Եթե երկիշխանության հարցը արագ չի լուծվում հօգուտ հեղափոխության, հաղթում է հակահեղափոխությունը

Հայաստանում իրադրությունը նման է բռնցքամարտի: Եթե բռնցքամարտիկը իրար հետևից խփում է մյուսի ուսին, գլխին, ապա մինչև նրան նոկդաունի ենթարկելը չպետք է դադարեցնի այդ հարվածները: Եթե տեսնի, որ դիմացինը մի քանի հարվածներից շշմել է ու թույլ տա նրան մի քանի վայրկյան կամ մի քիչ ավելի հանգստանալ, ապա դիմացինը կկարողանա այնպիսի ուժ հավաքել, որ հակահարվածներով կամ նույնիսկ մեկ ուժեղ հարվածով կարող է իրեն նոկդաունի ենթարկել: Եթե սկսել ես հարվածել, պետք է շարունակես մինչև նոկդաուն: Սա, իհարկե, կատարվում է, բայց ոչ անհրաժեշտ արագությամբ:

Պատմաբան Գևորգ Յազճյանը Past.am-ի հետ զրույցում ներկայիս իրավիճակը այսպես նկարագրեց: Ըստ նրա՝ մի գաղափարի շուրջ համախմբված ժողովուրդը Նիկոլ Փաշինյանի առաջնորդությամբ անհրաժեշտ արագությամբ պետք է հարվածի ներկա իշխանությանը:

Անդրադառնալով ՀՀԿ-ի և վարչապետի ժամանակավոր պաշտոնակատար Կարեն Կարապետյանի մարտավարությանը, պատմաբանը նկատեց. «Պետք է մեջբերեմ Լենինին: Նա հեղափոխության տեսության և գործնական հեղափոխության մասնագետ էր: Նա մի թևավոր խոսք ունի, որը բոլշևիկյան հեղաշրջման մասին է ասել՝ «Երեկ սխալ կլիներ, վաղը ուշ կլինի»: Ոչ միայն Կ. Կարապետյանը, այլև ՀՀԿ կոչված ամբողջ համակարգը ձգում է ժամանակը, որ հակահեղափոխություն իրականացնի: Իմ կարծիքով՝ Նիկոլ Փաշինյանը մի ճակատագրական սխալ է գործում: ԱԺ նախագահ Արա Բաբլոյանը հայտարարեց, որ մայիսի 1-ին է քննարկվելու վարչապետի քվեարկության հարցը: Բայց եթե սրանց ժամանակ տրվի, հակահեղափոխություն են կազմակերպելու: Այդ պարագայում ՀՀ-ում ֆաշիզմ կհաստատվի, որի հետ համեմատած Սերժ Սարգսյանի պաշտոնավարման տարիները խաղ ու պար կդիտվեն: Հետևաբար՝ իշխանությունը շատ արագ պետք է վերցնել: Նիկոլն ու իր շրջապատը պետք է հասկանան սա: Նրանք պետք է անպայման ճնշեն, ինչպես ժողովուրդը ճնշեց 1988-ին: Մենք այսօր մոռացել ենք 1988-ի դասերը: 1988 թ. պատգամավորների վրա ճնշում եղավ, նրանց ստիպեցին կայացնել Գերագույն խորհրդի արտահերթ նստաշրջան և ընդունել ժողովրդի պահանջած որոշումները: Հիմա էլ նույնը պետք է սկսել: Չասեմ բոլորը, բայց ՀՀԿ-ի գոնե կեսը «առնետներ» են: Եթե, իհարկե, նույն ՀՀԿ-ի կողմից այդ «առնետներն» այսօր տնային կալանքի տակ չեն: ՀՀԿ-ն, որը ժողով է գումարել Ս. Սարգսյանի ներկայությամբ, ասել է, որ պետք է միասնական թիմ լինի. իրենք իրենց վրա վստահություն չունեն, իրենք գիտեն, որ իրենց մեջ առնետներ կան: Մեր ժողովուրդը նրանց մեծ մասի տները գիտի և կարող է ստիպել գալ ու արտահերթ նիստ կայացնել»:

Պատմաբանի խոսքով՝ իշխանափոխությունն այդպես է լինելու, իսկ հիմա երկիշխանություն կա, որը չի կարող գոյատևել և շատ վտանգավոր է հեղափոխությունների համար. «Եթե երկիշխանության հարցը արագ չի լուծվում հօգուտ հեղափոխության, հաղթում է հակահեղափոխությունը: Իսկ որպեսզի իշխանությունը ճզմի այն, հաստատում է սարսափելի ֆաշիստական դիկտատուրա, հոսում է արյուն: Օրինակները շատ են՝ Չիլի, Բրազիլիա, Արգենտինա և այլն: Հիմա իշխանությունը կազմակերպվում է: Նրանք հենց այնպես չեն հանձնելու իշխանությունը՝ իրենք արյուն կթափեն: Բացառված չէ, որ այդ արյունը կթափեն վարձկաններ բերելով: Իրենք դրա համար բավականաչափ գումար ունեն: Դրա համար էլ Նիկոլ Փաշինյանը շատ արագ պետք է լուծի երկիշխանության հարցը, այլապես՝ թե՛ իր, թե՛ նաև այս հազարավոր մարդկանց գլուխը կտա: Շատ վտանգավոր իրավիճակում ենք գտնվում: Հանգուցալուծումը Նիկոլի կողմից շատ արագ պետք է լինի. իշխանությունը վերցնել օրինական ճանապարհով, որի հնարավորությունը կա: Վերջնագիր պետք է դրվի՝ այսօր երեկոյան կամ գիշերը Ազգային ժողովը պետք է արտահերթ նիստ գումարի»:

Ինչ վերաբերում է ավելի քան 12 օրերի պայքարին, Գ. Յազճյանը նախ ընդգծեց, որ այս օրերի ամենակարևոր ազդակը ժողովրդի միասնությունն էր, երկրորդը՝ բարոյական արժեքների վերարժևորումը և զարթոնքը:

«Իմ համոզմամբ՝ նշվածները ցանկացած առաջընթացի հիմքն են: Սա մեր ազգի հոգևոր, բարոյական վերածնունդն է, և որևէ իշխանություն չի կարող ոչնչացնել այն: Այս երիտասարդությունը թույլ չի տա, որ իր այս հոգևոր, բարոյական ու քաղաքացիական գիտակցության զարթոնքը որևէ իշխանություն չարաշահի, շահարկի կամ հետագայում փորձի այլանդակել այն»,-ասաց մեր զրուցակիցը:

Նրա խոսքով՝ պատմությունը հետագայում է գնահատելու 2018 թվականի հեղափոխությունը. «Կախված է նաև նրանից, թե հետագայում ինչպես կպահեն իրենց այսօրվա հեղափոխություն իրականացնողները: Ի դեպ՝ դա ավելի դժվար է, քան հեղափոխություն իրականացնելը: Այսինքն՝ բռնակալ թշնամուն շատ ավելի հեշտ է հաղթել, քան սեփական «ես»-ի թշնամուն, որի անունը իշխանական գայթակղություն է: Հետհեղափոխական շրջանի գործողությունները պատմագիտության մեջ իրենց հետքը կթողնեն նաև հեղափոխության արժևորման մեջ: Նախկինում հեղափոխության առաջնորդներն իրենց չափազանց վատ պահեցին: Եթե մեր նպատակը նորմալ, մարդավայել կեցություն ապահովող պետություն կերտելն է, այսօրվա առաջնորդները, և առհասարակ, մենք բոլորս պետք է պայքարենք մեր ներսում գտնվող գայթակղության դեմ»:

Աննա Բադալյան