Վաշինգտոնյան հուշագիրը՝ տարածաշրջանային վերահսկման նոր մեխանիզմ
ПОЛИТИКА
Վաշինգտոնում ստորագրված հուշագրի գործարկումից հետո օր օրի ավելի ակնհայտ է դառնում, որ դրա իրական շահառուն Հայաստանը չէ։ Փաստաթղթի շուրջ ստեղծված արագությունն ու գաղտնիության մթնոլորտը, ինչպես նաև դրա կիրառման քաղաքական համատեքստը, փորձագետների շրջանում լուրջ հարցադրումներ են առաջացնում։ Եթե հուշագիրը իրականում ուղղված լիներ տարածաշրջանային կայունությանն ու փոխշահավետ համագործակցությանը, այն չէր ուղեկցվի նման ճնշումներով, հակասություններով և ներքին ապակայունացմամբ։
Թուրքիան և Ադրբեջանը փաստացի հանդես են գալիս որպես գործընթացի հիմնական շահագրգիռ կողմեր՝ իրենց պահելով ոչ թե որպես գործընկերներ, այլ որպես տարածաշրջանում որոշումներ պարտադրող ուժեր։ Նրանց գործողությունները ցույց են տալիս, որ Վաշինգտոնում կնքված պայմանավորվածությունները դիտարկվում են որպես հնարավորություն՝ ամրապնդելու իրենց ազդեցությունը և առաջ մղելու երկարաժամկետ ռազմաքաղաքական նպատակներ։
Խորհրդանշական է նաև բառախաղը, որը ձևավորվել է ճանապարհների թեմայի շուրջ։ Հայկական կողմը խոսում է այսպես կոչված Թրամփի ուղու մասին, մինչդեռ ադրբեջանական կողմը նույն գործընթացը բացահայտ անվանում է Զանգեզուրի միջանցք։ Առաջին հայացքից սա կարող է թվալ տերմինաբանական տարբերություն, սակայն իրականում հենց այստեղ է թաքնված խնդրի էությունը։ Անվանումների այս հակադրությունը ցույց է տալիս, որ կողմերը նույն երևույթը տեսնում են արմատապես տարբեր տրամաբանությամբ։ Մեկի համար այն ենթադրաբար տնտեսական ու տրանսպորտային նախագիծ է, մյուսի համար՝ ինքնիշխանության սահմանափակման և վերահսկման գործիք։
Այս ֆոնին Հայաստանում տեղի ունեցող ներքին զարգացումները առավել մտահոգիչ են դառնում։ Եկեղեցու նկատմամբ ճնշումները, հոգևորականների, ոչ իշխանական համայնքապետերի, գործարարների և քաղաքական գործիչների ձերբակալությունները գնալով ավելի հրապարակային և համակարգային բնույթ են ստանում։ Մարդու իրավունքների խախտումները այլևս չեն կարող դիտարկվել որպես ներքին խնդիր, քանի որ դրանք անմիջականորեն ազդում են Հայաստանի միջազգային հեղինակության և արևմտյան գործընկերների հետ ծրագրերի իրականացման վրա։ Բարերար և գործարար Սամվել Կարապետյանի նկատմամբ իրականացվող ընտրովի արդարադատությունը ցույց է տալիս, որ իշխանությունը պատրաստ է անտեսել իրավական բոլոր սահմանները՝ հանուն քաղաքական նպատակների։
Վարչապետի կողմից հնչեցված սահմանադրական փոփոխությունների անհրաժեշտության մասին հայտարարությունները ևս տեղավորվում են այս ընդհանուր պատկերում։ Ազգային ինքնության արդիականացման ձևակերպման տակ իրականում թաքնված է Ադրբեջանի վաղուց հնչեցրած պահանջը՝ հրաժարվել տարածքային և իրավաքաղաքական հիմնարար դիրքորոշումներից։ Սահմանադրության փոփոխությունն այս համատեքստում դառնում է ոչ թե ներքին զարգացման, այլ արտաքին ճնշումներին համապատասխանելու գործիք։
Այս գործընթացների վտանգավոր կողմը առավել հստակ է դառնում այն տեղեկությունների ֆոնին, ըստ որոնց՝ ԱՄՆ-ի և Ադրբեջանի ներկայացուցիչները քննարկում են TRIPP նախագծի զարգացման հեռանկարները։ Խոսքը մի երթուղու մասին է, որը ամբողջությամբ անցնում է Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխան տարածքով՝ Սյունիքի մարզով։ Այն փաստը, որ նման քննարկումները կարող են տեղի ունենալ առանց Հայաստանի մասնակցության, բացահայտ հարված է երկրի սուվերենությանը։ Սա նշանակում է, որ այլ պետություններ փորձում են որոշել Հայաստանի տարածքով անցնող ճանապարհների ճակատագիրը՝ շրջանցելով հենց Հայաստանը։
Վաշինգտոնյան հուշագրի իրական հետևանքները աստիճանաբար ձևավորվում են հենց այս շղթայի մեջ։ Հայաստանը հայտնվում է ճնշումների խաչմերուկում՝ արտաքին պահանջների և ներքին իրավունքների սահմանափակման միջև։ Հուշագիրը, որը ներկայացվում էր որպես հնարավորությունների պատուհան, գործնականում վերածվում է վերահսկման և պարտադրանքի մեխանիզմի։
Այս իրավիճակում ակնհայտ է դառնում, որ հիմնական տուժողը Հայաստանի Հանրապետությունն է՝ իր ինքնիշխանությամբ, իրավական համակարգով և ազգային ինքնությամբ։ Եթե այս գործընթացները շարունակվեն նույն տրամաբանությամբ, ապա Վաշինգտոնում ստորագրված հուշագիրը կմնա ոչ թե խաղաղության կամ զարգացման փաստաթուղթ, այլ մի համաձայնություն, որի իրական գինը վճարում է հենց Հայաստանը։
А тысячи наших соотечественников думают иначе: «Паст»
Ранее Самвел Карапетян удерживал многих деятелей в рамках проармянской позиции: «Паст»
В Евросоюзе выступили за создание 100-тысячной единой армии
Запасы газа в Германии упали до рекордного минимума
Звезда «Эмили в Париже» Эудженио Франческини рассказал, что он на самом деле думал о съемках обнажённой сцены с Лили Коллинз
Архимандрит Рубен Заргарян проводит воскресную Св. Литургию в Арарате
Госагентство по туризму Азербайджана выразило недовольство действиями армянского лыжника Микаела Микаеляна
Посольство: Обеспокоенности Армении по поводу высказываний Соловьева будут переданы в МИД России
Начался процесс аттестации на 2026 год высшего и старшего офицерского состава Вооруженных Сил РА
Пашинян: Мы решили вопрос легитимности правительства, но не решили вопрос легитимности правовой системы
В Индии запуск ракеты со спутником зондирования Земли завершился неудачей
Глава МИД Ирана Аракчи: Тегеран готов к переговорам с США на равных позициях
SCMP: атака США на Венесуэлу показала необходимость восстановить репутацию ООН
Синанян: Проблемы армянского патриархата Иерусалима пока не решены
«Христос родился и явился миру, Вам и нам великая радость и благая весть»․ Арман Варданян направил поздравительное послание по случаю Рождества Христова
Сотрудники Idram стали тайными Дедами Морозами для воспитанников центра дневного ухода «Орран»
«2026 год — это время для укрепления мостов дружбы» — Абрам Овеян поздравил народы России и Армении с Новым годом
Рубен Варданян был удостоен премии «Великий гуманист», учреждённой медиахолдингом «Евромедиа24» (видео)
Рождественский свет по ту сторону решёток. Репрессии против Армянской Апостольской Церкви - «Паст»
А почему "полномочия имеют"... не имеющие полномочий? "Паст"
Юнибанк выпустил подарочные карты
Новое развитие: резкая оценка со стороны британской платформы - «Паст»
Новый год, старые лживые утверждения: куда движется Армения? «Паст»
Зеленский: Мирный план на 90% готов
Пианисты из программы «Наши виртуозы» фонда «Музыка для будущего» выступали на одной сцене с итальянским пианистом Антонио ди Кристофано
«Euromedia24» удостоило Рубена Варданяна премии «Великий гуманист» (видео)
Картины армянской художницы выставлены в Сиднее и поддержат благотворительный фонд Hayk for our Heroes
ФИДЕ присвоила Мариам Мкртчян звание женского гроссмейстера
Армяне и русские углубляют сотрудничество: в Московском доме национальностей состоялся вечер «Мелодии Победы»
Погода в Армении в выходные: снегопад, метель, похолодание
Байрамов: Армения нам объяснила - участок железной дороги TRIPP не относится к России
Более десятка духовных лидеров призвали папу Льва XIV вмешаться в судьбу арцахских пленных
В Великобритании Пашиняна назвали диктатором,который преследует церковь и сотрудничает с Азербайджаном
Зеленский заявил, что в ближайшее время встретится с Трампом
Мэрия Еревана отреагировала на публикации вокруг выделенных на строительство станции метро «Ачапняк» средств
Делегация штаб-квартиры МККК в Женеве посетила удерживаемых в Баку армян
Глава Центробанка: В условиях глобальной неопределенности Армении удалось сохранить макроэкономическую стабильность
Команда филиала МГУ выиграла первый турнир по дебатам в Ереване
Обновленный центр продаж и обслуживания Ucom открылся на проспекте
Тиграна Меца
Операция архиепископа Микаела Аджапахяна отложена на неопределенный срок
«Euromedia24» удостоил Давида Амаляна почётной премии «Эталон борьбы» (видео)
Уже открыто признают, что цель - разрушить Церковь: «Паст»
Раскрываются ли мошенничества? «Паст»
Народ и Церковь едины в борьбе против антицерковной кампании властей: «Паст»
«Euromedia24» удостоил Рубена Матевосяна почётной премии «Хранитель армянской музыки» (видео)
Трамп приостановил крупномасштабные ветроэнергетические проекты по меньшей мере на 90 дней
«Осветим темноту вместе»: подарок Самвела Карапетяна Гюмри
Во Франции проводится расследование по факту кибератаки на почту: сообщается о пророссийских хакерах
За ситуацией вокруг армянской Церкви следят и в Лондоне — замглавы британского МИД
Георгий Макарян из Балашихи стал чемпионом мира по бразильскому джиу-джитсу 
