Նշվում է Ալեքսանդր Սպենդիարյանի տուն-թանգարանի 50-ամյա հոբելյանը

Ալեքսանդր Սպենդիարյանի տուն-թանգարանն այս տարի տոնում է իր բացման 50-ամյակը: «Արմենպրես»-ի թղթակիցն այս առիթով զրուցեց տուն-թանգարանի տնօրեն Մարինե Օթարյանի հետ:

-Ի՞նչ միջոցառումներ եք պլանավորել հոբելյանական տարում:

- Նախ ասեմ, որ տարվա ընթացքում իրականացված բոլոր միջոցառումները նվիրել ենք Ալեքսանդր Սպենդիարյանի տուն-թանգարանի բացման 50-ամյակին։ Առանց հրաժարվելու թանգարանի համար ավանդական դարձած և միջազգային միջոցառումներից՝ այս տարի նախաձեռնել ենք միջոցառումների երկու նոր շարք։ «Մեկ ցուցանմուշի պատմություն» շարքը լուծում է ցուցանմուշների մասին տվյալների թարմացման և ամբողջացման, իսկ «Երաժշտություն և …»-ը` տարբեր ժանրի բարձրակարգ երաժշտության ներկայացմամբ՝ տուն-թանգարանի գործունեությունն ու լսարանը ընդլայնելու խնդիրները։ Երկու դեպքում էլ մեր աշխատանքի արդյունավետությունն ապահովվում է համապատասխան ոլորտի պրոֆեսիոնալների հետ համագործակցության շնորհիվ։ Ի պատիվ Հայաստանի առաջին երաժշտական հուշային թանգարանի հոբելյանի՝ տարեգիրք է պատրաստվում, որտեղ հակիրճ կներկայացվի թանգարանի 50-ամյա գործունեությունը, կզետեղվեն նաև նյութեր թանգարանային կարևորագույն արժեքների մասին: Շուտով կգործարկենք նախատեսված երկու նոր ինտերակտիվ խաղ: Առաջինը կհամալրի արդեն 5 տարի գործող և այցելուների թվի աճին մեծապես նպաստած  «Վիրտուալ դիրիժոր» ինտերակտիվ խաղը, իսկ երկրորդը` «Ես՝ բեմանկարիչ» խաղը, կգործի  ժամանակավոր ցուցադրությունների սրահում և կհամալրի մեր կրթական ծրագրերի շարքը: Եվ, իհարկե, թանգարանը գիտական հաստատություն է, որն իրականացնում է լուրջ գիտական ծրագրեր:  Ներկայում ցուցակագրում ենք տուն-թանգարանից դուրս՝ մասնավորապես Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանում պահվող կոմպոզիտորի արխիվի նյութերը: Մեզ մոտ է նաև կոմպոզիտորի դստեր՝ Մարինա Սպենդիարովայի անձնական արխիվը, որն այս պահին ուսումնասիրման փուլում է: Մեր գիտաշխատողների ուսումնասիրությունները տարբեր ձևաչափերով պարբերաբար ներկայացվում են հասարակությանը:

- Քանի՞ թանգարանային արժեք է ներառում հավաքածուն, և վերջին տարիներին ի՞նչ նմուշներով է համալրվել:

- Թանգարանի հիմնական ֆոնդը 1345 միավոր է: Սպենդիարյանն իր գրեթե ողջ կյանքն ապրել է Հայաստանից դուրս՝ բացառությամբ կյանքի վերջին 4 տարին, հետևաբար հայաստանաբնակներից համալրում չենք կարող ակնկալել: Սակայն վերջերս ունեցանք մի համալրում՝ համերգային հեռադիտակ:  Նախնական մասնագիտական եզրակացության համաձայն՝ այն 19-րդ դարի համերգային հեռադիտակ է, որը, հանձնողի հավաստմամբ, իր մորն է նվիրել  Ալեքսանդր Սպենդիարյանը։ Ամբողջական  ուսումնասիրությունից հետո այն կներառվի մեր մշտական ցուցադրություն։ Տարիներ առաջ Սուդակում ապրած երաժշտության մի ուսուցիչ էլ թանգարանին նվիրեց Սպենդիարյան ընտանիքի տոհմակնիքով մի ափսե։ Ի դեպ, 2012-ից կոմպոզիտորի տոհմակնիքը դարձավ տուն-թանգարանի լոգոտիպը: Իսկ 2015-ին մեր մշտական ցուցադրությունը համալրվեց Էդուարդ Տեր-Ղազարյանի (կրտսեր) հեղինակած և թանգարանին նվիրաբերած երկու միկրոքանդակով՝ ջութակ փայտի 16 կտորից (բարձրությունը՝ 8մմ)  և կոմպոզիտորի շարժանկարը (բնօրինակը՝ Սուրեն Չարեքյանի) 3մմ օնիքսի բեկորի վրա:  Պետք է նշեմ, որ միմիայն մանրադիտակով տեսանելի դարձող այդ ցուցանմուշները նույնպես շատ մեծ հետաքրքրություն են առաջացնում։

-Այցելուների ինչպիսի՞ վիճակագրություն ունեք տարվա կտրվածքով, զբոսաշրջիկների հոսքը մե՞ծ է:

-Տարեկան ունենում ենք շուրջ 4000 այցելու՝ 50 տոկոսը վճարովի, 50-ը՝ անվճար: Այցելուների հոսքը ավելանում է հատկապես հոկտեմբերին:  Հենց այդ ամսին է դպրոցների ուսումնական ծրագրում ներկայացվում Սպենդիարյանի կյանքն ու ստեղծագործական ժառանգությունը: Զբոսաշրջային կազմակերպությունները, ցավոք, շատ հետաքրքրված չեն փոքր թանգարաններով: Այնուամենայնիվ, այս տարի ընդլայնել ենք այդ ոլորտում մեր համագործակցությունը։ Տարեվերջին կհաշվարկենք արդյունավետությունը։   

-Այցելուներին ներգրավելու ուղղությամբ ի՞նչ քայլեր եք իրականացնում:

- Տուն-թանգարանի փոքր աշխատակազմը օգտագործում է ողջ հնարավորությունները նոր այցելուներ ներգրավելու համար։ Հնարավորինս ամբողջական կերպով օգտագործում ենք համացանցի և սոցցանցերի հնարավորությունները։ Նախաձեռնում ենք բազմաբովանդակ  միջոցառումներ, որոնք այս կամ այն կերպով կապված են Ալեքսանդր Սպենդիարյանի գործունեության կամ ստեղծագործական ժառանգության հետ, բայց իրականացվում են մերօրյա միջոցների օգտագործմամբ։ Կիրառում ենք տեխնիկական, տեղեկատվական միջոցներ, տարիքային ու մասնագիտական տարբեր խմբերի մասնակցությամբ `անցկացնում ֆլեշ-մոբեր և այլն։

-Ի՞նչ հետաքրքիր իրեր կան թանգարանում, որ կուզենայիք առանձնացնել:

-Մեր թանգարանում կա մի եզակի ցուցանմուշ։ Այդ ցուցանմուշն անվանակոչել է Սպենդիարյանի ուսուցիչը՝ Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակովը և անվանել է սպենդիարոֆոն: Այն կաշվե գոտու վրա ամրացված բրոնզե զանգակներով երաժշտական գործիք է, որը 1905-ին ստեղծվել է կոմպոզիտորի մտահղացմամբ և պատվերով: Ի դեպ, այդ գործիքի հնչողությունն անհրաժեշտ ու անփոխարինելի էր Ալեքսանդր Սպենդիարյանին համաեվրոպական ճանաչում բերած «Երեք արմավենի» սիմֆոնիկ պատկերում ուղտերի քարավանի մուտքը ներկայացնելու համար։ Թանգարանում կա սպենդիարոֆոնի փոքր չափերով նմանօրինակը, այն կարող է նվագել յուրաքանչյուր այցելու:

-Իսկ ի՞նչ կրթական ծրագրեր եք իրականացնում:

- Տարիների պատմություն ունեցող ծրագրերը պահպանում ու զարգացնում ենք և, իհարկե, մշակում նորերը: Նոր կրթական ծրագրերից են «Երեք արմավենի»-ն, որը օրիգամիի դասընթացի միջոցով ներկայացնում է կոմպոզիտորի համանուն ստեղծագործությունը, և «Իմ տոհմածառ»-ը, որին մասնակցողներից յուրաքանչյուրը ծանոթանում է կոմպոզիտորի տոհմածառին ու ստեղծում իր ընտանիքի տոհմածառը։ Այս և այլ կրթական ծրագրերի շնորհիվ լուծվում են ուսուցողական,  հանրահռչակման, ժամանցի և այլ խնդիրներ:

-Կա՞ Սպենդիարյանի կյանքից մի տվյալ,  որին տիրապետում է միայն թանգարանը:

-Թաքցնելու կամ գաղտնի պահելու սկզբունքը թանգարանում կիրառելի չենք համարում։ Սակայն, իհարկե, կան ուղղություններ, որոնք առավել կարևորում և առանձնացնում ենք նոր էքսկուրսիաներ մշակելու համար։ Օրինակ՝ Սպենդիարյան ընտանիքը, գտնվելով տվյալ ժամանակի արժեհամակարգի բարձրակետում, ապրում էր տոհմային մտածողությամբ: Կարևոր էր ընտանիքի կուռ կառույցը և առկա էր հասարակությունում դերակատարություն ստանձնելու պատրաստակամությունը։ Սպենդիարյան ընտանիքի առնվազն երկու սերունդ իր ժամանակի լավագույն կրթությունն էր ստացել և իր ընտրած ոլորտում հասել մասնագիտական բարձրակետի: Հետևաբար, հասարակական դիրք ստանձնելու պատրաստակամությունը հիմնավորված էր և գործով արդարացված։  Զարգացնելիք թեմաներից մեկն էլ սա է։

Հարցազրույցը՝ Աննա Գրիգորյանի