Ամերիկացի փորձառու լրագրող Դեն Գիլմորը խորհուրդ է տալիս չվախենալ ձախողումներից

Մեդիայի և ձեռներեցության ամերիկացի մասնագետ, լրագրող, դասախոս Դեն Գիլմորը լրատվության ոլորտում նորարարական մոտեցումների ջատագովն է, ինչը կարող է արտահայտվել հետաքրքիր գաղափար կրող ստարտափերի հիմնադրմամբ: Այս մասին «Թումո» ստեղծարար կենտրոնում դասախոսություն վարեց ամերիկացի հյուրը, ով Հայաստան է ժամÕ �նել «Լրագրողներ հանուն ապագայի» կազմակերպության հրավերով` ԱՄՆ պետքարտուղարության հասարակայնության հետ կապերի գրասենյակի աջակցությամբ: Օրերս Երևանում կայացավ Դեն Գիլմորի «Մեդիակտիվ» գրքի հայերեն թարգմանության շնորհանդեսը:

Դեն Գիլմորի դիտարկմամբ` ստարտափների հիմնումը լրագրության ապագայի մի մասն է, որի հիմքերն այսօր արդեն դրվել են Արևմուտքում: Նա խոսեց Սթիվ Ջոբսի և Բիլ Գեյթսի` Սիլիկոնային հովտի ծովահենների մասին` նշելով, որ չնայած նրանք երկուսն էլ դուրս են մնացել համալսարանից, բայց ապագան տեսնելու յուրահատուկ ունակություն են ունեցել: «Ստարտափի դեպքում ամեն ինչ անորոշ է, հստակ ոչինչ չկա: Այն դպրոցի ճիշտ հակառակն է, որտեղ դուք ամեն օր գիտեք` ձեզ հետ ինչ է կատարվելու, ինչ ժամանակացույցով եք սովորելու: Այն մարդիկ, ում անորոշությունն անհարմարության մեջ է դնÕ �ւմ, չեն կարող ստարտափում աշխատել, նրանք, ովքեր անորոշությունը հետաքրքիր են համարում, հնարավոր է, որ այս մշակույթում հաջողության հասնեն»,-ասաց ամերիկացի լրագրողը` կոչ անելով չվախենալ ռիսկերից և հաճույք ստանալ անգամ ձախողումներից, որոնցից ավելի շատ հնարավոր է սովորել, քան հաջողություններից:

Գիլմորը ներկաներին պատմեց, թե ինչպես մի օր էլ ինքը, լինելով հաջողակ լրագրող, ստեղծեց իր առաջին ստարտափն ու ձախողվեց: «Ես թերթի լրագրող էի, քսան տարուց ավելի աշխատում էի թերթում` այն ժամանակ, երբ թերթերը դեռևս կարևոր դեր ունեին: Իմ թերթը Սիլիկոնային հովտում էր, ուր այս հրաշալի տեխնոլոգիաներն էին մշակվում: Ես սյունակ էի վարում բիզնեսի ու տեխնոլոգիաների, ինչպես նաև դրանց վերաբերյալ քաղաքականության մասին: Իմ աշխատանքը հրաշալի էր ինձ համար,  և լավ էլ վարձատրվում էի: Բայց անընդհատ մտածում էի այն մասին, թե ինչ տեղի կունենա, երբ տեխնոլոգիան երը զարգանան: Այդպիսով, ես դարձա առաջին լրագրողներից, ովքեր բլոգ էին վարում: Ես խոսում եմ 1999 թվականի մասին, երբ դեռ նոր էր այդ մշակույթը ձևավորվում: Դա լավ հնարավորություն էր կապ հաստատել ընթերցողների հետ, ովքեր ավելին գիտեին, քան ես, ինչը տրամաբանական էր, և նրանք ուրախ էին ինձ հետ կիսվել իրենց գիտելիքներով»,-հիշեց լրագրողը: Այնուհետև Սիլիկոնային հովտի խոշոր ձեռնարկատերերը նրան խորհուրդ տվեցին հիմնել սեփական ընկերությունը, որը, ըստ Գիլմորի, նշանակում էր թողնել ամեն ինչ ու ցած նետվել ժայռից, ինչն էլ նա արեց: «Ես գնացի ու ժայռից ցած նեÕ �վեցի, Սան Ֆրանցիսկոյի տարածքում քաղաքացիների լրագրության գաղափարի շուրջ ստարտափ հիմնեցի, որի ձախողումը կատարյալ էր, այն սարսափելի վատ փորձ էր մեզ համար: Ինչ սխալ հնարավոր էր` արեցի, որոնցից շատ բաներ եմ սովորել»,-ընդգծեց բանախոսը` հավելելով, որ իր քաղած դասերից ամենակարևորը մարդկանց հետ ազնիվ լինելն ու մեկ գործի վրա կենտրոնանալն է: «Պետք է մարդկանց հետ միանգամայն ազնիվ լինել, ես երկար նամակ գրեցի, և դրեցինք մեր կայքում այն օրը, երբ մեր ստարտափը վաճառեցինք այլ ընկերության: Դա շատ դժվար էր ինձ համար, փաստորեն ես նրանց ասում էի, թե ինչպ ես եմ ձախողել գործը: Ընկերությունը, որ գնեց մեր ստարտափը, մի քանի տարի անց ևս ձախողվեց»,-պատմեց Գիլմորը: Նրա խոսքով` մի քանի տարի անց նա դարձավ մեկ այլ ստարտափի համահիմնադիր, որը բավական հաջողություններ գրանցեց: «Այս մեկի գործերն ավելի լավ գնացին, պատճառներից մեկն էլ այն էր, որ ես չէի ղեկավարում այդ ընկերությունը, մենք ի վերջո խոոշոր շահույթով վաճառեցինք մեր ստարտափը: Ես սովորել եմ, որ ստարտափում պետք է շատ կենտրոնանալ աշխատանքի վրա, չի կարելի միաժանանակ տարբեր բաներ անել, որոնք հստակորեն չեն առնչվում հիմնական աշխատանքի հետ»,-ասաց փորձագետը:

Դեն Գիլմորի համոզմամբ` ներկայում շատ քիչ ռեսուրսներով հնարավոր է հիմնել ընկերություն, կատարել ներդրումներ ու անգամ ձախողվելու դեպքում չհանձնվել և նորերը ձեռնարկել: «Ես զարմանալիորեն լավատեսորեն եմ տրամադրված լրագրության ապագային: Կամաց-կամաց նոր երևույթներ են ի հայտ գալիս, որոնք հրաշալի են»,-նշեց Գիլմորը` բերելով այդպիսի մի քանի օրինակներ, ինչպիսին են  Buzzfeed, News Deeply հարթակները: Վերջինը տարբեր թեմաների շուրջ առանձին կայք է ստեղծում և բազմակողմանի փորձագիտական կարծիք հավաքում:

Գիլմորը խորհուրդ տվեց ստարտափ հիմնելիս հաշվի առնել շուկայի պահանջները, ինքդ քեզ հարց ուղղել, թե ում է այն պետք, բացի քեզանից: «Երբ ես աշխատում էի ուսանողների հետ ստարտափի թեմայի շուրջ, նրանք ասում էին, որ բոլորն էլ ուզում են այն, ինչ ես եմ ուզում, բայց ես ուղարկում էի նրանց իրենց սպառողների հետ հարցարզրույցների, քանի որ եթե իրենց շուկան չեն ճանաչում, դժվար է կայուն բիզնես ստեղծելը»,-ավելացրեց մեդիա փորձագետը:

Գիլմորն իր գրքերից մեկում ի հայտ է բերել «լրագրողական էկոհամակարգ» եզրույթը, որը յուրահատուկ դրսևորում ունի: Ըստ նրա` այդ առանձնահատկություններից մեկն էլ այն է, որ ավանդական մեդիայի կողքին լրատվություն ստեղծելու գործառույթը հավասարաչափ, գուցե ավելի լավ սկսել են կատարել քաղաքացիական հասարակության բաղադրիչներ հանդիսացող հասարակական կազմակերպությունները: «Մարդու իրավունքները խորությամբ ուսումնասիրում է ոչ թե ավանդական լրատվամիջոցը, օրինակ The New York Times-ը, այլ դրանով ավելի հաջող զբաղվում են Human rights watch-ի մասնագետները: Իմ կարծիք ով` նրանց կատարածը իսկական լրագրություն է, քանի որ իրենք իրենց կարծիքն ունեն, և նրանց աշխատանքը հրաշալի է»,-նկատեց փորձագետը` հավելելով, որ ներկայում լրատվական բովանդակություն կարող է ստեղծել յուրաքանչյուրը, ով սմարթֆոն ունի:

Մասնագետը նաև հայտնեց իր մտահոգությունն այն առնչությամբ, որ կառավարություններն ու ինտերնետային ծառայություններ մատուցող ընկերությունները սկսում են վերահսկել ինտերնետը ու մարդկանցից խլել վերահսկելու ազատությունը:  «Ես խոսում եմ Գուգլի, Ֆեյսբուքի մասին, որոնք ահռելի հսկողություն են իրականացնում: Նրանք են որոշում` ինչպես կարող ենք խոսել, ինչ կարող ենք գտնել օնլայն»,-ասաց Դեն Գիլմորը` խնդրելով ներկաներին մտածել դրա շուրջ: Նա նաև նշեց, որ նախանձում է երիտասարդներին, ովքեր ներկայիս արագ փոփոխվող աշխարհում դառնալու են լրագրությÕ �ն ապագան:

Մասնագետը պատասխանեց նաև ներկաների հարցերին, իսկ նրանցից երեքն արժանացան «Մեդիակտիվ» գրքին: