Ереван, 28.Февраль.2026,
00
:
00
ВАЖНО


Այդ ո՞ւր, առանց փողի

АНАЛИТИКА

Ցանկացած ընտանիքի կենսագործունեության և սոցիալական վերարտադրության կարևորագույն հիմքերից մեկն այդ ընտանիք մուտք գործող ֆինանսական միջոցներն են, որոնցից ձևավորվում է ընտանեկան բյուջեն: Միջին վիճակագրական ընտանիքների համար այն սրբության սրբոց է և դրա վերահսկումը տրվում է տան ամենաժուժկալ մարդուն: Նմանատիպ կառույց է նաև պետությունը, որը` որպես ընտանիք ունի իր մեծ բյուջեն: Այդ բյուջեն համալրվում է մեծ ընտանիքի փոքր անդամների` ամենատարբեր կարգավիճակի հարկատու քաղաքացիների և կազմակերպությունների վճարած հարկերից ու մաքսային վճարներից (հիմնականում):

Գաղտնիք չէ, որ ներկայումս, Հայաստանի Հանրապետության ծանրագույն սոցիալ-տնտեսական պայմանների պարագայում, յուրաքանչյուր լումա ունի իր նշանակությունը: Սակայն արդեն որերրոդ անգամ այն թերակատարվում է, ծանր կացության մեջ դնելով առանց այդ էլ ծանր վիճակում գտնվող բյուջեն: Համակարգում լինում են փոփոխություններ, կառույցների առանձնացում և միացում, անձանց շախմատային տեղափոխություններ, բայց դա վիճակի վրա բացարձակ չի ազդում: Ակնհայտ է, որ այս ամենը կպատշաճեր անել այն ժամանակ, երբ Հայաստանում էապես նվազած կլինեին կոռուպցիան և ստվերը: Ստվերի գոնե մասնակի վերացումը կնպաստեր բյուջեի նվազագույն կատարողականին: Բայց ավաղ, դա այդպես չէ:

ՊԵԿ-ի թերակատարումն ակնհայտ է նաև անգամ պաշտոնական տվյալներով: Միայն վերջին՝ օգոստոսյան հաշվետվության մասով, հարկային վճարումները փորձել են հավասարեցնել կատարողականին, իսկ մաքսային պարագայում բացասական ցուցանիշ է: Թե ինչ միջոցներով են արել այդ հավասարեցման փորձը, կանդրադառնանք ստորև, բայց մինչ այդ կուզենայի մեջբերել ՊԵԿ-ի հաշվետվության հատվածը.

«ՀՀ կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեն ամփոփել է ս.թ. օգոստոս ամսվա և ընթացիկ տարվա ութ ամիսների պետական բյուջեի կատարողականը: 2016թ.-ի օգոստոս ամսին պետական բյուջե է հավաքագրվել ավելի քան 93 մլրդ դրամ հարկային եկամուտներ: 2016թ.-ի ութ ամիսների արդյունքներով պետական բյուջե է հավաքագրվել 694.3 մլրդ դրամ հարկային եկամուտներ` նախորդ տարվա նույն ժամանակաշրջանի` 692.0 մլրդ դրամի դիմաց: Ընդ որում, այս ցուցանիշը 3 մլրդ դրամով ավելի կլիներ, եթե չլիներ նախորդ տարվա հունվար-փետրվար ամիսների համեմատ ս.թ. նույն ժամանակահատվածի հարկային եկամուտների ավելի քան 3 մլրդ դրամ նվազումը:

Ընթացիկ տարում պետական բյուջեի հարկային եկամուտների աճի տեմպի վրա ազդող հիմնական գործոններն են.

1. Նախորդ տարվա նույն ժամանակաշրջանի համեմատ ներմուծումների ծավալների անկումը, ներմուծումների կառուցվածքի փոփոխությունը` հատկապես երրորդ երկրներից մարդատար ավտոմեքենաների ներմուծումների մասով:

2. Մի քանի խոշոր ոլորտներում, այդ թվում մետաղների միջազգային գների անկմամբ պայմանավորված մետաղական հանքերի և կապի ոլորտում նոր տեխնոլոգիաներով պայմանավորված շրջանառությունների անկման հետևանքով հարկային եկամուտների նվազումները»:

Ուշադրություն դարձրեք սույն պարբերության մեջ առկա թավ տառերով 3 մլրդ-ի հատվածին: Սա մոտավորապես նույն տրամաբանությունն է, եթե ասես գիշերը մութ է, որովհետև գիշեր է: Իսկ նվազման վերաբերյալ բերված պատճառներին չենք էլ ուզում անդրադառնալ, որովհետև դրանք, այսպես ասված, անմեղ, թույլ, իբր մեր կամքից անկախ պատճառներ են: Ինչ մնում է հավաքագրման ներկայիս թվին, օգոստոս ամսվա մասով, ապա պետք է փաստենք, որ այն էապես կազմված է նաև գերավճարներից: Ի՞նչ ասել է գերավճար: Դա այն է, երբ հարկատու ձեռնարկատերերը ժամանակից շուտ կատարում են հարկային վճարումներ, որոնք հետագայում մաշվում են հաջորդ ամիսների կամ եռամսյակների ընթացքում: Դա արվում է հարկատուներին համոզելու կամ այլ մեթոդներով: Սակայն սա չափազանց վտանգավոր երևույթ է, քանի որ գործ ունենք ուռճացված իրականության հետ: Կամաց-կամաց ձևավորվում է մի փուչիկ, որը վաղ թե ուշ պայթելու է:

