ԱՄՆ–ը մեկուսանում է նաև հեռավոր Ասիայից

Երեկ տեղեկացրել էինք, որ վիետնամական Դանանգում հրավիրված Ասիական–Խաղաղօվկիանոսյան համագործակցության համաժողովը միջազգային և հատկապես ամերիկյան մեդիայի ուշադրությանն արժանացավ գլխավորապես Պուտին–Թրամփ համատեքստում: Մինչդեռ, մեր տեսանկյունից, ԱԽՀ–ն ավելի շատ պիտի դիտարկվեր ոչ միայն ԱՄՆ–ի՝ Տրանս–Խաղաղօվկիանոսյան համագործակցությունը լքելու կասկածելի որոշման ու դրա հետևանքների, այլև ազատ առևտրի նոր մոդելի քննարկման հարթության մեջ, որովհետև նույնիսկ այն տնտեսական հաջողությունները, որոնց մասին վերջերս այդքան շատ է սիրում խոսել նախագահ Դոնալդ Թրամփը, իրենց հետագա շարունակականության հարցում շատ բանով են պայմանավորված զարգացած Ասիայի քաղաքական ու տնտեսական կայունությունից:

Այլ կերպ ասած՝ եթե ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը Դանանգում արժանի էր քննադատության, ապա ոչ թե Ռուսաստանի նախագահի ականջի ներքո նրա ցանկալի մեղեդին նվագելու, այլ սխալ տեղում սխալ դատողություններ ու սպառնալիքներ հնչեցնելու համար: Իբր՝ ԱՄՆ նոր վարչակազմը, ի տարբերություն նախորդի, այլևս չի հանդուրժի գլոբալ առևտրային դիսբալանսը Տրանս–Խաղաղօվկիանոսյան երկրների հետ առևտրում, այդ համագործակցության արդյունքում ամերիկյան միլիոնավոր աշխատատեղերի կորուստը և բոլոր այն խոչընդոտները, որ Առևտրի համաշխարհային կազմակերպությունն է ստեղծում:

Թրամփը, փաստորեն, Վիետնամում բոլորի երեսին դռները շրխկացնելով՝ Միացյալ Նահանգներին զրկեց նաև զարգացող Ասիայի գործընթացներին ներազդելու հնարավորությունից՝ այդ դերակատարումն, ըստ էության, Չինաստանին զիջելով, իսկ «Ոչ մի երկարատև, անորոշ համաձայնություն, համագործակցություն այստեղ և հիմա» բանաձևը մի քանի կետով էլ ամրացրեց ԱՄՆ–ի անվստահելի գործընկեր լինելու միջազգային մտայնությունը՝ խորացնելով Նահանգների մեկուսացումը նաև աշխարհի այս հատվածից:

Իհարկե, առաջին հայացքից կարող է թվալ, թե գույները խտացված են: Բայց երբ մոլորակի շատ կարևոր այս հատվածում խաղի կանոններ են հաստատվում, որին ինքն իրեն գերտերություն համարող երկիրը հարկ էլ չի համարում մասնակցել, այլ եզրակացության չես էլ կարող հանգել: Իսկ որ ԱՄՆ–ն հենց այդպիսի գործելակերպ է որդեգրել՝ կասկած անգամ լինել չի կարող: Ի վերջո, երբ Մալայզիայի, Սինգապուրի և Թայվանի վարչապետները մինչև ԱԽՀ համաժողովն այցելեցին Վաշինգտոն՝ ԱՄՆ–ում ահռելի ներդրումներ անելու պատրաստակամությամբ, Սպիտակ տունը կիսաարհամարհական ընդունելություն կազմակերպեց, ոչ թե առիթից օգտվելով՝ բանակցեց ասիական խաղի կանոնների շուրջ՝ արդեն Վիետնամում կոնկրետ օրակարգ դնելով սեղանին:

Այնպես որ՝ Թրամփի տասնմեկօրա ասիական տուրնեն ոչ միայն կասկածելի արդյունավետություն ունեցավ Կորեական թերակղզու հետ կապված թնջուկը հարթելու տեսանկյունից, այլև ԱԽՀ–ի մակարդակում հարավասիական էլիտայի աչքին վերջնականապես մերկացրեց այն փաստը, որ նախկինում իր համար ռազմավարական հռչակված այս տարածաշրջանում ԱՄՆ–ն, անվստահելի գործընկերոջ տխուր համբավով, իր դիրքերը Չինաստանին զիջեց, որի նախագահ Սի Ցզինպինը Վիետնամում հայտարարեց, որ իր երկիրը պատրաստ է շատ արդյունավետ կերպով լրացնել ստեղծված դիսբալանսը: Այս առումով խիստ կասկածելի է նաև Պենտագոնի ինքնահավան մտայնությունը, թե Ասիան ոչ մի տեղ էլ չի փախչի ԱՄՆ–ից, որովհետև չի կարող հաշվի չառնել ամերիկյան ռազմական ուժը:

Խնդիրը, կամ եթե կուզեք՝ միաժամանակ զավեշտն ու ողբերգությունն այն է, որ Չինաստանի կոմունիստական ռեժիմն իր փափուկ ուժի կիրառմամբ շատ ավելի ժամանակակից դիրքերում է կանգնած, քան դեմոկրատական ԱՄՆ–ը՝ սեփական տնտեսության ու միջուկային մարտագլխիկների ջերմոցային գուրգուրանքի իր քաղաքականությամբ: Եվ այս իրավիճակում չի փրկում անգամ այն հանգամանքը, որ նույն Չինաստանի հետ, ընդամենը հաշված ժամերի ընթացքում, Թրամփը շուրջ երկու հարյուր հիսուներեք դոլարի պայմանագրեր կնքեց:

Ի վերջո, նույնիսկ այդ դեպքում, ասիական էլիտան հասկանում է, որ բոլոր ճանապարհները դեպի Չինաստան են տանում, և, որ Մեկ ուղի, մեկ գոտի չինական դոկտրինը շատ շուտով գուցե Նահանգներին ընդհանրապես դուրս մղի համաշխարհային պրոցեսների վրա դույզն–ինչ ներազդելու հնարավորությունից: