Հնագույն գավաթ, նոր գաղտնիքներ. գիտնականները վիճում են հայտնի արծաթե գավաթի սյուժեի իմաստի շուրջ

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

Այն Սամիայի մոտ հայտնաբերված ընդամենը մոտ ութ սանտիմետր բարձրությամբ արծաթե գավաթը արդեն կես դար է, ինչ գրավում է հնագետների ուշադրությունը։ Այն հայտնաբերվել է Հուդայական բլուրների թաղման վայրում, և երկար ժամանակ համարվում էր, որ դրա մակերեսի տեսարաններն արտացոլում են բաբելոնական «Էնումա Էլիշ» առասպելի վաղ տարբերակը։ Սակայն նոր ուսումնասիրությունը, որի արդյունքները հրապարակվել են Journal of the Ancient Near Eastern Society ամսագրում, ենթադրում է, որ պատկերված պատմությունը կարող է բոլորովին այլ լինել։

Այս գավաթը եզակի գտածո է ամբողջ բրոնզեդարյան Լևանտի համար. այդ դարաշրջանի նման մակարդակի այլ գեղարվեստական ​​իրեր գրեթե գոյություն չունեն։ Արտաքին կողմում տեսարանների մի ամբողջ շարք է պատկերված, թեև պատկերի մի մասը վնասված է, ինչը դժվարացնում է մեկնաբանությունը։

Տեսանելի է քիմերային կերպար՝ կիսամարդ, կիսակենդանի, որը ձեռքում բույսեր է պահում։ Նրա ոտքերի արանքում փոքր նշան կա, որը հետազոտողները համարում են ծննդյան փուլում գտնվող արևի աստվածության պատկեր։ Կերպարի ստորին մասը վեածվում է ցուլի ոտքերի։ Կողքին բարձրանում է մի մեծ օձ։

Հաջորդ դրվագն ավելի կանոնակարգված տեսք ունի. երկու մարդ պահում են կիսալուսնի ծայրերը, որի մեջ գտնվում է մարդկային դեմքով արևը։ Օձն այժմ պառկած է կիսալուսնի տակ՝ կարծես կորցնելով իր նախկին ուժը։

Վաղ շրջանի գիտնականները, ներառյալ Իգալ Յադինը, դրանում տեսել են Մարդուկ աստծո պայքարը Թիամաթի դեմ։ Սակայն տեսարանները պայքարի հետքեր չեն պարունակում, և ամենակարևորը՝ «Էնումա Էլիշ» առասպելն ի հայտ է եկել գավաթից զգալիորեն ավելի ուշ։

Նոր ուսումնասիրության հեղինակներն առաջարկում են այլ մեկնաբանություն. պատկերված է ոչ թե կոնկրետ առասպել, այլ տիեզերքի կարգավորման խաղաղ գործընթաց։ Առաջին տեսարանում տիրում է նախնական քաոսը՝ արևը դեռ փոքր է, նոր է «ծնվել»։ Երկրորդ տեսարանում այն զբաղեցնում է կենտրոնական տեղը, շողում է և դեմք է ստանում։ Աստվածները մնում են գրեթե նույն չափի, քանի որ անմահ են, բայց այլ տեսք ունեն. նրանք ունենում են թիկնոցներ, զարդեր, ավելի ուշ գլխազարդի մանրամասներ։ Նույնիսկ պարանոցի թեթև կնճիռներն են ակնարկում ժամանակի ընթացքը։ Եվ օձը, որը ժամանակին բարձրանում էր աշխարհի վրա, այժմ ծալված է և հանգիստ՝ քաոսը ենթարկվել է։

Գիտնականները նշում են նմանություններ Մերձավոր Արևելքի այլ պատկերների հետ՝ Եգիպտոսից մինչև Անատոլիա։ Սա թույլ է տալիս ենթադրել, որ վարպետը ծագումով հարավային Միջագետքից էր, իսկ գավաթը ստեղծվել է հյուսիսային Միջագետքում կամ Հյուսիսային Սիրիայում, որտեղ արծաթն ավելի մատչելի էր։

Հետևեք մեզ՝ այստեղ