Ծավալները համադրելի չեն. Հայաստանի իշխանությունները նորից սկսել են նայել դեպի Ռուսաստան. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

svpressa.ru–ն «Եվրոպան պատրաստ է օգնել Հայաստանին արտահանման հարցում, բայց չի կարողանում հասկանալ, թե ինչ է «հայկական կոնյակը»» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Եվրոպական հանձնաժողովը հայկական ապրանքների՝ դեպի Ռուսաստան արտահանման սահմանափակումների պատճառով շտապ մշակում է Հայաստանի համար առևտրային օգնության միջոցառումներ։ Այդ մասին հայտնել է Financial Times-ը՝ հղում անելով չորս աղբյուր։ Հրապարակման համաձայն, այդ միջոցառումները «կնվազեցնեն հայկական սննդամթերքի և գյուղատնտեսական արտադրանքի արտահանման մաքսատուրքերը»։ Առաջարկները կվերաբերեն Ռուսաստան ներմուծման համար ներկայում արգելված ապրանքների մեծ մասին։ Դրանք գնահատվում են տարեկան մոտ 420 միլիոն եվրո։ Միջոցառումները կպահանջեն ԵՄ անդամ պետությունների մեծամասնության և Եվրախորհրդարանի հաստատումը։

Չերչիլի սիրելի ըմպելիքը, որը հայտնի է նաև որպես հայկական կոնյակ, հավանաբար ամենալուրջ խնդիրները կառաջացնի «հայկական արտահանման եվրոպացի աջակիցների» համար. պետք է հաշվի առնվեն ֆրանսիական կոնյակ արտադրողների շահերը: Մեկ այլ բարդություն է ապրանքների տեղափոխումը այդ ցամաքային երկրից Թուրքիայի կամ Վրաստանի միջոցով։

Երևանը նաև բախվում է ռուսական գազի մատակարարման չեղարկման հնարավորությանը։ Մայիսի վերջին Մոսկվան զգուշացրել է, որ կդադարեցնի կամ կչեղարկի գազի մատակարարման պայմանագիրը, եթե հանրապետության՝ Եվրամիությանն անդամակցության գործընթացը շարունակվի։

Ինչպես երևում է, Երևանը ֆրանսիական կոնյակից հայկականի անցնելու հույսը չի դնում Բրյուսելի, առավել ևս՝ Փարիզի համաձայնության վրա։ Հետևաբար, ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանը նախատեսում է այցելել Ռուսաստան՝ քննարկելու հայկական ապրանքների մատակարարման սահմանափակումների հետ կապված հարցերը։ Այսպիսով, արդյո՞ք Եվրոպան պատրաստ է անցնել հայկական կոնյակի։

Միջազգային քաղաքագետ և եվրաատլանտյան հարաբերությունների փորձագետ Վլադիմիր Օլենչենկոն նշել է, որ այդ հարցը պահանջում է լուրջ քննարկում ՀՀ ղեկավարության կողմից։ Հայաստանը գյուղատնտեսական արտադրանքի և սննդամթերքի արտահանմանը հակված երկիր է, և Ռուսաստան արտահանման ապրանքներից մեկը հայկական կոնյակն էր։ Մոտ 10-12 տարի առաջ Հայաստանը պայմանագիր է կնքել Ֆրանսիայի հետ՝ չօգտագործել «կոնյակ» բառը։ Հիմա գլխավոր հարցն այն է, թե ինչպե՞ս է այն պիտակավորվելու, և ո՞ւմ է այն պետք Եվրոպայում։

svpressa.ru.– Ռուսական արգելքները հիմնականում ազդել են գյուղատնտեսական արտադրանքի վրա։ Արդյո՞ք ԵՄ միջոցառումները կօգնեն լուծել առաջացած խնդիրները։

–Նրանք ասել են, որ պատրաստ են քննարկել միջոցառումները և տրամադրել 50 միլիոն եվրո օգնություն: Հարցն այն է, թե ե՞րբ, ի՞նչ ձևով և ո՞ւմ: Մի բան է արտադրողներին տալը, բոլորովին այլ բան է Հայաստանի ներկայիս ղեկավարությանը տալը: Գումարն աննշան է: Այն կարող է տպավորություն թողնել որոշ մարդկանց վրա ընդամենը քարոզչական նպատակներով: Օրինակ՝ մեկի վրա, որն, ասենք, դեղձ է աճեցնում Հայաստանում, բայց դա՝ միայն մինչ այն պահը, երբ առաջ կգա հարցը, թե ինչպես կարող է ստանալ իր բաժինը: Տեխնոլոգիան դեռևս մշակված չէ: ՀՀ այսօրվա ղեկավարը ներկայում սահմանափակվում է բոլորին սրտիկներ ուղարկելով:

svpressa.ru.– Ըստ երևույթին, Երևանում ինչ-որ մեկը հասկանում է առաջիկա խնդիրները. էկոնոմիկայի նախարարը ցանկանում է դրանք քննարկել Մոսկվայի հետ: Արդյո՞ք Ռուսաստանը պատրաստ է կրկին փրկել Հայաստանը, թե՞ այս անգամ կոշտ դիրքորոշում կընդունի:

— Եթե ես զբաղվեի այս խնդրով, ես Հայաստանի հետ երկխոսությունը կվարեի այսպես. եթե տեսնելի է որևէ փոխզիջում, ապա թող նախ կատարեն այդ փոխզիջումը, իսկ հետո մենք կորոշենք՝ կատարե՞նք մերը: Մենք մեր դիրքորոշումը ուրվագծել ենք՝ հանրաքվեի անցկացում, քաղաքական հետապնդումների դադարեցում և այլն։ Կարծում եմ, որ հիմա նրանք կձևացնեն, թե մեզ շատ են սիրում։

Ռազմավարական մշակույթի հիմնադրամի քաղաքական դիտորդ և փորձագետ Անդրեյ Արեշևն էլ նշել է, որ Եվրամիությունը որոշակի նպատակային օգնություն կտրամադրի Հայաստանին, բայց ամեն ինչ այնքան էլ պարզ չէ։ «Որոշակի քայլեր ձեռնարկվում են, բայց նրանք բախվում են տարբեր լոգիստիկ խնդիրների։ Սա հնարավոր չէ իրականացնել առանց հայ-թուրքական սահմանի բացման և հայկական գյուղատնտեսական արտադրանքի (անկախ դրանց ծավալների փոքրությունից)՝ դեպի Հարավային և Կենտրոնական Եվրոպայի շուկաներ կայուն առևտրային ուղիների ստեղծման։ Միգուցե ինչ-որ բան կարելի է անել, բայց ծաղիկների օրինակը ցույց է տալիս, որ նման ծավալները անհամեմատելի են այն ծավալների հետ, ինչը առկա էր ռուսական շուկայում»,– բացատրել է Արեշևը։

svpressa.ru.– Հայաստանը կարող է մնալ առանց ռուսական գազի և նավթի կամ գնել դրանք եվրոպական գներով։ Արդյո՞ք Երևանը գիտակցում է հետևանքները։ Արդյո՞ք Եվրոպան պատրաստ կլինի մատակարարել նաև գազ և բենզին։

— Եվրոպան, անշուշտ, չի տա։ Ադրբեջանը կարող է որոշ չափով ապահովել։ Կարելի է ենթադրել, որ այդ հարցի շուրջ բանակցություններ են ընթանում։ Նշենք, որ Ռուսաստանը գազը վաճառում է ոչ թե որևէ վերացական ընկերության կամ պարզապես Հայաստանին, այլ ամբողջությամբ «Գազպրոմին» պատկանող դուստր ընկերությանը, որը հետո գազը վաճառում է հայ հաճախորդներին։ Դժվար է պատկերացնել, որ ռուսական ընկերությունները գործեն բարեգործական շահերից ելնելով։ Կարծում եմ, որ շահը պետք է լինի փոխադարձ, և կողմերը կհասնեն որոշակի փոխզիջման։

svpressa.ru.– Ի՞նչ տեսակի։ Արդյո՞ք հայ նախարարը պատրաստվում է գալ Մոսկվա դրանք փնտրելու։

— Ոչ միայն նախարարը, այլ նաև Փաշինյանն է նշել հարցերը քննարկելու համար Ռուսաստան այցելելու հնարավորության մասին։ Կարծում եմ, որ հարցերը առաջին հերթին քաղաքական են։ Մոսկվան մտահոգված է Հայաստանին հակառուսական ուղեծրում ներքաշելու եվրոպական քաղաքականությամբ, ինչպես նաև Հայաստանի՝ որպես ԵՄ թեկնածուի կարգավիճակով։ Նմանատիպ փորձեր արվել են նաև Վրաստանի դեպքում, որից նա հրաժարվել է, ուստի հիմա լուրջ խնդիրներ ունի Բրյուսելի հետ։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում