2025-ին սպասելիս... աշխարհը՝ պայթյունավտանգ անհանգստությունների լաբիրինոսթում. «Փաստ»
АНАЛИТИКА
«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
Ներկա պայմաններում աշխարհը շատ արագ փոխվում է, ու իրադարձություններն այնպիսի գլխապտույտ արագությամբ կարող են զարգանալ, որ շատ դեպքերում դժվար է նույնիսկ մոտավոր կանխատեսել։ Այդուամենայնիվ, անգամ նման արագ զարգացումների պարագայում որոշ հիմնական գործընթացներ նախանշվում են։ Այս տեսանկյունից շատ կարևոր է մեզ համար վերլուծել և հասկանալ, թե ինչ է մեզ սպասում եկող տարի։
2025 թվականին առաջին հերթին աշխարհաքաղաքական լուրջ փոփոխություններ են տեղի ունենալու, որոնք կապված են լինելու առաջին հերթին մի շարք հակամարտությունների շուրջ ԱՄՆ նոր վարչակազմի դիրքորոշմամբ։ Գաղտնիք չէ, որ Թրամփը խոստացել է կանգնեցնել այն պատերազմները, որոնք գլոբալ հակամարտության վերածվելու հնարավորություն ունեն։ Բայց եթե Գազայի հատվածում ընթացող ռազմական գործողությունների շուրջ լարվածության որոշակի թուլացում է նկատվում, ապա նույնը չի կարելի ասել Ուկրաինական պատերազմի մասին։ Այն կարող է կրակի մեջ առնել ամբողջ Եվրոպան ու նույնիսկ միջուկային պատերազմի պատճառ դառնալ։ Ուստի, Թրամփի թիմն արդեն աշխատում է Ուկրաինայի շուրջ ստեղծված իրավիճակում լուծումներ գտնելու և հրադադար հաստատելու ուղղությամբ։
Միևնույն ժամանակ, նոր վարչակազմը առաջին հերթին ԱՄՆ-ի ներքին խնդիրների վրա կենտրոնանալու մոտեցում ունի, ինչը ենթադրում է, որ թուլանալու է տարբեր տարածաշրջաններում Արևմուտքի ներգրավվածության աստիճանը, ինչն էլ ենթադրում է, որ Հարավային Կովկասում կարող է ուժեղանալ տարածաշրջանային դերակատարների՝ մասնավորապես Թուրքիայի, Ռուսաստանի ու Իրանի ազդեցությունը։ Զուգահեռ՝ բացառված չէ տարածաշրջանային դերակատարների միջև լարվածության խորացումը՝ հաշվի առնելով, որ ինչպես Հարավային Կովկասում, այնպես էլ Սիրիայի հարցում մի կողմից՝ Ռուսաստանի ու Իրանի, իսկ մյուս կողմից էլ՝ Թուրքիայի շահերը հակասում են։ Թուրքիային հաջողվեց Ռուսաստանին ու Իրանին դուրս մղել Սիրիայից, ուստի բացառված չէ, որ նույնը կարող է տեղի ունենալ նաև Հարավային Կովկասում՝ հատկապես որ թուրքական կողմն Արցախյան պատերազմից հետո զգալիորեն ամրապնդել է իր դիրքերը։ Ու Թեհրանի ու Մոսկվայի շահերի տեսանկյունից Հարավային Կովկասն ավելի կենսական նշանակություն ունի, քան Սիրիան։
Հաջորդ տարվա համար բնորոշ կլինեն նաև տնտեսական պատերազմներն ու պրոտեկցիոնիստական քաղաքականության մղումն առաջին պլան։ Թրամփը խոստանում է բարձրացնել մաքսատուրքերը Չինաստանի ու Եվրոպայի համար, իսկ Բրյուսելն ու Պեկինն իրենց հերթին են խոստանում պատասխան քայլեր ձեռնարկել։ Ռուսաստանի ու Իրանի նկատմամբ էլ պատժամիջոցային քաղաքականությունն, ըստ էության, կշարունակվի։ Ըստ որոշ փորձագետների, այս ամենը կարող է հանգեցնել մատակարարման շղթաների խաթարման, թանկացումների ու համաշխարհային տնտեսության աճի խաթարմանը։ Ուստի, այս պայմաններում Հայաստանը պետք է ադապտացվի նոր իրավիճակին ու այնպիսի քաղաքականություն վարի, որ մեր շուկան դառնա գրավիչ։ Բայց եթե հայթուրքական սահմանի բացման թեման ակտուալ դարձավ, ապա պետք է պատրաստ լինել թուրքական էժան ապրանքների ներհոսքին, որը կարող է Հայաստանի տնտեսվարողներին բարդ իրադրության առաջ կանգնեցնել։
