Սքրինինգ հետազոտությունները գյուղական և քաղաքային համայնքներում

ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ 16 Փետրվար, 2018 11:23

2015 թվականից մեկնարկված և մինչ օրս շարունակվող «Հիվանդությունների կանխարգելում և վերահսկում» սքրինինգային ծրագիրը ներառում է ինչպես գյուղական համայնքների, այնպես էլ քաղաքաբնակ հանրության շրջաններում` ոչ վարակիչ հիվանդությունների սքրինինգ հետազոտումները և արդեն իսկ հայտնաբերված հիվանդությունների արդյունավետ կանխարգելումը: Ցանկացած զարգացած երկիր, որը ունի սքրինինգյան հետազոտությունների արդյունավետ իրականացման փորձ, հիմնական շեշտադրումը դնում է գյուղական համայնքներում տեղեկատվության տարածման և գյուղաբնակ հասարակության դեպի ամբուլատոր պարբերաբար սքրինինգ հսկողություն ներառման վրա: Գյուղաբնակ հասարակությունը թե սոցիալական և թե հոգեբանական պատրվակներից ելնելով խուսափում է բուժ աշխատողներից և բուժ հիմնարկներ հաճախելուց: Ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաները բնականաբար ընդլայնել են տեղեկատվության տարածման ասպարեզը, սակայն ՀՀ գյուղաբնակ հասարակությունը շարունակում է անտարբեր վարվել իր առողջության հանդեպ: ՀՀ առողջապահության նախարարության կողմից ցանկացած հրապարակված տվյալ հիմնված է միմիայն ապացուցողական բժշկության փաստերի վրա և նպատակ է հետապնդում տեղեկացնել և ներգրավվել հանրությանը սքրինինգյան հետազոտություններում: Սքրինինգյան հետազոտությունները իրականացվում են ՀՀ ԱՆ առաջնային օղակի բոլոր բուժ հիմնարկներում` գյուղական ամբուլատորիաներում և քաղաքային պոլիկլինիկաներում բացարձակապես անվճար:

Սքրինինգյան հետազոտությունները անցկացվում են ոչ վարակիչ հիվանդությունների, մասնավորապես`

-Շաքարային դիաբետի,
-Զարկերակային գերճնշման
-Արգանդի պարանոցի կամ վզիկի քաղցկեղի ախտորոշման և վաղ կանխարգելման նպատակով:

Զարկերակային գերճնշման և շաքարային դիաբետի սքրինինգյան հետազոտություններին կարող են մասնակցել 35-ից 68 տարեկան ՀՀ քաղաքացիները, իսկ արգանդի պարանոցի քաղցկեղի ՊԱՊ սքրինինգյան հետազոտության` 30-ից 60 տարեկան կանայք: Նշենք, որ հետազոտությունները անցկացվում են տարածաշրջանային սկզբունքով, այսինքն` Դուք կարող եք հետազոտվել միմիայն Ձեր տարածքային բուժ հիմնարկներում:

Ին՞չ դեր ունեն սոցիալական հիմնախնդիրները ոչ վարակիչ հիվանդությունների զարգացման հարցում.

Ոչ վարակիչ հիվանդությունները հիմնականում տարածված են զարգացող երկրներում` զարգացած երկրները վաղուց ունեն կանխամտածված և արդյունավետ գործող մարտավարություն: Զարգացող երկրների շարքում բացառություն չէ նաև մեր երկիրը: ՀՀ սքրինինգյան ծրագրի վիճակագրության համաձայն` գյուղական համայնքներին է բաժին հասնում ոչ վարակիչ հիվանդությունների 68%, իսկ մնացած 32% քաղաքաբնակ համայնքներին, միայն զարկերակային գերճնշումն է, որ և ՀՀ քաղաքային և գյուղական համայնքներում տալիս է միևնույն արդյունքը, բժիշկները դա բացատրում են քաղաքաբնակ հասարակության նստակյաց կենսակերպով և առավել անառողջ ապրելակերպով: Սքրինինգյան հետազոտության շրջանում, սոցիալական հիմնախնդիրներն են համարվում հիմնական անտարբերության պատճառը գյուղաբնակ անձանց շրջանում: Այս հարցը, արդիական է նաև քաղաքաբնակ հանրության շրջանում, սակայն ըստ վիճակագրության քաղաքաբնակ անձինք առավել տեղեկացված և գրագետ մոտեցում են ցուցաբերում` սեփական անձի նկատմամբ: 2015 թվականից գործող սքրինինգյան ծրագիրը լիովին անվճար է և հասանելի բոլոր սոցիալական խավերի անձանց: Բնականաբար ամփոփելով 2017 թվականի սքրինինգ հետազոտությունների արդյունքները` այս երեք տարիների արդյունքում ակնառու են հսկայական ձեռքբերումներ`վաղ հայտնաբերման, կանխարգելման, տեղեկատվության տարածման և ազգաբնակչության ներգրավման առանցքային հարցերում: Սոցիալական հիմնախնդիրները բնավ պատնեշ չեն հանդիսանում հետազոտվել ցանկացող անձի համար, այստեղ առաջ է գալիս զուտ հոգեբանորեն պատրաստակամ լինելու հարցը:

Արդյո՞ք հեշտ է սքրինինգյան հետազոտություններին մասնակցել և վաղ ախտորոշվելը, թե՞ արդեն իսկ խորացված հիվանդությունները բուժելը.

Ցանկացած սքրինինգ հետազոտություն, տևում է ընդամենը հաշված վարկյաններ, այն անցավ պրոցեդուռա է և չի պահանջում ոչ ֆինանսական և ոչ էլ հոգեբանական ջանքեր: Բնականաբար սքրինինգյան հետազոտության շնորհիվ վաղ հայտնաբերված հիվանդությունները հնարավոր է բավականին արդյունավետ և լիարժեք կերպով բուժել, սակայն դա չի նշանակում, որ զարգացման երկրորդ և երրորդ շրջաններում հիվանդները մնում են բարձիթողի վիճակում: Ընդհակառակը ցանկացած անձ ով ունի կամ նոր կամ երկարամյա գանգատներ հանգիստ կարող է անցնել սքրինինգյան հետազոտություն և ըստ իր օրգանական վիճակի նրան կտրվի համապատասխան բուժում: Բուժել և լիակատար կյանք խոստանալ արգանդի պարանոցի քաղցկեղի 3-4 զարգացման փուլերում ցավոք սրտի անիրական է, փոխարենը կան ամոքիչ բժշկության բազմաթիվ տարբերակներ որոնց կիրառմամբ հիվանդը կունենա առողջ ինքնազգացողություն: Սքրինինգ հետազոտությունների արդյունավետությունը կայանում է հենց ոչ վարակիչ հիվանդությունների գործում` վարակիչ հիվանդությունները ունեն հստակ արտահայտված ախտանշաններ նույնիսկ զարգացման առաջին փուլերում, իսկ ոչ վարակիչ հիվանդությունները գլուխ են բարձրացնում միայն զարգացման ծանրագույն փուլերում, երբ նույնիսկ ժամանակակից բժշկությունն է անզոր: Սքրինինգ հետազոտությունը արդի բժշկության ամենակարևոր միջոցառումներից մեկն է, որը ուղված է հասարակության շրջանում առողջ կենսակերպ ձեվավորելու առանցքային հարցին: