Արևմուտքը նաև Լիբիա՞ն է կորցնում

2011–ին գեներալ Մուամմար Քադդաֆիի ռեժիմը տապալելուց հետո Լիբիան այդպես էլ չի կարողանում հաղթահարել ստեղծված քաղաքական քաոսը: Երկիրն այս պահին ղեկավարվում է Ազգային համաձայնության կառավարության կողմից՝ ֆաիզ Սարաջի գլխավորությամբ, բայց իրականում վերահսկվում է միայն Լիբիայի հարավային հատվածը: Մնացած մասերում կամ նախկին քադդաֆիականներն են, կամ իսլամիստները, և դրանց թվում՝ ԴԱԻՇ–ը:

Չնայած Արևմուտքի օժանդակությանը՝ այստեղ այդպես էլ կարգ ու կանոն չի հաստատվում: Միակ մխիթարականը, թերևս, այն է, որ զինված ուժերի ղեկավար, գեներալ Խալիֆ Խաֆթարը նույնպես չի հակադրվում քաղաքացիական իշխանություններին, և բանակն էլ, փաստորեն, լոյալ է նրա նկատմամբ: Իրավիճակը, սակայն, շատ շուտով կարող է փոփոխվել: Ընդ որում՝ ոչ արևմտյան նախասիրությամբ:

Բանն այն է, որ թե երկրի ներսում, թե դրսում, այդ թվում՝ ապստամբների շրջանում, գեներալ Խաֆթարը դիտարկվում է որպես միակ հեղինակություն, եթե կուզեք՝ իշխանակիր, բայց նա էլ, ոգեշնչվելով սիրիական իրադարձություններով և հետևելով եգիպտական Սիսիի քաղաքականությանը, սկսել է ապավինել բացառապես ռուսական օժանդակությանը և փորձում է ռազմական ալյանս ձևավորել այդ երկրի հետ: Կատարվողին խիստ խանդով են հետևում հատկապես Լիբիայում ավանդաբար քաղաքական մեծ ազդեցություն ունեցող Ֆրանսիան, այժմ նաև՝ ԱՄՆ–ն: Իսկ դրա համար լուրջ պատճառներ կան: Անցած հինգշաբթի գեներալ Խաֆթարը Թոբրուքում անձամբ էր այցելել ՌԴ պաշտպանության նախարար Սերգեյ Շոյգուին, որ Ադմիրալ Կուզնեցով ավիակրով Սիրիայից Ռուսաստան էր վերադառնում (Ի դեպ, հետաքրքիր էր նաև հանդիպման ընտրությունը. Թոբրուքն ու Տրիպոլին Լիբիայի այն երկու առանցքային կետերն են, որոնց մեջտեղում էլ ընթանում են երկրի համար դրամատիկ իրադարձությունները՝ կռիվ, ահաբեկչություն, իշխանության համար պայքար և այլն):Չնայած փողփողող դրոշներին, հնչած հիմներին և նույնիսկ շքերթին, որով ուղեկցվեց հանդիպումը, սկզբում ամեն բան խորհրդավոր լռության մեջ էր պահվում:

Բայց երեկ արդեն հայտնի դարձավ, որ Լիբիա–ՌԴ ռազմական ալյանսը կայացած է գոնե պայմանավորվածությունների շրջանակում, ֆրանսիական «Լա Ֆիգարոն» ու ռուսական «Նեզավիսիմայա գազետան» էլ որոշ մանրամասներ հայտնեցին առաջիկա պլանների վերաբերյալ: «Լե Ֆիգարոն», այսպիսով, պնդում է, թե իրենց ունեցած հստակ տեղեկությամբ՝ ռուսները պատրաստվում են երկու ռազմական բազա տեղակայել Լիբիայում՝ Թոբրուքի և Բենգազիի շրջաններում, ինչպես նաև՝ զենք մատակարարել Խաֆթարին, հետագայում նրան դարձնելով երկրի փաստացի ղեկավարը: Ինչ վերաբերում է ռուսական մամուլին և տվյալ դեպքում՝ «Նեզավիսիմայա գազետային», այստեղ փոքր–ինչ զգուշավոր են: Այն, որ ռուսական համակրանքը գեներալի կողմն է, չեն թաքցնում, իհարկե, բայց զենքի մատակարարման առումով հասկանում են, որ չեն կարող հենց այնպես թռչել ՄԱԿ–ի էմբարգոյի վրայով: Իհարկե, եթե հաշվի առնենք անցած տարվա մայիսի վիեննական հանդիպումը, որի ընթացքում զենքի առաքման լիբիական էմբարգոն մասնակի դադարեցվեց, այն էլ միայն իսլամիստների ու ահաբեկչության դեմ պայքարի շրջանակում, ակնհայտ կդառնա, որ Կրեմլը մտադիր է օգտվել հենց այս սողանքից և հայտարարել, թե իրականում ոչ թե իր քաղաքական ազդեցությունն է մեծացնում Մեծ մերձավորարևելյան խաղում, այլ հերթական ղեկավարի հերթական խնդրանքով ահաբեկչության դեմ է պայքարում ընդամենը:

Եվ այդ դեպքում ոչ ոք ոչինչ ասել չի կարող, ու կստացվի, որ Կրեմլը ճիշտ ժամանակին խաղադրույք դրեց երկրի աշխարհիկ զարգացման կողմնակից, միևնույն ժամանակ՝ համարյա բոլոր կողմերի, հանրության համար ամենաշատն ընդունելի գեներալ Խաֆթարի վրա: Ի վերջո, այս մարդուն հաջողվել է կարգուկանոն հաստատել հարավում, և եթե նավթի հիմնական արդյունահանման կենտրոն եղող սիրտն էլ իր ձեռքի տակ առնի, նաև՝ մեկ–երկու էներգետիկ պայմանագիր կնքի ռուսների հետ, աշխուժացնելով տնտեսությունը, կարելի է ասել, որ Լիբիայում նույնպես հրաժեշտ կտան Արևմուտքին: Խաղն, իհարկե, դեռ կարող է փոխվել, բայց ներկայի իրողություններն այսպիսին են: