«Սա շատ էժան մանիպուլյացիա է, որը մեր պետականության վրա թանկ է նստելու». «Փաստ»

ИНТЕРВЬЮ 17 Июнь, 2023 10:04

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Սա Ադրբեջանի՝ իրենց համար տրամաբանական գործելաոճն է, «Փաստի» հետ զրույցում ասում է «Պոլիտէկոնոմիա» հետազոտական ինստիտուտի քաղաքագետ Բենիամին Մաթևոսյանը՝ անդրադառնալով սահմանային լարվածությանը:

«Վաշինգտոնում նախապես հայտարարված հանդիպումը չեղարկվեց: Վերջերս ռուսական մամուլում հրապարակված տեղեկությունների համաձայն՝ Արցախի իշխանությունների վրա ճնշում կա, որ գնան ուղիղ բանակցությունների Ադրբեջանի հետ: Ադրբեջանի դիրքորոշմամբ՝ այդ բանակցություններն Ադրբեջանի կազմում վարչատարածքային միավորի և կենտրոնական իշխանության ներկայացուցիչների բանակցություններ են: Ամենայն հավանականությամբ, ծրագիրն այն է, որ արևմտյան հաջորդ փուլի բանակցությունների ժամանակ հասած լինեն մի հանգրվանի, երբ Արցախի իշխանությունները նույնպես ընդունած կլինեն այն խաղի կանոնը, որը որդեգրել է Հայաստանի իշխանությունը, այն է՝ «Արցախը Ադրբեջան է և վերջ»: Առկա լարվածությունը, ճնշումը, կրակոցներն այս ամենին են ուղղված»,-նշում է Մաթևոսյանը:

Կարծիք է հայտնում, որ անցած տարվա հոկտեմբերից Ն. Փաշինյանն ամեն ինչ արել է, որ Արցախի իշխանությունները անելանելի վիճակում լինելով, ստիպված լինեն զիջումների գնալ: «Սկզբից ճանաչեց Արցախն Ադրբեջանի մաս, ինչը թույլ տվեց Ալիևին փակել Լաչինի միջանցքը, հետագայում անջատեց էլեկտրականությունը և այլն, Արցախի նկատմամբ իրականացվում է ռազմական ու տեղեկատվական տեռոր: Այս ամենն ուղղված է նրան, որ, ինչպես Ալիևն ասաց, փաստաթղթավորված առումով արդեն ֆիքսված լինի, որ Արցախն Ադրբեջան է, և Արցախի ու Հայաստանի իշխանությունների ներկայացուցիչներն էլ դա ընդունեն: ԱԺ քառօրյայի ժամանակ իշխանական պատգամավորներից մեկն ասաց՝ եթե Արցախը համարում էիք հայկական, ինչո՞ւ էիք գնում Ադրբեջանի հետ բանակցությունների: Տեսեք՝ Ադրբեջանը Արցախն ադրբեջանական մաս է համարում, բայց հասկանում է, որ կոնֆլիկտի կողմը ՀՀ-ն է, և պետք է ՀՀ-ի հետ փոխհարաբերություններում հասնի մի մակարդակի, որ նա կասկածներ չունենա Արցախի պատկանելիության վերաբերյալ»,-ընդգծում է քաղաքագետը:

Մաթևոսյանն ասում է՝ եթե պատրաստ ես ամեն ինչ զիջել, պետք է հասկանաս տրամաբանական մի բան՝ անգամ տնտեսական գործունեություն ծավալելը քո համար խնդրահարույց է լինելու քո իսկ տարածքում: «Մամուլի հրապարակումները Երասխում կառուցվող գործարանը կոնկրետ ընտանիքի հետ էին կապում, այդ ընտանիքի ներկայացուցիչը Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ ռազմավարական կոոպերացիայի կողմնակից է: Տեսնում ենք, որ ադրբեջանական բայրաքթարը կամ արկը տարբերություն չի դնում՝ կո՞ղմ ես Թուրքիայի հետ հարաբերություններին, թե՞ ոչ»: Հունիսի 15-ին ադրբեջանցիները փորձեցին դրոշ տեղադրել ՀՀ տարածքում, հրապարակված տեսանյութում երևում է, որ նրանց հետ ռուս խաղաղապահներ կան: Քաղաքագետն ասում է՝ նախ պետք է հասկանալ, թե ով է այդ տեսանյութը տարածել:

«Եթե մերոնք են տարածել, ինչո՞ւ են մոնտաժն այդ ձևով արել: Եթե իրողությունը դիտարկենք իմ ասածի տրամաբանության շրջանակներում, որ Արցախի իշխանությունների համար ստեղծում են բոլոր հնարավոր խոչընդոտները՝ անելանելի դարձնելու համար զուտ գոյատևելն Արցախում, հիշենք նաև տեղեկատվական շտաբի հայտարարությունը, որ հումանիտար բեռներն անհնար է տեղափոխել, կարող եմ կարծել, որ այս միջադեպն անհրաժեշտ էր հենց նրա համար, որ Արցախ տեղափոխվող բեռների համար խնդիրներ ստեղծեն: Ասում են՝ ռուսներն օգնում են ադրբեջանցիներին դրոշ տեղադրել: 2020 թ.-ից այս կողմ Ադրբեջանը մի քանի հարյուր քկմ տարածք է Հայաստանից բռնազավթել, հիմա գնանք ու հաշվենք, թե այնտեղ քանի՞ ադրբեջանական դրոշ է դրված, ինչո՞ւ դրա վերաբերյալ տեսանյութեր չեն տարածվել: Սա շատ էժան մանիպուլ յացիա է, որը մեր պետականության վրա շատ թանկ է նստելու»,-ասում է մեր զրուցակիցը:

Հավելում է՝ հունիսի 15-ը մեր պետական խորհրդանիշների օրն էր: «Մի կողմից՝ ասում ենք, որ Ադրբեջանը Հայաստանի տարածքում փորձում է իր դրոշը տեղադրել, մյուս կողմից՝ ԱԺ-ում Հայաստանի պետական խորհրդանիշների նկատմամբ քաղաքական կրակահերթ է արձակվում: Դա՞ էլ են ռուսները մեղավոր: Խաղաղապահնե՞րն էին կանգնել Փաշինյանի հետևում, ատրճանակը դրել գլխի հետևում և ստիպում ասել, թե ՀՀ զինանշանը, որի վրա սիմվոլիկ կերպով արտացոլված է մեր դարավոր պատմությունը, մեր պատմության հետ ի՞նչ կապ ունի: Երբ կարմիր գծերը չես պահպանում, դրանք դեպի քեզ են գալիս՝ մոտենալով անդառնալիության կետին: Սա իրականում առաջին դեպքը չէր, հիշեք՝ մայիսի 9-ին իշխանությունները որոշեցին դատել այն մարդկանց, որոնք անմիջական մասնակցություն են ունեցել Շուշիի ազատագրմանը: Հունիսի 15-ին քաղաքական կրակահերթը մեր պետական սիմվոլների նկատմամբ նույնպես պատահական չէր: Իսկ կատարվողը գլոբալ առումով մեր պետականության կազմալուծումն է ուղիղ եթերում:

Այս մարդիկ տանում են այն ուղղությամբ, որ Հայաստանը դառնա մաս Ադրբեջան-Թուրքիա-Հայաստան ռազմաքաղաքական-տարածաշրջանային դաշինքի: Այդ դաշինք մտնելու համար Ադրբեջանն ու Թուրքիան մի շարք պայմաններ են դրել, հիմա ՀՀ իշխանությունները, բավարարելով այդ պայմանները, կարծում են, թե հիմք կստեղծեն սեփական իշխանությունը երկար տարիներ պահպանելու համար, բայց իրականում ոչնչացնում են հիմքերը, որոնց վրա խարսխված է պետականությունը: Ասում է՝ գուցե սխալ էինք անում, որ բանակին էինք վստահում: Հայաստանի գոյության հիմքում, Արցախի պետականությունից և դրա համար պայքարից բացի, ընկած է նաև բանակի լեգիտիմությունը: Հաղթեցիր, բանակդ լեգիտիմացրեցիր, այն է՝ լեգիտիմացրեցիր քո պետությունը: Եթե Արցախը և բանակն ապալեգիտիմացնում ես, ոչնչացնում, պետություն չի լինելու: Թուրք-ադրբեջանական դաշինքին ինտեգրումը բերելու է պետականության կազմալուծմանը»,-եզրափակում է Բ. Մաթևոսյանը: