Եվրոպան ու Ռուսաստանը միմյանց մեղադրում են Հայաստանին դավաճանելու մեջ. երկուսդ էլ... ճիշտ եք. «Փաստ»

АНАЛИТИКА 5 Октябрь, 2023 9:29

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Նախ` այսօր Գրանադայում նախատեսված Ալիև-Փաշինյան հանդիպման մասին: Երեկ հետմիջօրեից լրահոսում սկսեցին շրջանառվել ադրբեջանական լրատվամիջոցների հղումով լուրեր, թե՝ Ալիևը նեղացել է «Ֆրանսիայի ապակառուցողական դիրքորոշումից» և հրաժարվել այդ հանդիպումից: Էրդողանն էլ, հաղորդում էին, մրսել է, բայց ոչ թե ֆրանսիական դիրքորոշումից, այլ՝ ուղղակի, այսինքն՝ նա էլ չի մեկնի Գրանադա: Ինչ վերաբերում է Փաշինյանին, ապա նա հաստատեց, որ հանդիպում չի կայանա, բայց, պաշտոնական տեղեկատվությամբ, հաստատ մեկնելու է Գրանադա, որտեղ մասնակցելու է Եվրոպական քաղաքական համայնքի երրորդ գագաթնաժողովին: Իսկ մինչ այդ... Երեկ ուշադրություն գրավեց Ռուսաստանի ԱԳ խոսնակ Մարիա Զախարովայի հայտարարությունը, որով նա Եվրամիությանը մեղադրեց Հայաստանին դավաճանելու մեջ:

Բառացի հայտարարեց. «Այդ ԵՄ-ն է դավաճանել Հայաստանին»։ Դե, առիթ կար, այնպես չէր, որ առավոտյան արթնացել էր ու որոշել՝ ԵՄ-ին մի հերթական անգամ «կատոկել»: Բանն այն է, որ ԵՄ խորհրդի նախագահ Շառլ Միշելն օրերս հայտարարել էր. «Բոլորի համար պարզ է, որ Ռուսաստանը դավաճանել է հայ ժողովրդին»: Ակամայից ուզում ես ասել՝ հանդարտվե՛ք, տիկնայք և պարոնայք, երկուսդ էլ ճիշտ եք: Դե, համարյա հայտնի սկետչի ոճով: Կամ ոգով: Բայց ամենից ցավալին այն է, որ այս ամբողջ «ճշտի» մեջ իր առաջնային դերն ունի հենց Հայաստանի իշխանությունը իր գործողություններով ու անգործությամբ, հայության շահերը չսպասարկելով, Արցախն Ադրբեջանի մաս ճանաչելով, ձեռքերը ամբողջովին Արցախից լվանալով, Հայաստանի ինքնիշխանությանը սպառնալով, անընդհատ զիջելով: Եվ այլն, և այլն...

Ի դեպ, նախօրեին Հայաստան ժամանած Ֆրանսիայի Եվրոպայի և ԱԳ նախարար Կատրին Կոլոննան հանդիպեց ինչպես Նիկոլ Փաշինյանի, այնպես էլ իր գործընկերոջ հետ: Եվ վերջինիս հետ հանդիպմանը հաջորդած մամուլի ասուլիսում Կատրին Կոլոննան նույնպես հայտարարեց, թե Ֆրանսիան կարծում է, որ Ռուսաստանը չի հարգել 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի համաձայնությամբ ստանձնած իր պարտավորությունները։ Կոլոննայի ասածի համաձայն, Ռուսաստանը պետք է ապահովեր, որ հնարավոր լիներ հարցերը լուծել քաղաքական ճանապարհով և լուծեր երկու երկրների (Հայաստանի և Ադրբեջանի) միջև եղած խնդիրները, այսինքն՝ դա Ռուսաստանի պարտավորությունն էր, որը, Ֆրանսիայի ԱԳ նախարարի կարծիքով, չի կատարվել: Դրա մասին խոսելիս Կատրին Կոլոննան հիշատակեց Ֆրանսիայի նախագահ Մակրոնի ջանքերի մասին. «Ֆրանսիան շատ զգոն կլինի մեր բարեկամ երկրի՝ Հայաստանի տարածքային ամբողջականության նկատմամբ:

Մենք խոսել ենք ՀՀ վարչապետի հետ. ուղիղ մեկ տարի առաջ Ֆրանսիայի նախագահը Պրահայում հանդիպում ունեցավ վարչապետ Փաշինյանի և նախագահ Ալիևի հետ, դրա արդյունքը կարելի է ասել հիմքն է, որ ծառայեց մեր հետագա ջանքերին, եզրակացություններից մեկը փոխադարձ տարածքային ամբողջականության ընդունումն էր Ալմաթիի հայտարարության հիման վրա: Կարծում եմ` սա կարևոր առաջընթաց է, որը պետք է պահպանել և առաջ գնալ: Մենք ձեր կողքին ենք` բոլոր նրանցով, որ կիսում են զգացողությունը, որ այս պարտավորությունը պետք է հարգվի»: Ֆրանսիայի պահվածքին ու վերաբերմունքին առանձնահատուկ «ռեսպեկտ», հարգանք, գնահատում: Բայց... Այստեղ, թերևս, պետք է ասել՝ ստո՛պ: Մեկ րոպե: Ախր, ինչպես Պրահայի, այնպես էլ Բրյուսելի հանդիպումների և, այսպես կոչված, «Ալմաթիի հռչակագիրը» մեջտեղ բերելու ամբողջ այդ պատմությունը, Փաշինյան-Ալիև-Էրդողան հանդիպումն ու այն «գլուխ բերելը» հենց այն շրջադարձային պահը կամ պահերն են, որոնց ուղղակի հետևանքն է Արցախի հայությանը պատուհասած այս աղետը:

Ողջ խնդիրն այն է, որ Պրահայի, Բրյուսելի հանդիպումների հիմնական շեշտադրումը, նպատակը հենց 2020 թ. նոյեմբերի 9-ի եռակողմ (Ռուսաստան-Ադրբեջան-Հայաստան) հայտարարությունը «ջրելն» էր, որից հետո Արցախի հայաթափումը Ալիևի և Էրդողանի համար վերածվելու էր և վերածվեց «տեխնիկական հարցի»: Բնականաբար, Ռուսաստանն էլ իր մեղքի բաժինն ունի, շատ մեծ բաժինը. սա չի էլ քննարկվում: Ի վերջո, հանձն էր առել խաղաղապահ առաքելություն իրականացնել, որը, պարզվեց, նրանց ընկալման մեջ վերաբերում էր Արցախի բնակավայրերի մի մասի բնիկ հայ բնակչության տեղահանությունը հսկելուն, պաշտպանության բանակից մնացած ջոկատները զինաթափելուն և՝ ընդամենը: Այսինքն, որ Արցախի հայաթափումը տեղի ունենա առանց զանգվածային ջարդերի: Սա՞ է «խաղաղապահ առաքելությունը»: Եվ, անգամ երբ ադրբեջանական զինուժը ուղղակիորեն գնդակահարեց ռուսական խաղաղապահներին՝ սպանելով նրանցից մի քանիսին ու անգամ առաքելության հրամանատարի տեղակալին, Ռուսաստանը դա «կուլ տվեց»:

Այդ ամենը եղել է, ու այդ խարանը ոչ ոք ու երկար ժամանակ չի ջնջելու: Ու, կրկնենք, սա նույնիսկ վիճարկման թեմա էլ չէ: Բայց, միևնույն ժամանակ, չի կարելի մոռանալ ու ներել այն, որ Հայաստանի իշխանությունը ներկայացնող Փաշինյանը հայտարարեց, որ Արցախը ճանաչում է Ադրբեջանի մաս, ինչով լիովին ազատ արձակեց հակահայ ու մարդակեր Ալիևի ձեռքերը, միաժամանակ՝ գործնականում չեղարկեց նոյեմբերի 9-ի հայտարարությունը, ինչից հետո Ռուսաստանը հայտնվեց խոցելի դրության մեջ: Վերջին հաշվով, մենք ի՞նչ ենք ուզում Ռուսաստանից, Պուտինից, Ֆրանսիայից, Մակրոնից, Իրանից: Ուզում ենք, որ նրանք ավելի՞ հայ լինեն, քան Հայաստանի իշխանություն ներկայացո՞ղը: Մի իրավիճակում, երբ Արցախի վրա լիովին կանխատեսելի թշնամական ագրեսիա է սկսվում, իսկ ՀՀ վարչապետի պաշտոնը զբաղեցնողը հայտարարում է, թե Հայաստանը ուղղակի ուշադիր հետևելու է, պարզ հասկացնում է, որ ոչինչ, բացարձակապես ոչինչ չի անելու Արցախի հայությանը պաշտպանելու համար, մենք, որպես հասարակություն, որպես հանրույթ, ումի՞ց ենք ինչ պահանջում:

Լավ, մի՞թե գոնե սեփական դառնաղի պատմությունը՝ առնվազն վերջին 100-150 տարիների, այդպես էլ դաս չի լինում, որ օտարներն իրենց շահերն ունեն, որ «քաղաքակիրթ աշխարհի» քաղաքականությունը երկդիմի է ու երեսպաշտ, որ, որ, որ... Փաստորեն, դաս չի լինում: Ի դեպ, օրերս ՄԱԿ առաքելություն էր մեկնել Ստեփանակերտ: Շատերը տարակուսում էին, թե ի՞նչ են նրանք անելու հայաթափված, անբնակիչ մնացած Արցախում: Հիմա արդեն պարզ է. գնացին, «դիտեցին», հայտարարեցին, թե՝ ամեն ինչ նորմալ է, ոչ մի վատ բան չի եղել, պարզ ասած՝ լեգիտիմացրեցին Ադրբեջանի իրականացրած ցեղասպանությունը ու... գնացին իրենց գործերով: Վերջիվերջո, Ուկրաինա կա, ուրիշ «տաք կետեր» կան: Սա էլ մեզ դաս: Չնայած... «Դասերը» շատշատ են, դաս սովորողները չեն նշմարվում: