Ереван, 10.Июнь.2026,
00
:
00
ВАЖНО


Հայերի գենետիկական կոդը գրեթե անփոփոխ է մնացել վերջին 3000-4000 տարիների ընթացքում, ինչը հազվադեպ երևույթ է համաշխարհային պատմության մեջ

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին 

ԴՆԹ-ի օրը նշվում է ամեն տարի ապրիլի 25-ին։ Այն նվիրված է գենետիկայի և մոլեկուլային կենսաբանության երկու կարևորագույն իրադարձություններին՝ ԴՆԹ-ի կառուցվածքի բացահայտումը. 1953 թվականի ապրիլի 25-ին «Nature» ամսագրում հրապարակվեցին Ջեյմս Ուոթսոնի, Ֆրենսիս Քրիքի, Մորիս Ուիլկինսի և Ռոզալինդ Ֆրանկլինի հոդվածները ԴՆԹ-ի կրկնակի պարույրի կառուցվածքի վերաբերյալ և «Մարդու գենոմ» նախագծի ավարտը (2003թ.): Հենց այս օրը պաշտոնապես հայտարարվեց մարդու գենոմի վերծանման աշխատանքների հիմնական փուլի ավարտի մասին։

«Հերացի» վերլուծականը նշում է, որ ԴՆԹ-ի օրվա խորհուրդը կայանում է մարդկության միասնականության և ինքնության գիտակցման մեջ: Այն հիշեցնում է, որ չնայած մեր արտաքին տարբերություններին, բոլոր մարդկանց ԴՆԹ-ն 99,9%-ով նույնն է: Օրվա հիմնական ուղերձներն են`

• Միասնականություն և կապ բնության հետ: ԴՆԹ-ն այն «ընդհանուր լեզուն» է, որով գրված է երկրագնդի ողջ կենդանի աշխարհի պատմությունը: Այն խորհրդանշում է մեր կապը նախնիների և շրջակա միջավայրի հետ:

• Գիտական առաջընթաց և ապագայի հույս: Այս օրը փառաբանում է մարդկային մտքի հաղթանակը՝ գենետիկական կոդի վերծանումը, որը թույլ է տալիս այսօր բուժել նախկինում անբուժելի համարվող հիվանդությունները և զարգացնել անհատականացված բժշկությունը:

• Կրթություն և ոգեշնչում: Օրվա խորհուրդը նաև նոր սերնդին դեպի գիտություն ուղղորդելն է: Այն հիշեցնում է, որ յուրաքանչյուրիս մեջ կա ներուժ՝ նոր բացահայտումներ անելու և աշխարհը փոխելու համար:

ԴՆԹ-ի հետազոտության ոլորտը վերջին տարիներին (2024-2026 թթ.) թևակոխել է մի փուլ, որտեղ գիտնականները ոչ միայն «կարդում» են գենետիկական կոդը, այլև սովորում են այն կառավարել և օգտագործել որպես պատմական արխիվ:

Ահա ամենահետաքրքիր բացահայտումներն ու ձեռքբերումները.

• «Գերգեներ» և արագացված էվոլյուցիա (2026թ.): Քեմբրիջի համալսարանի գիտնականները հայտնաբերել են այսպես կոչված «սուպերգեներ», որոնք թույլ են տալիս որոշ տեսակների սովորականից շատ ավելի արագ հարմարվել շրջակա միջավայրի փոփոխություններին:

• Անհատականացված CRISPR թերապիա (2025թ.): Գրանցվել է պատմական դեպք, երբ ընդամենը 6 ամսվա ընթացքում մշակվել և նորածին երեխային է ներարկվել նրա անհատական մուտացիային հարմարեցված գենային թերապիա: Սա ապացուցեց, որ CRISPR տեխնոլոգիան կարող է դառնալ «դեղամիջոց մեկ մարդու համար»:

• ԴՆԹ-ի 3D քարտեզագրում: Գիտնականները ստեղծել են ամենամանրամասն քարտեզները, թե ինչպես է ԴՆԹ-ն ծալվում և տեղաշարժվում կենդանի բջջի ներսում: Սա օգնում է հասկանալ, թե ինչպես են գեները «միանում» կամ «անջատվում»՝ առաջացնելով քաղցկեղ կամ այլ հիվանդություններ:

• Հնագույն գենոմներ և «Վիշապ մարդը» (2025թ.): Վերծանվել է մինչ օրս հայտնի ամենահին բարձրորակ գենոմը (մոտ 200,000 տարեկան), որը պատկանում է Դենիսովյան մարդուն: Սա թույլ է տվել վերանայել մարդու նախնիների միգրացիայի ժամանակագրությունը:

• ԴՆԹ-ն որպես տվյալների պահեստ: Շարունակվում են հաջող փորձերը ԴՆԹ-ն որպես թվային տեղեկատվության կրիչ օգտագործելու ուղղությամբ: Մեկ գրամ ԴՆԹ-ն տեսականորեն կարող է պահել հարյուրավոր պետաբայթ տվյալներ՝ պահպանվելով հազարավոր տարիներ:

• Գենետիկական կայունություն Հայաստանում (2025 թ.): Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ Հայաստանի տարածքում հայտնաբերված 6,000-ամյա «վիշապաքարերի» և հնագույն բնակավայրերի հետ կապված գենետիկական տվյալները վկայում են տարածաշրջանում բնակչության զարմանալի գենետիկական շարունակականության մասին:

CRISPR/Cas9 տեխնոլոգիան թույլ է տալիս գիտնականներին «կտրել» ԴՆԹ-ի վնասված հատվածը և փոխարինել այն առողջով։

• Մանգաղաբջջային անեմիայի բուժումը (2024-2025 թթ.): Սա առաջին գենետիկական հիվանդությունն է, որի դեմ CRISPR-ի վրա հիմնված դեղամիջոցը (Casgevy) պաշտոնապես հաստատվեց։ Հիվանդի սեփական ցողունային բջիջները հանվում են, լաբորատորիայում «խմբագրվում» և հետ ներարկվում, ինչից հետո օրգանիզմը սկսում է արտադրել առողջ հեմոգլոբին։

• Կուրության դեմ պայքար: Կլինիկական փորձարկումները ցույց են տվել, որ CRISPR-ի ներարկումը հենց աչքի ցանցաթաղանթի մեջ կարող է վերականգնել տեսողությունը որոշ ժառանգական հիվանդությունների դեպքում (օրինակ՝ Լեբերի ամավրոզ)։

• Խոլեստերինի մակարդակի իջեցում: Մշակվել է մեկանգամյա ներարկում, որը խմբագրում է լյարդի գենը՝ ընդմիշտ նվազեցնելով «վատ» խոլեստերինի մակարդակը և կանխելով սրտի կաթվածը։

Այսօր ԴՆԹ թեստերը (ինչպիսիք են 23andMe, AncestryDNA կամ հայկական Armenian DNA Project-ը) բացահայտում են ոչ միայն ազգությունը, այլև պատմությունը։ Հայկական լեռնաշխարհի ԴՆԹ նմուշների ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ հայերի գենետիկական կոդը գրեթե անփոփոխ է մնացել վերջին 3000-4000 տարիների ընթացքում, ինչը հազվադեպ երևույթ է համաշխարհային պատմության մեջ։

Հետևեք մեզ՝ այստեղ

Почему число людей, имеющих право голосовать, сократилось? «Паст»Какие поствыборные процессы предусмотрены? «Паст»Пока ничего окончательно не решено: «Паст»Правительство Южной Осетии ушло в отставкуФильм «Пальма 2» продюсера Рубена Дишдишяна покажут в Японии«Аресты, задержания, оскорбления: я первый раз такую избирательную кампанию вижу в странах СНГ»: КобицкийЦИК Армении обработал бюллетени со всех 2005 участковАэропорт Мехрабад в Тегеране приостановил работуАрпине Ованнисян: «Гражданскому договору» не хватает всего двух голосов для наличия большинства в 3/5Раскрытие протоколов с УИК: оппозиция лидирует в регионах, «Гражданский договор» теряет позиции«Решается судьба Армении»: граждане призывают к участию в выборах«Конец геноцида»: в Ереване представили русское издание книги Раймона ГеворгянаАмериабанк и FMO заключили договор на 120 миллионов евро для поддержки ММСП и развития зеленого финансирования в Армении Молчать, молчать, вот так молчать… «Паст» Чтобы вместо каждого из нас решение не принимал кто-то другой. «Паст»Почему велопробег был «перенесён» на три дня? «Паст» Какой была явка на предыдущих выборах? «Паст» Пашинян по итогам предстоящих выборов в Армении не станет премьером, а власть в его лице потеряет позиции. Аршак КарапетянСотрудники посольства регулярно контактировали с Николом. Пашиняном с 1995 года, курируя и координируя его журналистскую работуИнтервью лидера движения «Всеармчнский фронт» Аршака КарапетянаВ случае запрета поставок в Россию армянских коньяков пострадает Армения – ТитовЛидерам ЕАЭС до декабря доложат варианты действий по Армении — ОверчукАрмаис Камалов удостоен ордена Святых Апостолов День благодарности клиентам в Гюмри: IDBankЗАО «Солис», управляемое компанией Amber Capital и объединяющее портфель солнечных электростанций, выпускает облигации Никол Пашинян расстроен: приказал «вылезти из кожи вон»: «Паст»Заразительный пример. Если всё будет продолжаться такими темпами, чего ещё ждать? «Паст» Генеральный директор Ucom Ральф Йирикян выступил на панельной дискуссии по вопросам кибербезопасности в рамках конференции RISE Powered by Silicon Mountains Гражданам Армении, приезжающим в страну для участия в выборах, угрожают учебными сборами: «Паст» Люди оказались в безвыходном положении, а властям всё равно. «Паст»Западный Азербайджан — не гуманитарный проект, а реальная масштабная угроза безопасности Армении В Анапе торжественно открыли новый хачкар в знак дружбы и духовного единства армянского и греческого народовВТБ (Армения) развивает телемаркетинг как современный канал дистанционного обслуживанияАрмения потеряет почти все доходы от экспорта овощей, если лишится российского рынка — СМИСША не посягают на суверенитет Армении — РубиоАрмения похожа на пассажира, который хочет попасть в «пункт Г» — ЗахароваЧем обернутся для Армении текущие выборы Круглый стол Армянского народного движения: «Западный Азербайджан или Армения: что мы выбираем?» Юнибанк запустил мгновенные переводы по номеру телефона Idram Junior — партнер первого в регионе полнометражного AI-анимационного фильма «Мгер Младший»Почему Пашинян не обратился в ОДКБ? «Паст»Аварайр на большом экране: в июле выйдет масштабный фильм о подвиге Вардана Мамиконяна Список за списком организуются все собрания։ власти не нужны «случайные» граждане: «Паст»Реальность иная։ у власти нет шансов на воспроизводство: «Паст»Песков сообщил, что обсуждали Путин и Пашинян«Юниспорт» — чемпион Высшей лиги Армении по футзалуЧем Армении грозит прекращение членства в ЕАЭС? Путин провел телефонный разговор с ПашиняномГенрих Мхитарян номинирован на звание лучшего игрока месяца в «Интере»CBS: миграционная служба США за второй срок Трампа задержала более 6,3 тыс. детей