Երևան, 22.Մարտ.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


«Ո՞րն է սկզբում եղել՝ հա՞վը, թե՞ ձուն». գիտական պատասխանը կա.

ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Մենք գիտենք, որ...

Հանրահայտ փիլիսոփայական հարցը` «Ո՞րն է սկզբում եղել՝ հա՞վը, թե՞ ձուն», պատասխան չունի: Մի կողմից՝ հավի ծննդյան համար ձու է պետք, մյուս կողմից էլ՝ ձու առաջանալու համար հավ է պետք:

Իրականում այդպես չէ: Այդ հարցը ունի ռեալ և գիտականորեն հաստատված պատասխան: Ինչպես ասում էր հանրահայտ գենետիկ Խոլդեյնը (1892–1964), «եթե հաճախ տրվող հարցին, թե՝ ո՞րն է սկզբից եղել՝ հա՞վը, թե՞ ձուն, չի հնչում պատասխան, դա նշանակում է երկու բան. կամ այդ մարդուն չեն սովորեցրել էվոլյուցիայի տեսությունը, կամ էլ նա չի հավատում այդ տեսությանը»:

Եթե հետևենք էվոլյուցիայի տեսությանը՝ կպարզվի, որ հավն է առաջացել ձվից: Մի շատ պարզ բացատրություն. թռչունները առաջացել են սողուններից (դինոզավրերից), իսկ սողունները ևս «ձու են դնում», այսինքն՝ առաջին թռչունը առաջացել է ձվից :

Եթե հարցը մի քիչ ընդարձակենք, կստացվի հետևյալը: Ձուն այնքան էլ հասարակ բան չէ: Այն երկու իմաստ ունի՝ բիոլոգի համար դա ձվաբջիջն է, իսկ խոհարարի համար հենց այդ նույն ձվաբջիջը պարունակող հավկիթը՝ նախատեսված ուտելու համար:

Ըստ էության, «ձու» ասելով՝ կարելի է հասկանալ նաև կառուցվածքով և ֆունկցիայով նրան նման այլ բիոլոգիական օբյեկտներ՝ ձկնկիթը, սողունների ձվերը, կաթնասունների ձվաբջիջը և այլն: Եթե ընդունենք, որ այդպես է, և մեր փիլիսոփայական հարցը ձևակերպենք հետևյալ կերպ՝ «Ո՞րն է սկզբում եղել՝ կենդանի օրգանի՞զմը, թե՞ ձուն», պատասխանը կլինի՝ կենդանի օրգանիզմը, քանի որ սկզբից նրանք առաջացել են, ապա էվոլ յուցիայի ընթացքում ձեռք բերել բազմանալու հատկություն:

Ի դեպ, այս պրոբլեմի մասին խոհեր կարելի է գտնել հին հույն փիլիսոփաների գրվածքներում: Դա նշանակում է, որ այն ժամանակ ևս այս հարցը քննարկվել է: Օրինակ, Արիստոտելը գտնում էր, որ և՛ թռչունը, և՛ ձուն առաջացել են միաժամանակ, քանի որ, եթե եղել է առաջին մարդը ապա նա չպետք է ունենա հայր և մայր, իսկ դա, ըստ փիլիսոփայի, հակասում է բնությանը: Նույն տրամաբանությամբ, ձուն չէր կարող լինել առանց թռչնի, իսկ թռչունը՝ առանց ձվի, հետևաբար՝ նրանք առաջացել են միաժամանակ:

Ինձ թվում է, որ մեր նախապապ Նոյը մի քիչ անխելք է եղել:

« Ն ո յ ը  ա մ ե ն  ի ն չ  ա ն ո ւ մ   է ա յ ն պ ե ս , ինչպես իրեն պատվիրել է Աստված: Շինարարության ավարտից հետո Աստված Նոյին ասաց, որ նա մտնի տապանի մեջ՝ իր կնոջ և որդիների հետ։ Բացի այդ, տապանում հավաքի նաև բոլոր կենդանիներից մեկ զույգ։ Նա նաև պետք  է սնունդ հավաքեր իրենց և կենդանիների համար»։ 

Չէ, նա արել է այն, ինչ ասել է Աստված: Սակայն տրամաբանական հարց է ծագում՝ ինչո՞ւ կենդանիներ: Այդ կենդանիների մեծ մասը ձու է ածում, վերցնեիր այդ ձվերի ամեն տեսակից մի 100 հատ. սա տնտեսապես շահավետ է. կեր պետք չէ, իսկ ընթացքում կարելի է նաև ձվածեղ ուտել: 

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը

ՀՀ տարածքում ավտոճանապարհները հիմնականում անցանելի են Ու՞մ բախտը կբերի այսօր․ աստղագուշակ մարտի 22-ի համար Արևային վահանակների համար. Չինական Solis արտադրողը հայտարարել է կենցաղային էներգիայի կուտակման համակարգերի շարքի թողարկման մասինԻ՞նչ եղանակ սպասել մարտի 22-ից 26-ին Երկուշաբթի լույս չի լինելու․ հասցեներ Սա ոչ այնքան ՀԱԵ-ի դեմ իրականացվող հերթական կրակnցն է, որքան անարգանք՝ հարևան Վրաստանի նկատմամբ․ Աբրահամյանը՝ Գարեգին Բ-ի՝ Վրաստան այցի արգելքի մասին Թուրքիայում ուղևորատար ավտոբուս է շրջվել․ 2 մարդ է զոհվել, 20-ը՝ վիրավորվելԻտալիայում 5.2 մագնիտուդով երկրաշարժ է տեղի ունեցելՄահացել է ԱՄՆ նախկին հատուկ դատախազը, որը հետաքննում էր ընտրություններին Ռուսաստանի միջամտության գործը Հորմուզի նեղուցում իրավիճակը կարգավորելու համար ԱՄՆ-ն պետք է դադարեցնի հարվածները․ Արաղչի Ընդհանուր առմամբ քանի՞ մարդ է զոհվել եւ վիրավորվել Մերձավոր Արեւելքում Իրանի դեմ պատերազմն սկսվելուց ի վեր Հայաստանի ազգային հավաքականը հունիսի 2-ին ընկերական հանդիպում կանցկացնի Շուտով. Նարեկ Կարապետյանի հարցազրույցը Մարիո Նաուֆալին Կրասնոդարը ջախջախեց Պարի ՆՆ-ին, Սպերցյանը՝ գոլային փոխանցումների հեղինակ ԱՄԷ-ն կարգադրել է փակել Դուբայում իրանական պետական հիվանդանոցը. AFP Իսրայելի երկինքը ժամերով լուսավորված կմնա. ԻՀՊԿ-ի ավիատիեզերական ուժերի հրամանատար Պուտինը եւ Լուկաշենկոն քննարկել են իրավիճակն աշխարհում Իսրայելի պաշտպանության բանակը hարվածներ է hասցրել Իրանի և Լիբանանի ավելի քան 200 օբյեկտի Այսօր Սառցադաշտերի համաշխարհային օրն է «Մեծ ցավ և հիասթափություն ապրեցի՝ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսին թույլ չի տրվել մասնակցել Համայն Վրաց Կաթողիկոս-Պատրիարքի հուղարկավորությանը». Գերմանիայի Հայոց թեմի առաջնորդ Հավայան կղզիներում տեղի է ունեցել 20 տարում ամենավատ հեղեղումը. հազարավոր մարդիկ տարհանման հրաման են ստացել Ի՞նչ եղանակ սպասել մարտի 22-ից 26-ը Գավառ բժշկական կենտրոնի տնօրենին հանձնարարել եմ կազմակերպել քաղաքացու ընդունելությունը. Անահիտ Ավանեսյանը՝ Գավառում իրեն մոտեցած քաղաքացու մասին Մենք գնում ենք բացարձակ հաղթանակի․ Հայաստանի հաջորդ վարչապետը Սամվել Կարապետյանն է․ Արթուր ՄիքայելյանԻրանը հարվածել է Իսրայելի Դիմոնա քաղաքին, վիրավորներ կան (տեսանյութ) Պրահայում տեղի են ունեցել զանգվածային հակակառավարական ցույցեր Այսօր նշվում է Դաունի համախտանիշի համաշխարհային օրը «Գանձասարը» պարտության մատնեց «Արարատին» (տեսանյութ) ԱՄՆ-ում թվարկել են հինգ երկրներ, որոնք իրենց համար ամենամեծ uպառնալիքն են ներկայացնում Ֆրանսիայում ստորագրահավաք են նախաձեռնել ՌԴ-ի դեմ սահմանված պատժամիջnցները չեղարկելու համար Երևանում բախվել են Honda-ն և Dodge Challenger-ը․ վերջինը բախվել է վճարային տերմինալին ու կոտրել այն 22 երկիր պահանջում է Իրանից բացել Հորմուզի նեղուցը 95-ամյա Ուխտի օրը. Արամ Ա. Վեհափառը սրբազան մասունքներով կօրհնի հավատացյալներին Դու ո՞վ ես, քեզ դիմեցի 2018 թվականից, բան չարեցիր, քաղցկեղս դարձրիր 4-րդ ստադիա. քաղաքացին՝ ՓաշինյանինԽոշոր ավտովթար-hրդեհ՝ Երևանում. Մյասնիկյան պողոտայում բախվել են «Tesla»-ն ու «BMW»-ն ՖԻՖԱ-ն արձագանքել է Իրանի պահանջին. ի՞նչ է սպասվում ԱԱ-2026-ի խաղացանկին 44-օրյա պատերազմի մասնակիցը կամովին հանձնել է ապօրինի պահվող զենք-զինամթերքը Հայաստանի ազգային հավաքականը հունիսի 2-ին ընկերական հանդիպում կանցկացնի Իսրայելը հարձակվել է Թեհրանի վրա Երևանում բախվել են «Opel Astra»-ն, «BMW X1»-ը և «Mazda CX-5»-ը․ կա 4 վիրավոր Սամվել Կարապետյանը և միջազգային անվտանգության թիմը կբերեն ուժեղ խաղաղությունԿոմիտասում արդեն 4-րդ օրն է՝ կեղտաջրերը հոսում են շենքերի բակերում (տեսանյութ) Քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ տալու մեղադրանքով հետախուզվողը ոստիկանությունում է Հայտնի է ապրիլ ամսվա կենսաթոշակների վճարման օրը Ռոբերտ Ամստերդամի հայտարարությունըՑԱԽԱԼ-ը հայտարարել է Թեհրանում բալիuտիկ hրթիռների արտադրությանը hարվածելու մասին ԱՄՆ-ն և Իսրայելը նորից հարձակվել են, Կենտրոնական Իրանի վրայով խոցվել է իսրայելական F-16 կործանիչ ԱՄՆ-ը հայտարարել է Իրանում ավելի քան 8,000 ռшզմական թիրախի խnցման մասին Իրանը վերսկսել է գազի մատակարարումը Իրաք Վրաց ժողովրդի մեծ մասի համար, երջանկահիշատակ կաթողիկոս-պատրիարքը դարձել էր ազգային միասնության, հոգևորականության և քաղաքական գործիչներից վեր կանգնած բարոյական հեղինակության անվիճարկելի խորհրդանիշ. Զաքարյան