Բնական այս ֆենոմենն ամեն տարի հարյուրավոր կյանքեր է խլում, որովհետև քչերը գիտեն դրա մասին

Շատ մարդիկ, ովքեր վատ չեն լողում ու հաստատ գիտեն, թե ինչպես պահել իրենց ջրի մակերևույթի վրա, հաճախ զարմանում են, թե ինչպես են մարդիկ հաջողացնում խեղդվել հենց ափի մոտ ու, լսելով, որ հերթական տուրիստական սեզոնին նորանոր զոհեր են գրանցվել ափամերձ գոտում, տարակուսում են ու եզրակացություն անում, որ նրանք կա՛մ լողալ չեն իմացել, կա՛մ էլ լա՜վ հարբած են եղել։ Մինչդեռ, ամեն տարի հարյուրավոր կյանքեր խլող մի երևույթ կա, որը հանդիպում է ծովափերում, ու հենց այդ երևույթն է հաճախ դառնում մարդկանց մահվան պատճառ ափի անմիջական հարևանությամբ։

Խոսքը շատ վտանգավոր, բայց քիչ հայտնի երևույթի մասին է՝ ալիքային հոսանքների, որոնց նաև անվանում են «ռիփեր»՝ անգլերեն rip current-ից։ Այս երևույթը հանդիպում է մոլորակի տարբեր անկյուններում՝ Մեքսիկական ծոցում, Սև ծովում, Բալի կղզու լողափերին, ու մահացու վտանգ է ներկայացնում ոչ միայն սովորական մարդկանց, այլև բարձրակարգ լողորդների համար, եթե նրանք չգիտեն, թե ինչպես է պետք վարվել, եթե հայտնվել ես ռիփի գոտում։

Ամեն ինչ անսպասելի է տեղի ունենում. Դուք Ձեզ համար լողում եք ափից ոչ հեռու, հետո շրջվում եք, որ լողաք դեպի ափը, բայց ոչինչ չի ստացվում, և որքան էլ Դուք լարում եք Ձեր ուժերը, ավելի ու ավելի եք հեռանում ափից։ Արդյունքում, մարդիկ խուճապի են մատնվում, ուժասպառ են լինում և հաճախ մահանում՝ ջրահեղձ լինելով։

Նախ պետք է հասկանալ ռիփի աշխատանքի սկզբունքը. դա ծովային ու օվկիանոսային հոսանքների տարատեսակ է, որն ուղիղ անկյուն է կազմում ափի հետ և գոյանում է տեղատվության ժամանակ ջրի հետ քաշվելու արդյունքում։

Ամենավտանգավորը համարվում են հարթ հատակ ունեցող ոչ խորը ծովերում հանդիպող ալիքային հոսանքները, որոնք առավել հաճախ լինում են հենց ափի այնպիսի մասերում, որոնք առավել նախապատվելի են որպես լողափ։ Նման տեղերում տեղատվությանը խանգարում են ավազի կուտակումները, ու արդյունքում ջրի ճնշումը շեշտակի աճում է՝ առաջացնելով արագ հոսանք, որն ունի 2.5-3 մ/վ արագություն։ Երևույթի սխեմատիկ նկարագրությունը կարող եք տեսնել ստորև։

Այդ «միջանցքներն» ամեն անգամ տարբեր տեղերում են հայտնվում։ Ալիքները բախվում են ափին ու հետ են գնում՝ առաջացնելով հակառակ հոսանք։

Սովորաբար, առաջացած միջանցքների լայնությունը բավականին փոքր է՝ 2-3 մետր լայնությամբ, որտեղ հոսանքի արագությունը կազմում է 4-5 կմ/ժ։ Դա վտանգավոր չէ։ Սակայն կարող են առաջանալ նաև հսկայական՝ 50 մետր լայնությամբ ու 400-500 մետր երկարությամբ ռիփեր, որոնցում հոսանքի արագությունը 15 կմ/ժ է կազմում։ Սա հաճախ չի հանդիպում, բայց ամեն դեպքում պատահում է։

Ինչպե՞ս ճանաչել այդպիսի հոսանքները, որպեսզի չհայտնվեք դրանց գոտում։ Ահա մի քանի օգտակար հուշում.

Եթե Դուք տեսնեք վերոնշյալներից մեկը, ապա համարեք, որ բախտներդ բերել է, ու կարող եք պարզապես հեռու մնալ այդ կետից, բայց պետք չէ մոռանալ, որ սպոնտան առաջացող ռիփերի 80 տոկոսն իրենց ոչ մի կերպ ցույց չի տալիս։ Ալիքային հոսանքները գոյանում են ափի մոտ, այսինքն՝ եթե Դուք անգամ մինչև գոտկատեղն եք ջրում ու առավել ևս՝ մինչև կուրծքը, սկսված ռիփը կարող է քշել Ձեզ դեպի բաց ծով։ Ի դեպ, ռիփերի զոհ դարձած լողալ չիմացող մարդիկ հենց այդպես էլ մահացել են՝ կանգնած լինելով ափամերձ ոչ խորը գոտում։

Հենց դրա համար էլ չի կարելի միայնակ լողալ ծովում ու մի՛ արհամարհեք ազդանշանային կարմիր դրոշները, որոնք հանդիպում են լողափերում։

Իսկ հիմա ամենակարևորը. ինչպես գործել, եթե հայտնվել եք ռիփում։

1. Հաղթահարեք խուճապը։ Նախ չի կարելի տրվել խուճապին, որովհետև հայտնի է, որ ռիփերում հայտնվելու դեպքում ճիշտ գործողություններն իմացող մարդկանց 99 տոկոսը փրկվում է։

2. Խնայեք Ձեր ուժերը։ Պետք չէ ամբողջ ուժով լողալ դեպի ափը՝ վատնելով թանկարժեք էներգիայի պաշարները։ Լողալ պետք է ոչ թե ափի ուղղությամբ, այլ ափին զուգահեռ։ Եթե ռիփը նեղ է՝ մինչև 5 մետր լայնությամբ, ապա Դուք արագությամբ դուրս կգաք վտանգավոր գոտուց։

3. Վերլուծեք իրավիճակը։ Եթե Դուք ճիշտ եք վարվում ու լողում եք ափին զուգահեռ, բայց, այնուամենայնիվ, չեք կարողանում դուրս գալ ռիփի գոտուց, ապա Դուք լայն ռիփում եք հայտնվել, որը կարող է 20 և ավել մետր լայնություն ունենալ։ Այդ դեպքում միանգամից դադարում եք վատնել Ձեր ուժերն ու խուճապահար լինել։ Հակառակ հոսանքները սովորաբար կարճատև են լինում ու տևում են 3-4 րոպե։ Այդ ընթացքում այն Ձեզ 50-100 կտանի դեպի ծովը, ինչից հետո Դուք կարող եք, դադարներ վերցնելով, լողալ դեպի ափը։

Մի քանի կարևոր նկատառում ևս

1. Ռիփը չի քաշում Ձեզ ջրի տակ
Սա ջրապտույտ չէ։ Առավել հաճախ ռիփերը կարճատև են լինում, ու արագ հոսանքը լինում է միայն ջրի վերին շերտերում, որը քաշում է դեպի ծով, բայց ոչ ջրի տակ։

2. Ռիփերն առանձնապես լայն չեն լինում
Ռիփերի լայնությունը չի գերազանցում 50 մետրը, իսկ առավել հաճախ դրանց լայնությունը 10-20 մետր է կազմում։ Արդյունքում, ընդամենը 20-30 մետր լողալով, Դուք ամենայն հավանականությամբ դուրս կգաք վտանգավոր գոտուց։

3. Ռիփի երկարությունը սահմանափակ է
Ռիփում հոսանքի ուժն արագ նվազում է հատկապես ծովի ան հատվածում, որտեղ ալիքները հասնում են իրենց գագաթնակետին ու արդեն սկսում են բախվել ափի հետ։ Սերֆինգիստներն այդ տեղը կոչում են «լայն ափ» (line up)։ Հենց այդ կետում էլ հավաքվում են սերֆինգիստները՝ պատրաստվելով սանձել հերթական ալիքը, ու սովորաբար այդ կետը գտնվում է ափից ոչ ավել, քան 100 մետր հեռավորության վրա։