Ադրբեջանն ավելի ագրեսիվ է դարձել, ակնհայտ է՝ այդ ծավալների թողունակությամբ գազատարը միայն Նախիջևանի համար չէ․ ադրբեջանագետ

«Դատում են ոչ թե ինձ ու մյուս 15 հոգուն, այլ բոլոր հայերին: Ու եթե դուք դա չեք հասկանում, ուրեմն մեծ ողբերգություն է, քանի որ սա ողջ պատմության, հակամարտության վերջը չէ, այլ ընդամենը հերթական փուլը՝ ի ափսոսանք բոլոր կողմերի»,- սա Արցախի պետնախարար Ռուբեն Վարդանյանի 12 րոպեանոց ուղերձի մի հատվածն է, որը Բաքվի բանտից ուղղել է մեզ։

Իսկ Բաքվի ռազմական դատարանում շուրջ 2 շաբաթ հացադուլ հայտարարած Ռուբեն Վարդանյանի գործով հաջորդ նիստը մարտի 11-ին է նշանակված:

Նախօրեին էլ շարունակվել է Բաքվում ապօրինի պահվող Արցախի ռազմաքաղաքական ղեկավարների գործով դատավարությունը։ Այս քրեական գործով մեղադրյալները 15-ն են` Արցախի Հանրապետության երկրորդ նախագահ Արկադի Ղուկասյանը, Արցախի չորրորդ նախագահ Արայիկ Հարությունյանը, Արցախի երրորդ նախագահ Բակո Սահակյանը, Արցախի ԱԺ վերջին նախագահ Դավիթ Իշխանյանը, Արցախի Հանրապետության նախագահի նախկին խորհրդական, նախկին արտգործնախարար Դավիթ Բաբայանը, Արցախի ՊԲ նախկին հրամանատար Լևոն Մնացականյանը, ՊԲ հրամանատարի նախկին տեղակալ Դավիթ Մանուկյանը և ևս 8 գերիներ՝ Գարիկ Մարտիրոսյանը, Մելիքսեթ Փաշայանը, Դավիթ Ալավերդյանը, Գուրգեն Ստեփանյանը, Լևոն Բալայանը, Մադաթ Բաբայանը, Վասիլի Բեգլարյանը, Էրիկ Ղազարյանը։

Ադրբեջանի հարցերով փորձագետ Տաթևիկ Հայրապետյանը, 168․am-ի հետ զրույցում անդրադառնալով Ադրբեջանում փաստացի պատանդ պահվող մեր հայրենակիցներին ու նրանց դեմ մեկնարկած շինծու «դատավարական» գործընթացներին՝ շեշտեց․

«Հանրային արձագանքներ հնչեցնելիս՝ պետք է հասկանալ մեկ պարզ բան՝ Բաքվում տեղի ունեցող այդ ողջ գործընթացն ուղղված է Հայաստանի Հանրապետության դեմ, ու անգամ Ադրբեջանի, այսպես կոչված, դատախազության, այսպես կոչված, մեղադրական եզրակացության մեջ պարզ տեքստով գրված է, որ սա ՀՀ-ի դեմ է»։

Ըստ նրա՝ «դատավարության» կցկտուր հատվածներից ու տեղեկություններից անգամ պարզ է դառնում, որ Ադրբեջանը փորձում է խեղել Արցախյան հակամարտության էությունը։

«Բայց այստեղ կարևոր է այն իրողությունը, որ եթե Ադրբեջանն իրականում մեր գերիների կամ ՀՀ ցանկացած այլ հայրենակցի հետ կապված ունենար իրական գործ, իրական ապացուցողական բազա, իրական հնարավորություններ, ապա պետք է շահագրգռված լիներ միջազգային դատարաններում դրանց առաջքաշմամբ։ Մինչդեռ մեզ հայտնի է չէ՞, որ Ադրբեջանը ցանկանում է՝ միջազգային դատարաններից հայցերը հետ քաշվեն, որովհետև իրավական ու քաղաքական տիրույթում ամբողջ ապացուցողական բազան Հայաստանի ձեռքում է»,- հավելեց փորձագետը։

Հարցի բարոյական կողմին անդրադառնալով՝ Տաթևիկ Հայրապետյանը նկատեց, որ չպետք է Բաքվում պահվող մեր հայրենակիցների հարցը դիտարկվի անձնական ընկալումների, քմահաճույքների տիրույթում, իսկ եթե նրանցից ինչ-որ մեկն էլ իր կառավարման ընթացքում արել է քայլեր, որոնք ճակատագրական են դարձել, ապա դրա քննման գործընթացը բացառապես մեզ պետք է պատկանի։ Նա շեշտեց, որ դա առաջին հերթին ազգային արժանապատվության հարց է։

Կսթափեցնի՞ արդյոք հայ հասարակությանը Ռուբեն Վարդանյանի ահազանգ-ուղերձը՝ մեր մյուս հարցադրմանն ի պատասխան էլ՝ փորձագետը վստահեցրեց․

«Ով որ պետք է սթափվեր, սթափվել է վաղուց, ով հասկանում էր, վաղուց արդեն հասկացել է․ ամեն ինչ արդեն այնքան պարզ ու անթաքույց է դարձել, որ եթե առաջ կային խմբեր ու մարդիկ, որոնք իլյուզիաներ ունեին Փաշինյանի կառավարման հետ կապված, վաղուց այդ իլյուզիաներն ի չիք են դարձել։ Ավելին՝ ակնհայտ է, որ իր ձեռնարկած ողջ գործընթացը՝ միակողմանի զիջումներով խաղաղություն կառուցելու ամբողջ քաղաքականությունը, ձախողված է։

Այս հարափափոխ աշխարհում այսօր Ադրբեջանն ավելի ագրեսիվ ու վտանգավոր է դարձել, և այն բացառիկ ու կարևոր լծակները, որն ունի Հայաստանը նաև Սփյուռքում մեր տարբեր ազդեցիկ հայրենակիցների միջոցով, չի կիրառվում՝ նոր իրողություններին հարմարվելու և դրանք ի շահ Հայաստանի օգտագործելու համար»։

Տաթևիկ Հայրապետյանին խնդրեցինք անդրադառնալ նաև օրերս Ալիևի Թուրքիա կատարած այցին և այցի շրջանակում տեսակապի ձևաչափով Իգդիր-Նախիջևան գազատարի բացման արարողությանը հաջորդած հայտարարություններին, որոնցով անթաքույց ի ցույց էր դնում Հայաստանի հանդեպ իր տարածքային հավակնությունները։

Անկարայի հովանու ներքո Ալիևի արած հայտարարությունները կարող ենք համարել էսկալացիայի պրոլո՞գ, թե՞ ուղղակի սպառնալիքներ՝ նոր զիջումներ ստանալու համար՝ մեր հաջորդ հարցին էլ պատասխանելով՝ ադրբեջանագետն ընդհանրական դիտարկումներ արեց։

«Այս ամբողջ դատավարական պրոցեսները հակահայկական նոր ալիք են առաջ բերել Ադրբեջանում․ ատելության խոսքի պակաս չկա` դրանք հնչում են պատգամավորների ու իշխանական մամուլի ներկայացուցիչների մակարդակով։ Հաջորդը՝ եթե հետևեք Ադրբեջանի՝ տարեսկզբից մեկնարկած զորավարժություններին, դրանց քանակին ու բնույթին (անտառային, լեռնային շրջաններում դիվերսիոն գործողություններ), իսկ վերջին օրերին էլ տեղեկություն տարածվեց նաև պահեստազորայինների ներգրավմամբ վարժանքներ կազմակերպելու մասին, և եթե սրանք համադրում ենք նաև Ալիևի վերջին հայտարարության հետ, որ այս անգամ հնչում է Անկարայից, ապա լուրջ հիմք է առկա ենթադրելու, որ Ադրբեջանը ցանկություն ունի խաղարկելու ագրեսիվ ռազմական սցենար։

Ի դեպ, հայտարարությունն արվել է Իգդիր-Նախիջևան գազատարի բացման արարողության շրջանակներում, ու հետաքրքրական է, թե իրենք ինչ ծավալների թողունակությամբ են այս գազատարը կառուցել․ անհայտ է՝ դա միայն Նախիջևանի համար չէ, այլ ավելի հեռուն գնացող նպատակներ կան, ու նաև այդ տիրույթում Սյունիքի մասին խոսելը ևս ինձ մոտ լրացուցիչ մտահոգություններ է առաջ բերում։

Ադրբեջանն ամենևին նպատակ չունի և ի սկզբանե էլ չուներ որևէ թուղթ ստորագրելու, ավելին՝ դատավարություններն էլ օգտագործում են հակահայկականությանը նոր թափ հաղորդելու համար,- մանրամասնեց նա՝ ուշադրություն հրավիրելով մեկ այլ կարևոր հանգամանքի վրա,- Ադրբեջանն անցնում է տեղեկատվական, քաղաքական ու գաղափարական տոտալ բլոկադայի․ այսօր Ադրբեջանում փակվում են ոչ միայն իրենց ընդդիմադիր համարող կառույցները, այլև միջազգային կազմակերպություններ՝ Յունիսեֆը, Կարմիր խաչը։ Այսինքն՝ ինքն իրեն կտրում է միջազգային հանրույթից, որը, իր համոզմամբ, ազատելու է իր ձեռքերը»։

Միջազգային հանրությունն արդյոք անելիք չունի՞ այս իրավիճակում՝ մեր հստակեցմանն ադրբեջանագետն արձագանքեց, որ միջազգային հանրության գլուխը խառն է ուկրաինական ճգնաժամով, ու Ադրբեջանն արդեն իսկ ուկրաինական պատերազմից քաղել է մաքսիմալ օգուտներ և հիմա էլ դրանից է օգտվում։

«Մինչ աշխարհը քննարկում ու վերադասավորվում է, Ադրբեջանը հասկանում է, որ տարածաշրջանի նկատմամբ ուշադրությունը նվազել է։ Բայց կրկնում եմ՝ անգամ այս իրավիճակում ՀՀ-ն ունի բացառիկ ռեսուրս՝ հանձին Սփյուռքում ապրող և տարբեր կառույցներում աշխատող ազդեցիկ հայերի, որոնք հաստատ իրենց ռեսուրսները կծառայեցնեն Հայաստանի համար, եթե տեսնեն պետություն ու պետական ղեկավարում, որը շահագրգռված է ջանք գործադրելու և կանխելու բավականին վտանգավոր գործըթնացներ։ Ի դեպ, այդ թվում նաև՝ օգտագործելով հենց նույն քրիստոնեության գործոնը, որը հենց ԱՄՆ-ի նոր՝ Թրամփի վարչակազմը հռչակել է՝ որպես իր համար կարևոր արժեք»,- ամփոփեց Տաթևիկ Հայրապետյանը։