Երևան, 24.Ապրիլ.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Եկեղեցի և պետություն. աղոթելը պարտադի՞ր է

ՎԵՐԼՈՒԾԱԿԱՆ

Շատ է խոսվում այն մասին, որ եկեղեցու պատմության դասերը վերածվում են քրիստոնեական քարոզի դասաժամերի: Օրերս էլ ֆեյսբուքում լայն քննարկում ծավալվեց մի դեպքի մասին, երբ դպրոցում հայ եկեղեցու պատմության դասաժամը սկսվում է աղոթքով: 

Ստացվում է, որ Հայ եկեղեցու պատմություն անվանվող դասն իրականում վերածվում է եկեղեցու քարոզի դասի: Իսկ իրականում այն պետք է նպատակ ունենար սովորեցնել, թե պատմության ընթացքում ինչպես է փոփոխվել, որտեղից է սկսել, ուր է հասել Հայ առաքելական եկեղեցին: Ու թեև դասագրքերը գրված են այդ շարադրանքով, բայց մանկավարժների կողմից դրանք ընկալվում են ոչ թե որպես դասագրքեր, այլ Աստվածաշնչյան ներածականներ:

Ցանկացած մարդ ազատ է ընտրել ցանկացած կրոն: Որևէ վատ բան չկա աղոթքի կամ Աստվածաշնչի ընթերցանության մեջ: Բայց հայ եկեղեցու պատմության հետ դա որևէ կապ չունի: Մանկավարժների հաճախ ինքնաբուխ, հաճախ էլ քարոզչական ալիքի ստեղծած դոմինանտ մտածողությունից դուրս չմնալու տենդենցը վերացնում է դասաժամի իրական նպատակը և այլ նպատակներ առաջ բերում: Ինչն էլ իր հետ բերում է քննարկումներ տվյալ դասաժամի անհրաժեշտության մասին:

Իսկապես, ինչպես կարող է դպրոցական երեխան ուսանել հայ եկեղեցու բարդ պատմությունը, այդ եկեղեցու առաջացման պատճառներն ու զարգացման փուլերը: Երբ նույնիսկ հայոց պատմության դասավանդման այնպիսի մեթոդաբանություն չկա, որ դպրոցականներին կսովորեցնի քննադատական մտածողության, այլ ոչ թե հեքիաթասացության ու լավ ու վատ հերոսների մասին անգիր արած գիտելիքների: Եկեղեցու պատմության դասաժամի անհրաժեշտության հարցը դառնում է հերթական քննարկվող հարցերից մեկը ՝ կրթական համակարգի վերանայման կոնտեքստում:

Վերջերս էլ Պաշտպանության նախարար Վիգեն Սարգսյանն անդրադարձավ բանակում աղոթքի թեմային ՝ նշելով, որ խիստ պատժի զինվորներին աղոթել և մկրտվել պարտադրողներին: Պետության պաշտոնական դիրքորոշումը պարզ է, սակայն այլ հարց է ՝ այդ ամենը կվերածվի գործողության բոլոր մակարդակներում, թե կմնա զուտ որպես հայտարարություն: 

Արտակ Ասլանյան

Մեծ եղեռնը հայ ժողովրդի ազգային ազատագրական պայքարի դարավոր երազանքի թուրքական բարբարոս պատասխանն է , այ խաբեբա․ Հրայր Կամենդատյան Ցավոք այժմ ևս ունենք պառակտում, ունենք նույնիսկ անկախության հռչակագրի պատգամներից խուսափում, բայց ուժեղ ու համախմբված Հայաստանի հույսը վերականգնվում է. Արամ ՎարդևանյանՋուր հավաքեք. ջուր չի լինելու Ասում են, պատմութունը նորից ու նորից կրկնվում է, եթե ժողովուրդը դասեր չի քաղում ու չի ընտրում ուժեղ լինելու ճանապարհը. Գոհար ՂումաշյանԱդրբեջանում 8 պաշտոնյա է ձերբակալվել՝ բանակից տարկետում տալու համար կաշառք վերցնելու մեղադրանքով 21-րդ դարում մեր ամենամեծ վտանգը բնավ թուրքը չէ, այլ թուրքահպատակ հայի տեսակը՝ ազգային իմունիտետը ներսից քայքայող ու սեփական պատմությունն ու ինքնությունը ջանասիրաբար խմբագրող․ Լիլիա ՇուշանյանԵղեռնի զոհ դարձավ 1,5 միլիոն մարդ, միայն այն պատճառով, որ հայ էին․ ՌԴ-ում ՀՀ դեսպանություն Ցեղասպանության ճանաչումն արտաքին քաղաքականության մեջ պիտի լինի, որովհետև այն ունի անվտանգային նշանակություն. Էդմոն Մարուքյան33-ամյա Մանուկ Ադամյանը որոնվում է որպես անհետ կորած Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունել է միջազգային համաժողովի մասնակից փաստաբաններին Ահազանգ Արցախի՝ «Մենք ենք, մեր սարերը» հուշարձանը ոչնչացնելու մասին Մենք հիշում ենք . Հենրիխ Մխիթարյան Հայաստանի ներսում գործում է թուրք–ադրբեջանական փափուկ ուժ․ Էդմոն ՄարուքյանՑեղասպանություն է նաև այն, երբ մեզ ասում են, թե Արարատը մերը չէ, կամ թե Արցախը Ադրբեջան է․ Արշակ ԿարապետյանԱպրիլի 24-ը՝ ոչ միայն հիշատակի, այլև պայքարի օր. Նաիրի Սարգսյան Ապրիլի 24-ին Մոսկվայում անցկացվեց բազմամարդ բարեխոսական արարողություն՝ Թեմակալ առաջնորդ Տեր Եզրաս արք․ Ներսիսյանի գլխավորությամբՄիլենա Վարդանյանն ու ամուսինը՝ Կանադայի դեսպան Էնդրյու Թըրներն այցելել են Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր Արմավիր քաղաքում համատարած ծառահատում է․ բնակիչներն ահազանգում են Հայոց Ցեղասպանության 111-րդ տարելիցին նվիրված հիշատակի արարողություն՝ Հալեպում Իրանը վերսկսում է ավիաթռիչքները նաև դեպի Պեկին Ծիծեռնակաբերդում շեշտել եմ՝ անցյալի ցավ, ներկայի հիշողություն և ապագայի պահանջատիրություն՝ հանուն կանխարգելման. Նաիրր ՍարգսյանԱրա Աղանյանը` Եվրոպայի առաջնության արծաթե մեդալակիր Միքայել Սրբազանը՝ Հայոց ցեղասպանության մասին«Անտարեսն» ընդգրկվել է Բոլոնիայի «Տարվա լավագույն մանկական հրատարակիչ» մրցանակի կարճ ցուցակում. ԿԳՄՍ փոխնախարար ԱԻ ոլորտում խոշոր ներդրումներից հետո Meta-ն որոշել է կրճատել իր աշխատուժի 10%-ը Երբեք չենք մոռանա հայ ժողովրդի դեմ իրականացված հալածանքները, բռնությունը և վայրագությունները. Կանադայի վարչապետ Ռուսաստանը և Ուկրիանան գերիներով են փոխանակվել Հիշել նշանակում է պահանջել, պայքարել և երբեք չլռել. Թագուհի ԹովմասյանԱշակերտուհուն հարկադրել են կացինով գնալ դպրոց․ մանրամասներՄիշտ եմ ապրումներով գնացել Ծիծեռնակաբերդ. Արմեն ԱշոտյանԻ՞նչ էր փնտրում Պապիկյանը Վրաստանում«Opel»-ը Հաղթանակ թաղամասի ջրանցքում է հայտնվել Ցեղասպանում են ոչ միայն զենքով, այն պետական քաղաքականության հետևանք է. Արշակ ԿարապետյանՆիկոլ Փաշինյանի ուրացման անթալոգիանԱյսօր փորձում են փոխել մեր պատմությունը, դա անթույլատրելի է. Թուրքիան պիտի ներողություն խնդրի. երթի մասնակից19 ուժերի մի մասն իշխանության սպասարկուներն են Թուրքիան աշխարհում 7-րդն է արևային էներգիայի արտադրության աճի տեմպերով Ինչպես Գերմանիան ընդունեց հրեաների Ցեղաuպանnւթյnւնը, նույնն էլ Թուրքիան պետք է ընդունի, այդ ժամանակ նոր կարող ենք մնացյալի մասին խոսել. Գագիկ Ծառուկյան Երախտամոռ ու սրբապիղծ ստահակներ, վախեցե՛ք Աստծու պատժից. Դավիթ Սարգսյան«Элита на экспорт:» пока Пашинян сокращает армянские вузы, его дети учатся в Европе Էլիտա՝ նախատեսված արտահանման համար. Մինչ Փաշինյանը կրճատում է հայկական համալսարանները, նրա երեխաները սովորում են Եվրոպայում ԶՊՄԿ-Ն որդեգրել է ժամանակակից բիզնես մոդել, որի հիմքում ընկած է պատասխանատվությունը ԴՕԿ և ՀՃԿ ներկայացուցիչները միասնական երթով շարժվեցին դեպի Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր Անմեղ զոհերի հիշատակի ոգեկոչում` Հավերժական և անմար կրակի մոտԻշխանությունը վերանորոգում, թ՞ե ավերում է Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիրը. տեսանյութ Այսօր ես կխոսեմ ցեղասպանությունների մասին. Հայկ Մամիջանյանի ելույթը ԵԽԽՎ լիագումար նիստինԹուրքական հասարակության հետ մենք ունենք ճշմարտության մասին խոսելու կարիք. Նարեկ Կարապետյան Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը չի կարող դառնալ սակարկության առարկա կամ ժամանակավոր օրակարգային հարց. Նաիրի ՍարգսյանՓաշինյանը ուրանում է Հայոց ցեղասպանությունը. Էդմոն Մարուքյան Հայտնի է՝ որտեղ տեղի կունենա Աննա Աբաջյանի հրաժեշտի արարողությունը