Մյուս կողմից էլ՝ շարունակվելու է միջազգային մակարդակով տնտեսությունների ռազմականացումը։ Բազմաթիվ երկրներ արդեն սկսել են խոշոր ռազմական բյուջեներ ձևավորել հաջորդ տարվա համար, ինչն էլ իր հերթին մեծացնելու է սպառազինությունների մրցավազքը։ Իսկ սպառազինությունների կուտակումը պայմաններ է ստեղծում նաև հակամարտությունների բռնկման համար։ Հարավային Կովկասում ևս առկա է ռազմական բախման հավանականությունը։ Ի մասնավորի՝ Ադրբեջանը ցույց է տալիս, որ շահագրգռված չէ խաղաղության պայմանագրի կնքմամբ ու արագ տեմպերով շարունակում է զինվել, Թուրքիան էլ մեծապես օգնում է նրան այս հարցում և վարժեցնում է ադրբեջանական զինծառայողներին։ Բացառված չէ, որ հաջորդ տարի Բաքուն փորձի նոր էսկալացիա հրահրել, որպեսզի Հայաստանին զիջումների դրդի։ Ուստի, պետք է ամեն կերպ պատրաստված լինել զարգացումների նման սցենարի՝ մանավանդ որ ադրբեջանական կողմից սաստկանում է ագրեսիվ հռետորաբանությունը։
Ինչ վերաբերում է եկող տարվա ներքաղաքական զարգացումներին, ապա այն բուռն զարգացումներով կարող է աչքի ընկնել՝ հաշվի առնելով նաև այն իրողությունը, որ 2026 թվականի խորհրդարանական ընտրություններից առաջ քաղաքական ուժերը փորձելու են դիրքավորվել։ Բայց մեկ իրողություն պարզ է, որ իշխող կուսակցության և դրա ղեկավարի վարկանիշը շարունակաբար անկում է գրանցում։ Մարդիկ սպասում են, թե իշխանություններն ինչպես են հերթական զիջումները կատարելու հակառակորդին, ինչպես են թշնամական թեզերը ներմուծելու մեր հանրային դիսկուրս։ Եվ հասարակական դժգոհությունների ուղղորդման պարագայում հնարավոր է նաև արտահերթ ընտրությունների կամ իշխանափոխության հեռանկարը։ Մի կողմից էլ՝ բացառված չէ նաև իշխող թիմի «պայթեցումը» ներսից, քանի որ չկա միավորող գաղափարական գործոն, թիմի ներսում միմյանց նկատմամբ թշնամանքն ու խոր անվստահությունն է թագավորում։
ԱՐՍԵՆ ՍԱՀԱԿՅԱՆ
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
Поражение было следствием системы управления. «Паст»
Шеф, ЕС деньги не отдал. «Паст»
Как воздух и вода необходима новая программа прослушивания. «Паст»
Растущий рейтинг Карапетяна может заставить систему пересмотреть правила игры. «Паст»
«Загадка» АНИФ: что раскрывают официальные цифры. «Паст»
Смена власти, реальная возможность выбора, оздоровление политического поля: формируется новый оппозиционный полюс. «Паст»
Частные лица и компании из любой точки мира – всегда желанные клиенты
Архиепископ Хажак Парсамян: Позиция Патриарха Саакa всегда чёткая: он поддерживает Верховного Патриарха 
Доверие и глобальный охват
Арсен Торосян и Рафаэль Бенитес обсудили направления развития сотрудничества с Советом Европы
GlobalSource: Ядерный выбор Армении сопряжен с серьезными долговыми рисками
Выбираем лучшие подарки к 8 Марта и оплачиваем через приложение Idram&IDBank
В Гюмри из супермаркета «Вива» в медцентр «Гюмри» доставлено тело 65-летней женщины
Автодекларирование и новые исключения в Армении: что можно не указывать в налоговой отчетности
КГД Армении— о видах и порогах не подлежащих декларированию необлагаемых налогом доходов
В Грузии временно закрыли дорогу, ведущую к границе с Арменией
Весеннее предложение Ucom: HONOR X7d 5G и ценные подарки
США перебросили в Британию две эскадрильи истребителей для отправки на Ближний Восток
Сегодня мы чтим память жертв сумгаитских погромов․ Лидер Движения «Всеармянский фронт»
генерал-майор Аршак Карапетян
Государство на «ара»? Когда заместитель председателя НС забывает о своей должности. «Паст»
Предвыборная «благосклонность» к пенсионерам на фоне многомиллионных премий. «Паст»
«Не регистрировать и не допускать»: политическая анатомия опасного мышления. «Паст»
«Не мойтесь, не купайтесь, не пейте воду — что за «позёрство» такое?» «Паст»
Кто станет новыми обвиняемыми по делу «1 марта»? «Паст»
Сомнительные «решения» на границе с Грузией: чьи интересы обслуживаются? «Паст»
«У меня зазвонил телефон…»: IDBank предупреждает о росте мошенничества по схеме «звонок из банка»
Пейзаж Айвазовского выставят на торги в Москве за 60 млн рублей
Хачанов улучшил свою позицию в рейтинге ATP
Мишустин: В России в целом находятся около 1 млн. нелегальных иммигрантов
Ucom признан оператором №1 в Армении с самым быстрым мобильным интернетом и лучшей фиксированной сетью
Бессрочные облигации Юнибанка прошли листинг на Армянской фондовой бирже
Марукян: Если власти победят, отыграются на пенсионерах за повышение пенсий
Губернатор Калифорнии опубликовал мемуары
Иран назначил нового посла в Ливане
Семья Рубена Варданяна: Отказ от апелляции – это не завершение борьбы, а отказ участвовать в фарсе
Самолёт авиакомпании American Airlines обстреляли при посадке в Колумбии
Гуманитарная помощь беженцам из Арцаха в Ехегнадзоре и Вайке
Какого мнение президента о полномочиях Никола Пашиняна? «Паст»
Одна «деревня», тысяча статусов и ноль ответов на реальные вопросы: «Паст»
Грузовики стоят на границе, а власть хвастается в Facebook: «Паст»
Домашний арест блогера Армена Алексаняна отменен
Партия «Гражданский договор» одобрила рукоположение этого священнослужителя? Требуется юридическое и официальное разъяснение
Мунат лечится или мультфильм «Рыбка-унывака. Подводное приключение»
По инициативе семьи Рубена Варданяна в общине Татев 7 семей из Арцаха получили землю для ведения сельского хозяйства
ISNA: Гросси может принять участие в переговорах Ирана и США в Женеве
СМИ: Подорожание платных парковок – удар по карманам водителей или не просчитанный шаг?
WP: США содействовали Мексике в ликвидации главаря наркокартеля CJNG
Фонд «Музыка во имя будущего» воплотит в жизнь Международную академию-фестиваль «Армянские Виртуозы»
Reuters: Иран готов пойти на новые уступки Трампу для избежания удара США
Шахматист Арам Акопян победил на международном турнире «Al-Beruniy» в Ташкенте 
1
«Не регистрировать и не допускать»: политическая анатомия опасного мышления. «Паст»
2
По инициативе семьи Рубена Варданяна в общине Татев 7 семей из Арцаха получили землю для ведения сел...
3
Грузовики стоят на границе, а власть хвастается в Facebook: «Паст»
4
Одна «деревня», тысяча статусов и ноль ответов на реальные вопросы: «Паст»
5
Какого мнение президента о полномочиях Никола Пашиняна? «Паст»