Հըզբոլլահը լակմուսի թուղթ՝ ռուս–իրանական հարաբերություններում

ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ 21 Հուլիս, 2017 16:02

Դժվար է ասել, թե Ծոցի երկրները և հատկապես վերջին շրջանում Իսրայելի հետ անթաքույց ջերմ հարաբերություններ հաստատած Սաուդյան Արաբիան ինչու էին կենտրոնացել տարածաշրջանում Իսրայելի խոսափողը համարվող քաթարյան Ալ–Ջազիրայի փակման վրա, որովհետև, վերջինս Իրանի դեմ թշնամաբար տրամադրված երկրներին մշտապես է օգնել անհրաժեշտ լուրերը տարածելու և հանրային կարծիք ձևավորելու գործում, ինչն, ի դեպ, Իսրայելում չեն էլ թաքցրել: Հաարեցն, օրինակ, վերջերս ուղիղ տեքստով գրեց այն մասին, որ լիբանանյան Հըզբոլլահի դեմ միջազգային ներկայի ճնշումը (որի պատճառներին դեռ կանդրադառնանք), ապահովվել է հենց իսրայելական հետախուզության հետ սերտորեն համագործակցող Ալ–Ջազիրայի շնորհիվ, որն ի թիվս այլ նյութերի՝ սրանից 1 ամիս առաջ հաղորդել էր, որ Հըզբոլլահը ոչ միայն մոտ 100000 հրթիռների է տիրապետում, այլև Լիբանանում Իրանի կառուցած 2 գործարաններում զենք ու զինամթերք է արտադրում հունվարից սկսած, դրանց թվում՝ 500 կմ հեռահարությամբ հրթիռներ ու անօդաչուներ:

Փաստորեն, ՄԱԿ–ում ԱՄՆ ներկայացուցիչ Նիկի Հեյլիի համար հենց այս տեղեկությունն է պաշտոնական առիթ դարձել հուլիսի 20–ի ԱԽ նիստի հրավիրման համար, և չնայած նյութը գրելու պահին արդյունքները դեռ անհայտ էին, Times of Israel–ն էր դրա օրակարգը բացահայտել: Ըստ այդմ՝ ԱՄՆ–ն պիտի պնդեր, որպեսզի միջազգային հանրությունը հասնի Հըզբոլլահի զինաթափմանը՝ կասեցնելով նրա ապակայունացնող գործունեությունը տարածաշրջանում, որ հովանավորվում է Իրանի կողմից: Քննության պիտի առնվեր նաև Իսրայելի բողոքը, որ վերաբերում է 2006 թ. ՄԱԿ–ի ԱԽ–ի ընդունած թիվ 1701 բանաձևին, այսինքն՝ իսրայելա–լիբանանյան սահմանին հրադադարի պահպանմանը:

Բնականաբար, բոլորն են հասկանում, որ խնդիրը ոչ թե Իսրայել–Հըզբոլլահ, այլ ԱՄՆ–Իրան հակադրության համատեքստում է պետք ընկալել, որի առաջնային մարտադաշտը ոչ թե Իսրայել–Լիբանան սահմանն է, այլ Սիրիան, որտեղ Հըզբոլլահը, որքան էլ տարօրինակ հնչի, զբաղված է ռադիկալ իսլամիզմի դեմ պայքարով և, իհարկե, գաղտնիք չէ՝ Ասադի պաշտպանությամբ: Շատերն են նաև համոզված, որ սովորական պայմաններում նման պահանջն, իհարկե, օրինական կհնչեր, բայց ԱՄՆ–ի դեպքում, որը սուվերեն երկրում պայքարում է նրա նախագահի ու բանակի դեմ, զինում է քրդերին և, այսպես կոչված, չափավոր ընդդիմություն կոչվող ռադիկալ ուժերին, այս փարիսեցիությունը կարող է վտանգավոր զարգացումների առիթ լինել: Ճիշտ է՝ ԱՄՆ–ն, քրդերից բացի, երբեք չի ընդունել, որ զինել է Սիրիայի ընդդիմությանը, սակայն, նախագահ Դոնալդ Թրամփի վերջին որոշումը, որի մասին հիասթափությամբ գրեց իսրայելական մամուլը, հակառակի մասին է վկայում, ինչը նաև «Վաշինգտոն պոստն» է վկայում՝ գրելով, թե ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը որոշել է փակել Սիրիայի չափավոր ընդդիմության զինման և ռազմական նախապատրաստման ԿՀՎ ծրագիրը, որը գործել է 2013–ից՝ էքս–նախագահ Բարաք Օբամայի օրոք, Բաշար ալ–Ասադի վրա ճնշում գործադրելու համար։

Թերթը գրում է, թե նախագահ Թրամփը ԿՀՎ ղեկավար Մայք Պոմպեոյի և ազգային անվտանգության հարցերով օգնական Հերբերտ Մաքմաստերի հետ հանդիպումից հետո և Պուտինի հետ համբուրգյան հանդիպման նախաշեմին է որոշել չեղարկել այն, և այժմ շատերն են կասկածում, որ Թրամփի հետ համաձայնությամբ՝ Մոսկվան Սիրիայում անմաքուր խաղ է սկսել Իրանի և Հըզբոլլահի դեմ: Ընդ որում՝ դրա օգտակարության մեջ նաև Ասադին համոզելով: Առաջին հայացքից սա անհավանական սցենար է թվում: Բայց նախ՝ մի անգամ չեն մեջտեղ եկել Կրեմլ–Իսրայել, Կրեմլ–Թուրքիա և նույնիսկ՝ Կրեմլ–ԱՄՆ գործարքները, որոնք ակնհայտորեն զուրկ են եղել Իրանի հետ դաշնակցային հարաբերությունների և եթե կուզեք՝ պրոասադյան դիրքորոշման տրամաբանությունից: Բացի այդ՝ ռուսական մեդիայի ուշադիր մոնիթորինգը նույնպես Թրամփ–Պուտին հակաիրնական/հակահըզբոլլահյան համաձայնության մասին է վկայում:

Հակառակ պարագայում՝ ԱՄՆ–ին ու հակաասադյան բոլոր ուժերին անիծող ռուսական կայքերում չէին հայտնվի այնպիսի նյութեր, որտեղ խոսվում է, օրինակ, Սիրիայի տնտեսության համար կարևոր և նավթառատ Դեյր–էզ–Զորը ազատագրումը Իրանին ու Հըզբոլլահին վստահելու անթույլատրելիության մասին: Կրեմլյան ագիտացիան համոզում է, որ Ասադը, ռուսների օգնությամբ, Իրանից ու Հըզբոլլահից առա՛ջ պիտի այստեղ հասնի, հակառակ պարագայում՝ կոալիցիայի ու Իսրայելի հարվածներն անխուսափելի կլինեն, իսկ Իրանն այդ ռեսուրսներն իրենով կանի: Զավեշտալի է, բայց Մոսկվայում հնչող փորձագիտական գնահատականները երբեմն սկսել են ոչնչով չտարբերվել նախկինում մերժելի տեսակետներից, և բանն այնտեղ է հասել, որ ինչ–որ կրուտիխիններ ու գրոմովներ, օրինակ, riafan–ում սկսել են Ասադի կառավարությանն Իրանի ու Հըզբոլլահի խամաճիկը դիտարկել՝ ապացուցելով այն ճշմարտությունը, որ ռուսների դեպքում շատ հաճախ դժվար է բարեկամին թշնամուց զատել: