Ереван, 31.Март.2026,
00
:
00
ВАЖНО


Կայուն կուսակցական համակարգեր

БЛОГ

Արմեն Հովասափյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է.

Ժամանակակից քաղաքական համակարգերի կայացման գործընթացն ուսումնասիրելիս` հետաքրքիր է հատկապես ուսումնասիրել արդեն կայացած ժողովրդավարություն ունեցող երկրների փորձը, որը զուգահեռաբար կհանդիսանա փայլուն օրինակ ինչպես հետխորհրդային, այնպես էլ Արևելյան Եվրոպայի երկրներում:

Հետխորհրդային տրանսֆորմացիայի երկրների համար արևմտյան ավանդական ժողովրդավարություններից թերևս առավել մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում Գերմանիայի փորձը, քանզի վերջինս 1945 թվականին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո, առավել մոտ է եղել այն իրավիճակին, որում հայտնվել էին այդ երկրները 90-ականների սկզբին: Իհարկե, իրավիճակներն ունեն նաև զգալի տարբերություններ, սակայն ակնհայտ է, որ Գերմանիան այդ տարիներին ստիպված էր լուծել նույն քաղաքական հիմնախնդիրը՝ միանգամայն նոր քաղաքական համակարգի ձևավորում: Հատկանշական է, որ այդ խնդրի լուծումը սկսվեց Վեյմարյան սահմանադրության լրամշակումով, ինչը ևս մեկ փաստարկ է տրանսֆորմացիայի շրջանում սահմանադրական գործընթացների կարևոր նշանակության վերաբերյալ:

Ժողովրդավարական կուսակցական համակարգերին հատուկ է կայունությունը, ճկունությունը, գործունակությունն ու դիրքորոշումների գաղափարական հիմնավորվածությունը: Գերմանիայի «Կուսակցությունների մասին» օրենքն ուղղակիորեն արձանագրում է կուսակցությունների առաքելությունը. «Կուսակցությունները՝ մասնակցում են ժողովրդի քաղաքական կամքի ձևավորմանը հասարակական կյանքի բոլոր բնագավառներում, նախ նրանով, որ ազդում են հասարակական կարծիքի վրա, մղում են քաղաքական կրթության և զարգացնում են այն, խթանում են քաղաքական կյանքում քաղաքացիների մասնակցությունը»:

Կայացած ժողովրդավարության երկրներում հստակ սահմանվում են նաև կուսակցությունների սոցիալական հիմնական գործառույթները: Մասնավորապես, Գերմանիայի պարագայում դրանք հետևյալն են. մասնակցություն՝ քաղաքացիներն ունեն ոչ միայն ընտրություններում ձայնի իրավունք, այլև ակտիվորեն քաղաքական գործունեության մեջ ներգրավվելու իրավունք՝ կազմակերպելով կուսակցություններ:

«Քաղաքականության առաջարկների շուկան» գործում է որպես իշխանության բաժանման մեխանիզմ, սելեկցիա՝ խորհրդարանի և կառավարության կազմի ընտրությունը իրականացվում է բացառապես կուսակցությունների ներսում, ինտեգրացիա՝ կուսակցություններում հաջողության են հասնում նրանք, ովքեր կարողանում են համատեղել իրենց և կուսակցության շահերը, ովքեր շահագրգիռ են համագործակցելու ընդհանուր կուսակցական նպատակների իրականացման համար, սոցիալիզացիա՝ մուտք ժողովրդավարական արժեքների աշխարհ, ինքնակարգավորում՝ կուսակցություններն իրենք են լուծում իրենց առջև ծառացող խնդիրները՝ հարմարվելով արտաքին պահանջներին ու պայմաններին և իրականացնելով կազմակերպչական թարմացում, լեգիտիմացիա՝ հասարակական կյանքում փոփոխությունների առավելագույնս հաշվի առնելը ընդունվող քաղաքական որոշումներում: Մի փոքր այլ է ամերիկյան կուսակցությունների պարագայում:

ԱՄՆ քաղաքական համակարգում կուսակցությունների գործառույթներն են՝ քաղաքական գործընթացի կազմակերպում և կարգավորում: Երկու կուսակցություններն ունեն հիմնական դերակատարություն ընտրությունների անցկացման, երկրի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական զարգացման, էլիտայի ծրագրերի մշակման և կենսագործման հարցում, տարբեր մակարդակների քաղաքական ինստիտուտների կապերի ապահովում, փոփոխվող սոցիալ-տնտեսական պայմաններին քաղաքական ինստիտուտների հարմարվելու ապահովումը, բնակչության այն խմբերի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական հե- տաքրքրությունների ու տրամադրությունների արտահայտում, որոնց իրենք ներկայացնում են, միասնական ազգային-քաղաքական մշակույթի ձևավորում, որը հաշվի է առնում լիբերալիզմի ու կոնսերվատիզմի արժեքները, աջակցում և զարգացնում է ամերիկյան հասարակության հիմքերը:

Затопили плакатами «с сердечками»: «Паст»Снова активизируют сквернословие, злобу и ненависть: «Паст»Существует желание не допустить, чтобы «Арарат-Армения» стала чемпионом: «Паст»Ким Кардашьян выставила на благотворительный аукцион одежду из сериала «Все честно»IDBank представил специальное предложение на TOON EXPO 2026Армянский самбист Карен Саргсян завоевал золото «Кубка основоположников самбо 2026» в МосквеМеждународная конференция FINTECH360 соберет в Ереване 500 участниковЕАЭС хочет, чтобы Армения активнее участвовала в кооперации с другими странами ЕАЭС – ОверчукПредставители омбудсмена встретились с задержанными после инцидента в ЕреванеВ Большом театре в Москве прошла премьера оперы Верди «Отелло»: в главной партии выступил Ованнес АйвазянПри поддержке Ucom в Вагаршапате состоялся региональный молодежный форум «ДемАрДем: Диалог поколений»МИД Ирана: Зеленский пытается обобрать страны Ближнего Востока В поисках Защитника ДемократииThe Hill: свыше ста миллионов американцев уверены, что застанут апокалипсисИран грозит ударами по университетам США и Израиля в регионеReuters: Турция, Египет и Саудовская Аравия хотят создать консорциум по нефтиАмериканский университет Армении перешел на дистанционное обучение Как за одну ночь становятся «независимыми»? «Паст»Примитивный, устаревший пропагандистский «трюк»: «Паст»Привилегированное правосудие? Когда закон не одинаков для всех: «Паст»Сходство с вождем, ставшее судьбой: Георгий СаакянАрмянская пара — в топ-8 ЧМ-2026 с лучшим результатом в карьереПризнание на высшем уровне: Тамара Варданян получила Благодарность Президента Российской ФедерацииМинистры иностранных дел Ирана и России провели переговоры«“Западный Азербайджан”: экспансия под прикрытием возвращения» «От Ватикана до политики экспансии: истоки проекта “Западный Азербайджан”» Скончался видный государственный деятель Армении Левон СаакянMWM: Израиль потерял 21 танк за день, это самые масштабные потери за 40 летВ Румынии прогнозируют рост цен на хлеб на 35% из-за конфликта вокруг ИранаВ ООН опасаются дальнейшей эскалации на Ближнем ВостокеВ Польше ввели пособие для алкоголиковWSJ: восстановление техники США после ударов Ирана может стоить $1,4-2,9 млрдСледующее заседание Евразийского межправсовета пройдет 6-7 августаУниверситеты США возвращают устные экзамены из-за искусственного интеллектаUnity от Ucom — лучшая фиксированная сеть в Армении Исаагулян: идею «Западного Азербайджана» Алиеву предложил Пашинян 1% idcoin в рамках TOON EXPO 2026 от IDBankОлимпийский спорт должен объединять, а не становиться ареной политических кампаний Эксперт: угроза Пашиняна о войне показывает качество того мира, который он якобы строит Еще одно предвыборное «видение», необходимость в котором год назад «отсутствовала»: «Паст»Анекдот бывшего министра обороны об «оружии Никола»: «Паст»60 миллионов долларов США: Америабанк присоединился к финансированию строительства дата-центра ИИ Firebird в Армении Народ — с Церковью: в поддержку Святого Эчмиадзина петиция за рекордно короткое время собрала 50 000 подписей: «Паст»От «возвращения миллиона» к репарациям: требования Баку ужесточаются, Ереван — молчит. Нахапетян Курс финансовой грамотности в ЕГУ: Idram и IDBankЭксперт из Ирана заявил о возможной операции против ОАЭ и Бахрейна в случае наземного вторжения СШАПлан ликвидации Армении. Что скрывается за термином «Западный Азербайджан»?Армянские фигуристы Карина Акопова и Никита РахманинThe Telegraph: Президент Германии сравнил Трампа с ПутинымЭкс-омбудсмен Армении назвал поведение Пашиняна поведением человека, лишенного мужской чести