնականում նրանից, ինչն իր մաշկի վրա է զգում: Օրինակ՝ ասում է, թե ինչո՞ւ է տոկոսը բարձր: Սրանք գլոբալ խնդիրներ են, որոնք ոչ թե սպառողական, այլ պետական հիմնախնդիրներից են բխում: Ամենևին այլ տեղ է պետք փնտրել խնդիրը՝ բանկային համակարգի նկատմամբ հսկողության: Բայց հանուն արդարության պետք է ասեմ, որ եթե չհաշվենք այն հանգամանքը, որ վարկերը թանկ են, բանկայինը այն ամենավատ համակարգը չէ, որը կա մեզ մոտ»,–նկատեց նա: 

Բաբկեն Պիպոյանը նշեց այն կարևոր կանոնները, որոնք պետք է հաշվի առնի քաղաքացին՝ սպառողական վարկ վերցնելուց առաջ: «Ամենակարևորը՝ քաղաքացին պետք է իմանա, որ ցանկացած վարկ վերցնելուց առաջ պետք է լիարժեք տիրապետի այն ինֆորմացիային, թե որքան է փաստացի տոկոսադրույքը: Իսկ եթե բացակայում է փաստացի տոկոսադրույքի վերաբերյալ տեղեկատվությունը, անպայման պետք է ահազանգի: Երկրորդը՝ նախքան պայմանագիր ստորագրելը, որքան էլ սոցիալական վիճակը վատ լինի, որքան էլ գումարի կարիքը հրատապ լինի, պետք է կարդալ այն: Առանց մանրամասն ծանոթանալու, քաղաքացին որևէ դեպքում չպետք է ստորագրի այն, որ հետո իր համար չպարզվեն բաներ, որոնք իրականում պայմանագրում կան, բայց իր կողմից աննկատ են մնացել»,–նշեց հ/կ նախագահը՝ հավելելով, որ առանց պայմաններին ծանոթանալու, օնլայն տիրույթում ևս չպետք է դնել նշան, թե ծանոթացել եք փաստաթղթին: