Բազմակուսակցական, թե՞ երկկուսակցական համակարգեր
БЛОГ
Արմեն Հովասափյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է.
Բազմակուսակցական համակարգի համակարգային բնույթը ենթադրում է շփումներ կուսակցությունների միջև, կուսակցությունների ու ընտրողների միջև, կուսակցությունների ու պետության միջև: Եթե այդ կապերը խաթարված են, ապա համակարգը վատ է գործում կամ հաճախ գոյություն չունի:
Կայացած բազմակուսակցական համակարգը ինքնակարգավորվող համակարգ է, սակայն այն ինքնաբերաբար չի ձևավորվում: Առնվազն առաջին փուլում, առավել ևս կարճ ժամանակամիջոցում ձևավորելու համար անհրաժեշտ է այն ուղղորդել ժողովրդավարական մեթոդներով: Միաժամանակ, արհեստական քայլերը՝ ուղղված կուսակցությունների թվի ստիպողական կրճատմանն ու, մասնավորապես, երկկուսակցական համակարգի ձևավորմանը, դատապարտված են ձախողման, քանզի տրանսֆորմացիայով պայմանավորված խորքային սոցիալ-քաղաքական երևույթների անավարտության ազդեցությամբ հասարակությունում դեռևս գոյություն ունեն բազմաթիվ բաժանարար գործոններ: Երկկուսակցական համակարգի ստեղծումը բարդ և տևական գործընթաց է, որն ունի իր կանոններն ու նախադրյալները:
Հատկանշական է Ճապոնիայի օրինակը: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Ճապոնիայի քաղաքական ընդդիմությունը բազմիցս փորձեր է արել լիարժեք հակակշիռ դառնալու իշխող կուսակցությանը: Երբ 1993 թ. Ճապոնիայում մոտ հինգ տասնամյակի ընթացքում իշխանություն ձևավորած Լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցությունը կորցրեց այդ հնարավորությունը, և վերադասավորումների արդյունքում մոտ մեկ տասնյակ կուսակցություններ ու քաղաքական խմբավորումներ միավորվեցին Նոր սահմանների կուսակցության մեջ:
Երկկուսակցական համակարգի ձևավորման համար անհրաժեշտ է որոշակի սկզբունքների առկայություն և այդ սկզբունքների կիրառման ամուր ավանդույթներ: Ամերիկյան երկկուսակցական համակարգը հիմնված է գրավոր ձևակերպում չունեցող, սակայն անվերապահորեն պահպանվող համաձայնության վրա, որի առանցքը երեք սկզբունքներ են՝ կոնսենսուս, ժառանգականություն, այլընտրանքայնություն: Առաջինը ենթադրում է ամերիկյան հասարակության հիմքերի (մասնավոր սեփականություն, ազատ տնտեսություն, իշխանությունների տարանջատման սկզբունք և օրենքի գերակայություն, քաղաքական բազմակարծություն, ֆեդերալիզմ և այլն) անվերապահ ընդունում: Հանրապետական կուսակցությունն ավանդաբար գործում է հանուն ձեռնարկատիրական ակտիվության և տնտեսական ազատության ընդլայնման, իսկ Դեմոկրատական կուսակցությունն աշխատում է վերացնել այդ քաղաքականության ծայրահեղ դրսևորումները և մեղմել դրա հետևանքները (անհավասարության խորացում և այլն):
Ակնհայտ է, որ նման սկզբունքների ձևավորումն ու կիրառումը հնարավոր է միայն լուրջ քաղաքական ավանդույթների առկայության պարագայում: Հետևաբար, երիտասարդ ժողովրդավարության երկրներում երկկուսակցական համակարգի ձևավորման նպատակի հռչակումը լավագույն դեպքում երազանք է, իսկ հաճախ՝ մեկ կենտրոնից կառավարվող բազմակուսակցական համակարգի ստեղծմանն ուղղված քայլերի քողարկման միջոց: Դասական մոտեցմամբ խոշոր կուսակցությունների ռազմավարության մեջ ընդգծված գերակշռություն ունի գաղափարական կայունությունը, և գաղափարական կտրուկ թռիչքներ այդպիսի կուսակցությունների գործառույթում հանդիպում են ծայրահեղ դեպքերում՝ կապված միջկուսակցական մրցակցության դաշտերի կառուցվածքային փոփոխությունների հետ:
Այդ օրինաչափությունը չի տարածվում նոր, ժողովրդավարության կայացման փուլում գտնվող համակարգերի վրա, քանի որ ընտրական նախասիրությունները դեռևս կայունացած չեն, և միջկուսակցական մրցակցությունը մղում է պրոբլեմային նոր չափումների որոնման: Իսկ հասարակության մեջ հասարակական զարգացման հիմնարար արժեքների, նպատակների ու իդեալների բացակայությունը կամ թույլ արտահայտվածությունը չափազանց լուրջ խոչընդոտ է իրական բազմակուսակցական համակարգի ձևավորման համար:
Помимо всего прочего, это просто бесчеловечно: «Паст»
Выборы также развеяли миф об антироссийских настроениях: «Паст»
Тотальный цифровой контроль над гражданами: власть хочет получить доступ ко всем данным мобильных телефонов: «Паст»
Институциональное дезертирство или подарок Пашиняну? Искусственно созданная повестка о сложении мандатов: «Паст»
«Фишки» власти рушатся одна за другой: «Паст»
На последнем раздельном пляже Европы вспыхнула драка: туристка нарушила столетний запрет и прорвалась к мужчинам
В Новой Зеландии отменили более 100 авиарейсов из-за ураганного ветра и шторма
Юнибанк и благотворительный фонд «Ванк» поддержали проведение показательного матча по баскетболу на колясках
ВТБ (Армения) отмечает рост спроса на продукты агрокредитования
Гукасян вмешался в законную деятельность должностного лица, в связи с чем возбуждено уголовное дело — СК
Крупнейшие в Армении системы QR-платежей будут сотрудничать: ArcaQR и IdramNet
У КС одна миссия — зафиксировать факт массовых нарушений избирательного процесса: Арам Вардеванян
Армянские школьники завоевали 4 медали на Международной олимпиаде по географии
Россия полностью остановила импорт рыбы из Армении
Пропасть в сфере безопасности и необходимость спасения государственности: предупреждение Аршака Карапетяна: «Паст»
Новая мина Баку под мирным договором: почему молчит Ереван? «Паст»
Не помогла даже откровенная поддержка ЕС и США: выборы стали также своеобразным референдумом: «Паст»
Почему Аветик Чалабян вновь оказался в центре внимания властей? «Паст»
Политическая месть ценой экономической безопасности: «Паст»
Ложная повестка искусственного государства. Аршак Карапетян
В Юнибанке теперь можно зарегистрировать бизнес
До 20% idcoin за международные покупки при оплате картами Visa от IDBank
Не просто запрет на абрикосы: сколько Армения может потерять от российских ограничений
Аресты оппозиции носят пропагандистский характер: Левон Кочарян
ЕАЭС для Армении лучше других интеграционных вариантов — Песков
ИИ-решения, расширение географии и многое другое: новые возможности и предложения Eventhub
Аветику Чалабяну предъявлено обвинение якобы за воспрепятствование реализации избирательного права — адвокат
Ларри Гагосян станет героем документального фильмаЛарри Гагосян станет героем документального фильма
Флаг Арцаха – на чемпионате мира по футболу
Члены Конгресса США присоединились к АNCА с требованием освободить армянских пленных на 1000-й день заключения
TUMO теперь и в Казахстане
В Армении рано утром был задержан Аветик Чалабян
Юнибанк и Unisport приняли участие в забеге «Tricolor» Yerevan Beat Run
Moody’s подтвердило рейтинг IDBank на уровне «Ba3» со стабильным прогнозом
Обновленный Центр продаж и обслуживания Ucom открылся по адресу Багратуняц 16
Когда любая уступка превращается в отправную точку для новых требований: «Паст»
Почему власть сама ставит себя в нелепое положение? «Паст»
От «бастиона демократии» остался только «бастион» — с проржавевшим авторитаризмом: «Паст»
Армения сохраняет права и обязательства в ОДКБ: Мария Захарова
Помощь от государства остается на словах: цветы дешевеют, кредиты давят на производителей
Сегодня состоится Общее годовое собрание акционеров Юнибанка: чистая прибыль банка составила 9,8 млрд драмов
Женская сборная Армении по теннису добилась исторического успеха, вернувшись во II группу спустя 17 лет
Двое судей КС не участвуют в рассмотрении дела об оспаривании итогов выборов
Армянские теннисистки пробились во вторую группу впервые за 17 лет
Армянское вино удовлетворено Большой золотой медалью на конгрессе Mondial de Bruxelles
ОАО «Телеком Армения» и ОАО «Азертелеком» подписали соглашение о транзите интернет-трафика
Арестован сын Мартуна Григоряна
Фабрика по производству врагов. Ложные тезисы о «российском вмешательстве» как инструмент политических преследований: Роберт Амстердам
Какой закон, какие урегулирования, кому они нужны? «Паст» 
