15 վարչական վարույթ դպրոցների դեմ. ի՞նչ նպատակով են տնօրենները ներխուժել երեխաների անձնական կյանք

Անձնական տվյալների պաշտպանության գործակալությունը վերջին կես տարում անչափահասների անձնական տվյալների պաշտպանությունն իր համար դարձրել է առաջնահերթ խնդիր: Պատճառն այն է, որ Հայաստանում տվյալ հարցը կարծես ստվերում էր, սակայն այսօր արդեն իրականացվում են հստակ քայլեր ոլորտը կարգավորելու և խնդիրները լուծելու ուղղությամբ:

 

ՀՀ արդարադատության նախարարության աշխատակազմի անձնական տվյալների պաշտպանության գործակալության պետ Շուշան Դոյդոյանը Past.am-ի հետ զրույցում նշեց. «Աշխատում ենք բոլոր ուղղություններով: Նախևառաջ բարձրաձայնում ենք խնդիրը ու փորձում հրապարակայնացնել այն»: Այսկերպ ոլորտի մասնագետները փորձում են պետական մարմինների, հասարակական կազմակերպությունների, բժշկական ու կրթական հաստատությունների, ինչպես նաև ծնողների ուշադրությունը հրավիրել առաջացած խնդրին:

 

Նախ, խոսելով ինտերնետ տիրույթում անչափահասների վերաբերյալ անձնական տվյալների պաշտպանության մասին, որը վերջին շրջանում սոցցանցերում քննարկումների ալիք էր բարձրացրել, տիկին Դոյդոյանն ասաց, որ առանձնակի ուշադրություն է հրավիրում տվյալ հարցին, քանի որ երեխան չի կարող լիարժեք գիտակցել իր գործողությունները և դրանից բխող բացասական հետևանքները: «Երբ երեխան գրանցվում է օրինակ ֆեյսբուք սոցիալական ցանցում և այնտեղ է ներբեռնում իր լուսանկարները, իր անձին վերաբերող տեսանյութեր և հղում մեսիջներ ուղղված իր ընկերուհուն կամ ընկերոջը, այդ քայլով արդեն նա իր անձնական տվյալը դարձնում է հասանելի:

 

Անչափահասը պարզապես չի կարող գիտակցել այն էֆեկտը, որը կարող է առաջանալ, նկատենք, որ նա նաև չի կարող ընտրել սոցցանցում գաղտնիության այնպիսի մակարդակ, որն իր տվյալները հասանելի կդարձնի միայն այն մարդկանց, ում համար կուզեր, որ դա հասանելի լիներ: Այս հարցի շուրջ խոսելիս կցանկանայի ընդգծել նաև ծնողների դերակատարությունը, քանի որ շատ հաճախ հենց ծնողներն են իրենց ցանկությամբ սոցիալական ցանցերում ներբեռնում երեխաների լուսանկարներն ու տեսանյութերը: Խնդիրը կայանում է նրանում, որ հետագայում երեխան տվյալ զավեշտալի լուսանկարի ձեռքը այսպես ասած կրակն է ընկնելու»:

 

Ինչպես իր խոսքում նշեց տիկին Դոյդոյանը, այսօր բավական մեծ կարևորություն է տրվում նաև կրթական հաստատություններին: «Դպրոցներում շատ մեծ ծավալով անձնական տվյալներ են պահվում, ինչի հետ կապված կարևոր է հասկանալ, թե դրանք ինչ կերպ են պահպանվում ու արդյոք տվյալ փաստաթղթերը երբևէ չե՞ն հայտնվի երրորդ անձի ձեռքում»,–ասաց նա՝ հավելելով, որ դպրոցում կան նաև այլ խնդիրներ` կապված երեխաների անձնական տվյալների պաշտպանության վերաբերյալ:

 

«Գրանցվել են դեպքեր, երբ դպրոցի տնօրինությունը որոշել է միջամտություն կատարել երեխաների անձնական կյանք` տեղադրելով ուսումնական հաստատությունում տեսանկարահանման սարքեր: Ըստ նրանց, կարգուկանոն հաստատելու լավագույն միջոցը դպրոցի միջանցքներում ընդհուպ մինչև դասասենյակներում, ուսուցչանոցներում տեսախցիկներ տեղադրելն է: Մեր դիրքորոշումն այս հարցի շուրջ հստակ է՝ տեսախցիկ տեղադրելը բացառիկ միջամտություն է երեխայի անձնական կյանք: Այստեղ խախտված է համաչափության սկզբունքը: Նպատակն իրականում չի արդարացնում այն միջոցները, որոնք կիրառվում են:

 

Միջազգային փորձը փաստում է, որ եթե տեղի է ունենում նման միջամտություն, ապա դա պետք է իրականացվի բացառիկ հանգամանքներում: Երեխաների անձնական կյանքին կարելի է միջամտել միայն այն դեպքում, երբ սպառնալիքն ուղղված է երեխայի կյանքին ու անվտանգությանը: Եթե դպրոցը որպես հիմնավորում կբերի երեխայի կյանքին ու անվտանգությանը սպառնալու վտանգը, ապա այս պարագայում հարց է առաջանում, թե ինչու է դպրոցում նման վիճակ տիրում: Երեխաների անվտանգությունն ապահովելու համար կարելի է սարքավորումներ տեղադրել դպրոցի մուտքի ու ելքի մոտ, միջանցքներում, սակայն ոչ դասասենյակներում:

 

Այս պահին տվյալ խնդրով կա քաղաքապետարանի որոշում 15 դպրոցների դեմ վարչական վարույթ սկսելու համար: Նշեմ, որ նման համակարգեր տեղադրելու համար դպրոցի տնօրինությունը պետք է ունենա բոլոր երեխաների ծնողների գրավոր համաձայնությունը: Այս դեպքում տեսախցիկների տեղադրումը կարող է համարվել օրինական, սակայն դա ևս պետք է քննարկվի»: Նկատենք, որ խոսքը գնում է Երևանում գործող դպրոցների մասին: Վարչական շրջաններից միայն Մալաթիա Սեբաստիա համայնքի 7 դպրոցներում տեղադրվել են տեսանկարահանման սարքեր:

 

Տեղեկացնենք, որ տվյալ խնդրի շուրջ առաջին անգամ բարձրաձայնել է «Ժառանգություն» կուսակցության ներկայացուցիչ Անահիտ Բախշյանը, երբ նա դեռ պատգամավոր էր, սակայն այն ժամանակ հսկողություն իրականացնող դպրոցների թիվը 4–ն էին, այժմ դրանք հասել են 15–ի: