Ո՞ւր է անհետացել հնագույն կապարը Երկրի մակերևույթից. գիտնականները գտել են պատասխանը

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին 

Նանյանի տեխնոլոգիական համալսարանի (Սինգապուր) հետազոտողների միջազգային խումբը գտել է հնագույն աշխարհաքիմիական հանելուկներից մեկի հավանական բացատրությունը՝ ո՞ւր է կորել հնագույն կապարի զգալի մասը, որը պետք է առկա լիներ երկրակեղևում։ Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են Nature Communications ամսագրում։

«Կորած» կապարի պարադոքսը

Կապարը կարևոր տարր է երկրաբանական թվագրման համար, քանի որ դրա իզոտոպները թույլ են տալիս որոշել ապարների տարիքը և հետևել Երկրի պատմության ընթացքում տեղի ունեցած գործընթացներին։ Սակայն գիտնականները վաղուց նկատել էին մի անհամապատասխանություն. երկրակեղևի ապարներում հայտնաբերվում է զգալիորեն ավելի շատ «երիտասարդ» կապար, քան պետք է լիներ, մինչդեռ հնագույն կապարը կարծես թե «անհետացել է»։

Նոր հետազոտությունն առաջարկում է այս հանելուկի լուծումը. պակասող հնագույն կապարը, ամենայն հավանականությամբ, ոչ թե անհետացել է, այլ իջել է խորը՝ Երկրի մանթիա, և այնտեղ գտնվում է կայուն միացությունների տեսքով։

Կապարի սուլֆիդները ծայրահեղ պայմաններում

Գիտնականները մոդելավորել են կապարի և ծծմբի միացությունների վարքագիծը մանթիայի խորը շերտերին բնորոշ ճնշման և ջերմաստիճանի պայմաններում։ Հաշվարկները ցույց են տվել, որ կապարի սուլֆիդն ընդունակ է ձևավորել շատ կայուն բյուրեղային կառուցվածքներ, որոնք դիմանում են մինչև 5000 °C ջերմաստիճանի և նույնիսկ նման ծայրահեղ պայմաններում մնում են պինդ վիճակում։

Դրա շնորհիվ հնագույն կապարը միլիարդավոր տարիներ շարունակ կարող էր պահպանվել մանթիայի մեկուսացված «պահեստարաններում»՝ չբարձրանալով մակերևույթ և չխառնվելով այլ տարրերի հետ։

Ինչո՞ւ է կապարը երբեմն, այնուամենայնիվ, հայտնվում

Հետազոտությունը բացատրում է նաև, թե ինչու է հրաբխային ապարներում երբեմն հայտնաբերվում հնագույն կապարի հետքեր։ Որոշակի պայմաններում որոշ սուլֆիդային միացություններ կարող են մասնակիորեն հալվել և մագմատիկ հոսքերի հետ աստիճանաբար տեղափոխվել դեպի վեր։ Սա թույլ է տալիս, որ կապարի փոքր քանակություններ վերադառնան երկրակեղև։

Հայտնագործության նշանակությունը

Աշխատանքի հեղինակների կարծիքով՝ ստացված արդյունքներն օգնում են լրացնել Երկրի աշխարհաքիմիական էվոլյուցիայի ըմբռնման կարևոր բացը։ Դրանք կարող են օգտակար լինել նաև երկրային խմբի այլ մոլորակների ընդերքում տեղի ունեցող գործընթացների ուսումնասիրության համար։

Կարճ ասած

Նանյանի տեխնոլոգիական համալսարանի գիտնականները բացատրել են, թե ուր կարող էր անհետանալ հնագույն կապարը Երկրի մակերևույթից։ Ըստ նրանց մոդելավորման՝ այդ տարրի զգալի մասն իջել է խորը մանթիա և այնտեղ գտնվում է կայուն սուլֆիդային միացությունների տեսքով, որոնք ընդունակ են դիմանալ մինչև 5000 °C ջերմաստիճանի։ Այս միացությունները միլիարդավոր տարիներ մնում են կայուն մանթիայի մեկուսացված պահեստարաններում, ինչն էլ բացատրում է «կորած» կապարի պարադոքսը։

Հետևեք մեզ՝ այստեղ