5 հոգեբանական էֆեկտներ, որոնք ազդում են մեր պահվածքի վրա

Ձեզ ենք ներկայացնում մի քանի հետաքրքիր հոգեբանական փաստեր, որոնք ազդում են մեր պահվածքի վրա:

1. Ձեզ ավելի շատ կհավանեն, եթե դուք իդեալական չլինեք

   Պրատֆալի էֆեկտի համաձայն՝ սխալներ գործելը մարդուն գրավիչ է դարձնում: Այն մարդիկ, ովքեր երբեք սխալներ չեն գործում, մարդկանց կողմից ավելի քիչ գրավիչ են համարվում, քան երբեմն սխալներ գործողները: Այս տեսությունն ուսումնասիրվել է հոգեբան Էլլիոտ Արոնսոնի կողմից: Իր թեստի մեջ նա մասնակիցներին խնդրել է մի քանի ձայնագրություններ լսել, որտեղ մարդիկ հարցերի են պատասխանում: Ձայնագրություններից մեկում խոսողը սուրճով լի բաժակը վայր է գցում, և երբ թեստի մասնակիցներին խնդրում են ընտրել այն ձայնագրությունը, որն իրենց դուր է եկել, նրանց մեծամասնությունն ընտրում է այն ձայնագրությունը, որտեղ հարցերին պատասխանողը սուրճի բաժակը վայր է գցում:

Ուստի Պրատիֆալի էֆեկտը մեզ սովորեցնում է, որ երբեմն սխալներ գործելլը ոչ միայն վատ չէ, այլ նաև կարող է մեզ օգուտ բերել:

2. Մեծ սպասելիքները կբերեն ավելի լավ ձեռքբերումների

   Պիգմալիոնի էֆեկտ կոչվող այս տեսությունը առաջին անգամ փորձարկվել է հոգեբան Ռոբերտ Ռոզենթհալի կողմից: Ռոզենթհալը առաջին և երկրորդ դասարանցիներին թեստ է տվել, որի համար նրանք գնահատականներ էին ստանալու և ապա նա ուսուցիչներին ստիպել է հավատալ, որ որոշ աշակերտներ ավելի ընդունակ են, քան մյուսները: Իրականում Ռոզենթհալը ընտրել էր պատահական աշակերտների՝ անկախ նրանց IQ թեստերի արդյունքների: Տարվա վերջում, երբ աշակերտներին կրկին թեստ էին տվել, ավելի «ընդունակ» համարվող աշակերտները իրականում ավելի շատ էին առաջադիմել, քան նրանց համադասարանցիները: Ի՞նչն էր սրա պատճառը: Հետագայում թեստերը ցույց տվեցին, որ ուսուցիչները ենթագիտակցորեն ավելի շատ հնարավորություններ և ուշադրություն տրամադրել էին հենց այն երեխաներին, որոնց Ռոզենթհալը ավելի ընդունակ էր համարել: Հենց այդ պատճառով այդ խմբի երեխաներից սպասելիքներն ավելի շատ էին և հենց այդ սպասելիքներն էլ ստեղծել էին իրականությունը:

3. Ինչքան շատ ընտրության հնարավորություն ունենք, այնքան ավելի քիչ ենք բավարարված մեր որոշումներով

   Երբևէ եղե՞լ եք զղջացող գնորդի դերում: Եթե այո՝ ուրեմն ձեզ ծանոթ է ընտրության պարադոքսի էֆեկտը: Նույնիսկ եթե տարբեր ընտրությունների մեջ մեր որոշումը ամենաճիշտն է, մենք ամենայն հավանականությամբ ավելի քիչ բավարարված և քիչ երջանիկ կլինենք մեր որոշմամբ: Անշուշտ՝ այս իրավիճակը ձեզ ծանոթ է: Այս իրավիճակի միակ լուծումը կարող է լինել հետևյալը. Ինքներդ ձեզ ավելի քիչ ընտրություններ տվեք, կենտրոնացեք միայն այն բաների վրա, որոնք ձեզ երջանիկ են դարձնում: Եվ վերջապես՝ արեք այն, ինչը ձեր կյանքին իմաստ է հաղորդում:

4. Ինչքան շատ մարդիկ են տեսնում կարիքավոր մարդու, այնքան ավելի քիչ են օգնում նրան

Հետազոտողները սա անվանում են «պատասխանատվության շփոթմունք»: Սա այն իրավիճակն է, երբ մարդիկ ավելի քիչ պատասխանատու են իրենց զգում, երբ իրենց կողքին այլ մարդիկ կան: Իրականում՝ մարդուն օգնելու հավանականությունը կախված է, թե քանի մարդ կա տվյալ պահին այդ վայրում: Ուրեմն եթե դուք օգնության կարիք ունեք, մի փնտրեք այն ամբոխի մեջ:

Դիտորդի էֆեկտը ուսումնասիրվել է հոգեբաններ Բիբբ Լատանեի և Ջոն Դարլիի կողմից: Ըստ հետազոտության մարդկանց 85%-ը օգնության ձեռք էր մեկնում խեղդվող մարդուն, երբ տվյալ պահին միայնակ էին, իսկ միայնակ չլինելու դեպքում նրանց 65%-ն էր օգնության հասնում: Ավելին՝ եթե մարդու կողքին ևս չորս հոգի կային օգնելու հավանականությունը իջնում էր 31%-ով:

5. Ձեր սխալներն այնքան էլ նկատելի չեն, որքան, որ դուք եք մտածում

   Մեր՝ անվերջ սխալներ գործելու զգացումը մեր մտքերի արդյունքն է, և այն չի համապատասխանում իրականությանը: Ըստ լուսարձակի էֆեկտի՝ մարդիկ այնքան շատ չեն ուշադրություն դարձնում մեր սխալներին, որքան մենք:

Իրականում մեզ թվում է, թե մենք միշտ լուսարձակի լույսի տակ ենք, և մեզ բոլորը նկատում են: Սակայն իրականում դա այդպես չէ: Սա գիտակցելով մենք կարող ենք ավելի ինքնավստահ դառնալ և հանգիստ զգալ:

Ուստի մյուս անգամ եթե որևէ սխալ եք գործում, կարող եք հանգիստ լինել, քանի որ դրա ազդեցությունը շատ ավելի փոքր է, քան դուք կարծում եք:

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը: