Ереван, 16.Февраль.2026,
00
:
00
ВАЖНО


Վերացրեք գիտական կոչումների համակարգը, տեսնենք քանի՞ հոգի «գիտությամբ» կզբաղվի

БЛОГ

Ալեն Ղևոնդյանը Ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է.

Գիտությունը մեզանում մեռնում է: Ցավով եմ ասում, բայց այդ միտումը տևական ժամանակ է առկա: Դրա համար հազար պատճառ կա:
Այդ պատճառների մեջ հավանաբար հիմնականն այն է, որ գիտությունը ռեալ պրոդուկտի ստեղծմանը, հասարակության ու պետության պահանջարկի բավարարմանը ուղղված չէ: Այն, կարծես, իներցիոն ուժով գոյություն ունի ու նույն տրամաբանությամբ էլ շարունակում է գոյատևել: Օբյեկտիվ լինելու համար նշենք, որ պետությունն էլ իր հերթին որոշակի կամ բավարար խնդիրներ չի դնում գիտության առջև: Վերոնշյալ դիտարկումներն ավելի շուտ գիտության հումանիտար բլոկին են վերաբերում, քանզի բնագետների մոտ իրավիճակը քիչ այլ է. նրանք դեռ ունակ են ինֆորմացիոն գլոբալ հասարակության պայմաններում ներկա միջինացված չափորոշիչների ներքո որոշակի պրոդուկտ տալ, որը մրցունակ է, որը կարող է խնդիրներ լուծել, պահանջարկ վայելել:

Գիտությունը մեռնում է, սակայն «գիտության թեկնածուները» տարեց տարի ավելանում են: Տարեց տարի բյուջեի հաշվին տաբեր մասնագիտության մարդիկ հիմնականում հումանիտար բլոկից ընդունվում են ասպիրանտուրաներ ու իրենց հաստատված թեմաների ներքո սկսում «գիտական հետազոտություններ» անել: Մի առանձանահատկություն էլ. եթե փորձենք հասկանալ, թե այդ հետազոտություններն ինչի՞ն են ուղղված, ի՞նչ խնդիրների, ի՞նչ թերացումների, ապա կբացահայտենք, որ նրանց մի մասը նախորդ հետազոտական թեմաների հերթական կրկնությունն են, որտեղ երկու երեք բառի փոփոխությամբ փորձ է արվել «չհետազոտված, նոր» թեմա հայտնաբերել:

Իրականում ամեն հետազոտություն պետք է իր առջև դրված կոնկրետ խնդիր ունենա ու այն լուծելու արդյունքում հասնի ինչ-որ եզրահանգման, որով իր աշխատանքն օգտակար ու անհրաժեշտ կլինի պետության ու հասարակության ինչ-որ ոլորտի, այնտեղ առկա խնդիրների լուծման համար: Փաստացիորեն պետությունը ասպիրանտին հնարավորություն է տալիս 3 տարում խնդիրների առկա օրակարգում որոշակի հստակ լուծումներ ներկայացնել:

Եթե դուք հաշվեք, թե ՀՀ-ի պետ.կառավարման, քաղաքագիտության, միջ.հարաբերությունների, իրավագիտության ու տնտեսագիտության ոլորտներում որքան պաշտպանված ատենախոսույթուններ կան օրինակ՝ «Եվրոպական Միության» թեմատիկայով, որոնց մեծ մասը միմյանց այս կամ այն վերախմբագրված կրկնություն է, ապա իրապես կզարմանաք նրանց մեծ թվից: Ամենից վատն այն է, որ նրանց մի մասն այդ ոլորտի պրոֆեսիոնալ ներկայացուցիչների գրագետ հետազոտությունների կրկնօրինակման փորձեր են: Նմանօրինակ վիճակ է «տեղեկատվական անվտանգության», «Հայաստանի առաջին հանրապետության», «ՀՀ անվտանգության քաղաքականության», «ՀՀ դեմոկրատացման» և մասնագիտական այլ ոլորտներում: Ում՞ են պետք այդ հետազոտությունները, ի՞նչ խնդիր են նրանք լուծում, որքանո՞վ են աջակցում պետության քաղաքականության արդյունավետության բարձարցմանը, հասարակական խնդիրների լուծմանը... ինչ-որ մեկը չափե՞լ է

Այդ հետազոտությունների մեծ մասը որևէ խնդիր չեն լուծում. հիմնականում ունեն մեկ հստակ նպատակ՝ ատենախոսին «գիտական» կոչում տալ: Իրականում գործող համակարգն էլ դրան չի ընդդիմանում: Ի դեպ, դա արդեն վաղուց բավական մոդայիկ հանգամանք է, ավելին՝ որոշներն իրենց «խոստումնալից կերպարին» ու «ազդեցիկ կարգավիճակին» համապատասխան կարծում են, որ գիտական կոչում ունենալը պարտադիր հանգամանք է, ինչով են իրենք ուրիշներից վատ, պակաս:

Մինչդեռ իրականում գիտությունն իր առջև պետք է խնդիր ունենա առկա իրականության հետազոտությունը, հանրային կյանքի տարբեր ոլորտների հիմնահարցերի համար առավել արդյունավետ լուծման բանաձևեր առաջարկելը: Մեզ մոտ գիտությունը որևէ կերպ նման խնդիրների լուծմանը ուղղված չէ: Դիցուկ. ՀՀ-ում շատ հաճախ գիտական կոչում ունեցող տարբեր մասնագետներ մեր պետության ու հասարակության համար կարևոր իրավիճակներում քար լռություն են պահպանում, ավելին՝ նրանց մի մասը «կորում է»: Ասում եմ, բա ի՞նչ եղան ձեր հետազոտությունները, ձեր հիմնավոր գիտական մոտեցումները....

Հայաստանում գիտությունը քիչ է ֆինանսավորվում: Դա լավ չէ, եթե համեմատում ենք, ասենքն պետական/տեղական որոշ գերատեսչությունների ներկայացուցչական ծախսերի հետ: Սակայն մյուս կողմից միգուցե տրամաբանական է. պետք է հասկանալ, թե ֆինանսավորման ենթակա գիտության ոլորտներն ի՞նչ անհրաժեշտ պրոդուկտ կարող են տալ պետությանը. պրոդուկտ, որը կիրառելի է, որը անհրաժեշտ է...

Գիտությունը կամ ավելի շուտ գիտական կոչում ստանալն այսօր ինչ-որ առումով ասոցացվում է իրավականորեն հաստատված «ինտելեկտուալության կարգավիճակ ունենալու» հանգամանքի հետ, որի հանրայնացումը մեր հասրակական ներկա հարաբերություններում հանգեցնում է նրա կրողի ինքնագնահատականի ու հանրային դիրքավորման ամրապնդմանը:

Վերացրեք կոչումների համակարգը, տեսնենք քանի՞ հոգի «գիտությամբ» կզբաղվի:

Следственный комитет «опровергнув», по сути фактически подтвердил: «Паст»«Серии» нападок на Национальную идентичность: «Паст»Впечатляющая заявка «Сильной Армении» и неприкрытая паника «Гражданского договора»: «Паст»Чем мешает Николу Пашиняну видеоролик Гимна? «Паст»Человек с гражданством другой страны не может быть кандидатом в премьер-министры Армении - Пашинян о КарапетянеПашинян уволил главу Агентства по защите персональных данных МинюстаМакрон хочет лишать права участия в выборах за антисемитизмХудатян и Копыркин обсудили вопрос продления срока эксплуатации второго энергоблока Армянской АЭСTeam Holding объявляет о начале второго этапа размещения долларовых облигаций; Андеррайтер - Freedom Broker Armenia.Кремль подтвердил новый раунд трехсторонних переговоров на следующей неделе Глава миссии ЕС в Армении: С августа 2025 года у нас есть свободный доступ ко всем участкам границыОплату услуг Ucom теперь можно осуществлять через Fast Shift «Сказка о царе Салтане» братьев Андреасян превзошла в России предпродажи всех последних сказокПредставители армянской Диаспоры призывали власти РА и ААЦ урегулировать все разногласияПатрульные самолеты ВМС США провели разведку вблизи ИранаТрамп анонсировал визит в Китай в апрелеСоздают хаос, а затем думают, как его преодолеть: «Паст»Противоположная сторона… антицерковной «реформы»: «Паст»Ucom предлагает корпоративным клиентам комплексную услугу по построению внутренних сетей С какой политической силой будет участвовать на выборах «Страна для жизни»? «Паст»На пути к разрушению церкви «хватается за пену»: «Паст»Еврокомиссия объявила о мерах по ускорению производства дронов и систем противодействия имВодитель пострадавшего вследствие камнепада на проспекте Мясникяна автомобиля рассказал, как это былоВ Армении начнет работать монетизация YouTubeСуд в Германии приговорил к тюремному сроку гражданина США по делу о шпионаже в пользу КитаяЮнибанк стал членом А-уровня Армяно-британской торгово-промышленной палаты Зимние приключения продолжаются в Myler: Idram&IDBankСовет Европы согласился лишить дипломатического иммунитета бывшего генсека в связи с делом Эпштейна Сила одного драма — общественной организации Матeмик Учёные впервые исследовали банки Дарвина с помощью уникального лазерного метода без вскрытияРубен Варданян: Я представляю армянский народ здесь, на этом суде, не боюсь никакого наказания или решенияПервый трейлер «Дьявол носит Prada 2» — смех, интриги и стильВалерий Царукян продолжит карьеру в «Ахмате»В Москве состоится масштабное шоу скрипача-виртуоза Самвела АйрапетянаТрамп: Иран поступил бы глупо, если бы не заключил сделку с СШАНетаньяху обсудил в Вашингтоне с Уиткоффом и Кушнером переговоры США с ИраномК каким ещё мерам прибегнет Пашинян, чтобы сорвать Собрание епископов? «Паст»Попытаются применить «западный» сценарий в «армянизированном» варианте: «Паст» В прошлом ЭСА на протяжении многих лет оказывала поддержку Церкви: «Паст»В Польше создают военный резерв повышенной готовностиSCMP: в Китае обнаружили антитело для борьбы с лихорадкой SFTSВновь открылся филиал IDBank «Нор Норк»Вице-президент США Дж. Д. Вэнс прибыл в резиденцию премьер-министра Республики АрменияЕвропа пытается вредить взаимодействию России и Закавказья — ЛавровСуд над бывшим премьером Арцаха Рубеном Варданяном в Баку продолжится 10 февраляФСБ объявила, что подозреваемые в покушении на замглавы ГРУ Владимира Алексеева признали винуМаск пообещал защитить любого, кто расскажет правду об ЭпштейнеТеперь от чего «расстроены» ГД-вцы? «Паст»Что показывают просмотры и реакции на пресс-конференцию Роберта Кочаряна? «Паст»Призовое «братство»... за счет тысяч жертв, лишений и насильственного переселения: «Паст»