Անշուշտ, այն գործարարները (իսկ նրանք արդեն զգալի են), ովքեր ունեն գերավճարներ, ժամանակի ընթացքում սկսելու են մաշեցնել դրանք: Հետևաբար այդ չափով հարկային մուտքեր չեն լինելու և բյուջեյի կատարողականը էապես նվազելու է ̀ համակարգը կանգնեցնելով կոլապսի առջև: Դա շուտով ավելի քան ակնհայտ կդառնա: Գերավճարների պրակտիկան, մինչ վերջին փուլը, Հայաստանում չէր կիրառվում 2000-ականների սկզբներից: Լավ կլիներ, եթե ոլորտի պատասխանատուները իրենց հաշվետվության մեջ նշեին նաև, թե այդ հավաքագրված գումարի ո՞ր մասն է առաջացել գերավճարներից: Սակայն, ոլորտի պատասխանատուները, պետական ապաշնորհ կառավարման արդյունքում, չկարողանալով ապահովել համապատասխան մուտքեր, առաջնորդվել են «Լավագույն նորը մոռացված հինն է» սկզբունքով: Ու թերևս տեղին է, վերտառության մեջ առկա հարցը կրկնել ևս մեկ անգամ ̀ այդ ո՞ւր, առանց փողի:

Поражение было следствием системы управления. «Паст» Шеф, ЕС деньги не отдал. «Паст»Как воздух и вода необходима новая программа прослушивания. «Паст»Растущий рейтинг Карапетяна может заставить систему пересмотреть правила игры. «Паст»«Загадка» АНИФ: что раскрывают официальные цифры. «Паст»Смена власти, реальная возможность выбора, оздоровление политического поля: формируется новый оппозиционный полюс. «Паст»Частные лица и компании из любой точки мира – всегда желанные клиентыАрхиепископ Хажак Парсамян: Позиция Патриарха Саакa всегда чёткая: он поддерживает Верховного Патриарха Доверие и глобальный охватАрсен Торосян и Рафаэль Бенитес обсудили направления развития сотрудничества с Советом ЕвропыGlobalSource: Ядерный выбор Армении сопряжен с серьезными долговыми рискамиВыбираем лучшие подарки к 8 Марта и оплачиваем через приложение Idram&IDBankВ Гюмри из супермаркета «Вива» в медцентр «Гюмри» доставлено тело 65-летней женщиныАвтодекларирование и новые исключения в Армении: что можно не указывать в налоговой отчетностиКГД Армении— о видах и порогах не подлежащих декларированию необлагаемых налогом доходовВ Грузии временно закрыли дорогу, ведущую к границе с АрмениейВесеннее предложение Ucom: HONOR X7d 5G и ценные подаркиСША перебросили в Британию две эскадрильи истребителей для отправки на Ближний ВостокСегодня мы чтим память жертв сумгаитских погромов․ Лидер Движения «Всеармянский фронт» генерал-майор Аршак КарапетянГосударство на «ара»? Когда заместитель председателя НС забывает о своей должности. «Паст»Предвыборная «благосклонность» к пенсионерам на фоне многомиллионных премий. «Паст»«Не регистрировать и не допускать»: политическая анатомия опасного мышления. «Паст»«Не мойтесь, не купайтесь, не пейте воду — что за «позёрство» такое?» «Паст»Кто станет новыми обвиняемыми по делу «1 марта»? «Паст»Сомнительные «решения» на границе с Грузией: чьи интересы обслуживаются? «Паст»«У меня зазвонил телефон…»: IDBank предупреждает о росте мошенничества по схеме «звонок из банка»Пейзаж Айвазовского выставят на торги в Москве за 60 млн рублейХачанов улучшил свою позицию в рейтинге ATPМишустин: В России в целом находятся около 1 млн. нелегальных иммигрантовUcom признан оператором №1 в Армении с самым быстрым мобильным интернетом и лучшей фиксированной сетью Бессрочные облигации Юнибанка прошли листинг на Армянской фондовой бирже Марукян: Если власти победят, отыграются на пенсионерах за повышение пенсийГубернатор Калифорнии опубликовал мемуарыИран назначил нового посла в ЛиванеСемья Рубена Варданяна: Отказ от апелляции – это не завершение борьбы, а отказ участвовать в фарсеСамолёт авиакомпании American Airlines обстреляли при посадке в КолумбииГуманитарная помощь беженцам из Арцаха в Ехегнадзоре и ВайкеКакого мнение президента о полномочиях Никола Пашиняна? «Паст»Одна «деревня», тысяча статусов и ноль ответов на реальные вопросы: «Паст»Грузовики стоят на границе, а власть хвастается в Facebook: «Паст» Домашний арест блогера Армена Алексаняна отмененПартия «Гражданский договор» одобрила рукоположение этого священнослужителя? Требуется юридическое и официальное разъяснениеМунат лечится или мультфильм «Рыбка-унывака. Подводное приключение»По инициативе семьи Рубена Варданяна в общине Татев 7 семей из Арцаха получили землю для ведения сельского хозяйстваISNA: Гросси может принять участие в переговорах Ирана и США в ЖеневеСМИ: Подорожание платных парковок – удар по карманам водителей или не просчитанный шаг?WP: США содействовали Мексике в ликвидации главаря наркокартеля CJNGФонд «Музыка во имя будущего» воплотит в жизнь Международную академию-фестиваль «Армянские Виртуозы»Reuters: Иран готов пойти на новые уступки Трампу для избежания удара СШАШахматист Арам Акопян победил на международном турнире «Al-Beruniy» в Ташкенте