Աշխարհակարգային «եռաոտք» փոփոխությունների առանձնահատկությունները. «Փաստ»
ПОЛИТИКА
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Հիմա աշխարհում յուրահատուկ իրավիճակ է ստեղծվել, որտեղ բախվում են խոշոր գերտերությունների շահերը։ Ինչպես ասել էր ԱՄՆ ԶՈւ գլխավոր շտաբի պետ Մարկ Միլլին, աշխարհը դառնում է եռաբևեռ, իսկ այդ երեք բևեռները Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները, Ռուսաստանը և Չինաստանն են։ Սա նշանակում է, որ միաբևեռ աշխարհակարգը փլուզվում է։ Ու պատահական չէ, որ Արևմուտքը՝ ԱՄՆ-ի գլխավորությամբ, շատ դժվարությամբ է զիջում իր դիրքերը և փորձում է թույլ չտալ, որ Ռուսաստանն ու Չինաստանը հզորանան ու ավելի ընդլայնեն իրենց ազդեցության գոտին։ Բայց, միևնույն ժամանակ, Արևմուտքի հետ դիմակայությունը հող է նախապատրաստում Ռուսաստանի ու Չինաստանի մերձեցման համար։
Այս երկրները տարբեր հարցերում համագործակցում են, նույնիսկ պարբերաբար համատեղ զորավարժություններ են անցկացնում` որպես ուժի ցուցադրություն։ Ու դա չինացի դիվանագետների կողմից բնորոշվում է որպես առանց սահմանափակումների համագործակցություն։ Բայց դրան զուգահեռ պետք է նկատի ունենալ, որ Ռուսաստանը և Չինաստանը տարբեր քաղաքակրթական արժեքներ են կրում, իսկ որոշ հարցերում էլ երկու երկրների շահերն ուղղակի բախվում են։ Օրինակ՝ Չինաստանը «Մեկ գոտի, մեկ ճանապարհ» ծրագրի շրջանակներում շատ է մեծացրել իր ազդեցությունը Միջին Ասիայի հինգ երկրում։ Իսկ վերջերս էլ Սիան քաղաքում, որտեղից ժամանակին սկսվել է «Մետաքսի ճանապարհը», անցկացվեց «Չինաստան-Կենտրոնական Ասիա» գագաթաժողովը, որին մասնակցում էին Միջին Ասիայի պետությունների ղեկավարները։
Ընդ որում, չինական կողմը խոստանում է մեծ գումարներ ներդնել այդ տարածաշրջանի ենթակառուցվածքային նախագծերում։ Չինական ազդեցության ընդլայնումը դեպի Միջին Ասիա արդեն իրողություն է այն պարագայում, երբ միջինասիական պետությունները ժամանակին եղել են բացառապես ռուսական ազդեցության գոտի։ Բնականաբար, չինական ներթափանցման հանգամանքը ՌԴ-ի շահերին հակասում է։ Պատահական չէ, որ շատ վերլուծաբաններ նշում են, թե Ուկրաինայում ընթացող կոնֆլիկտից ամենաշատը կարող է օգտվել Չինաստանը, քանի որ Ռուսաստանի պարտության դեպքում ռուսական ազդեցության տարածքները կարող են լիովին ընկնել չինական ազդեցության տակ։
Բացի այդ, Չինաստանը նաև հավակնություններ ունի ՌԴ-ի հեռավորարևել յան որոշ տարածքների նկատմամբ՝ համարելով, որ դրանք չինական տարածքներ են, որոնք ժամանակին անարդար պայմանագրերի արդյունքում են հանձնվել Ռուսաստանին։ Իսկ Ռուսաստանի հաղթանակի դեպքում Չինաստանը կարող է ուկրաինական հաջողված փորձն օգտագործել Թայվան ներխուժելու ու կղզին գրավելու համար։ Թայվանին տիրանալու հանգամանքը էականորեն կփոխի ուժերի դասավորությունը խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանում։ Ուստի Արևմուտքի համար առավել մեծ վտանգ են ներկայացնում չինական աճող հավակնությունները, քան Ռուսաստանը։ Դրա համար էլ ԱՄՆ-ի կողմից փորձ է կատարվում Չինաստանի դեմ առավել լայն կոալիցիա ստեղծել, որի շրջանակներում են, օրինակ՝ Quad-ի (Անվտանգության քառակողմ երկխոսության) ձևաչափը, ինչի մեջ ընդգրկված են ԱՄՆ-ը, Ճապոնիան, Հնդկաստանը, Ավստրալիան, և AUKUS եռակողմ պաշտպանական դաշինքը, որտեղ ընդգրկված են Մեծ Բրիտանիան, ԱՄՆ-ը և Ավստրալիան։
Այս ամենի հետ մեկտեղ ԱՄՆ-ը փորձում է նաև Հարավ-արևել յան Ասիայի այլ երկրների ևս ընդգրկել հակաչինական համագործակցության շրջանակներում։ Օրինակ՝ Վաշինգտոնը որոշել է մեծացնել իր ռազմական ներկայությունը Ֆիլիպիններում։ Իսկ Չինաստանը փորձեր է կատարում ռազմաբազաներ բացել խաղաղօվկիանոսյան կղզիների տարածքներում, ինչի մասով ԱՄՆ-ը մեծ վտանգներ է տեսնում։ Օրինակ՝ Արևմուտքի ներգործության արդյունքում էր, որ Սողոմոնյան կղզիները որոշեց թույլ չտալ, որ չինացիները ռազմաբազաներ բացեն իրենց տարածքում։ Ուշագրավ է, որ ԵՄ մաս կազմող պետությունները այնքան էլ շահագրգռված չեն Չինաստանի հետ դիմակայության մեջ մտնելու հանգամանքով, ինչքան որ ԱՄՆ-ն է շահագրգռված։ Նրանք մեծապես հետաքրքրված են Չինաստանի հետ առևտրային ու տնտեսական հարաբերությունների խորացմամբ ու եկամուտներով։ Դրա մասին են վկայում Գերմանիայի կանցլեր Շոլցի ու Ֆրանսիայի նախագահ Մակրոնի՝ Պեկին կատարած այցելությունների արդյունքում հնչած ուղերձները։
Թերևս նաև աշխարհագրական հեռավորությամբ պայմանավորված՝ ԵՄ-ն հակաչինական բլոկի մաս չի կազմում։ Բայց քանի որ ԱՄՆ-ը գնալով մեծացնում է իր ռազմական ներկայությունը Հարավ-արևել յան Ասիայում ու զինում է Թայվանին՝ Չինաստանին զսպելու համար, Պեկինն էլ իր հերթին փորձում է հակակշռել Վաշինգտոնին։ Վերջերս Չինաստանը պայմանագիր կնքեց Կուբայի հետ այդ երկրում հետախուզական բազա ստեղծելու վերաբերյալ` խոստանալով Կուբայում ներդնել մի քանի միլիարդ դոլար։ Այս ամենը նշանակում է, որ Չինաստանը մուտք է գործում ԱՄՆ-ի մերձակա տարածք ու կարող է Կարիբյան ավազանում մշտադիտարկման տակ պահել այդ երկրի ռազմական շարժերը։ Պատահական չէ, որ շատ փորձագետներ այս իրավիճակը նմանեցնում են սառը պատերազմի ընթացքում տեղի ունեցող իրադարձություններին։ Նույնիսկ վերլուծություններ կան, որ առաջիկանում ԱՄՆ-ի ու Չինաստանի միջև նոր սառը պատերազմ է սկսվելու, բայց այն լիովին տարբեր է լինելու ԱՄՆ-ի ու ԽՍՀՄ-ի միջև եղած սառը պատերազմից և ընթանալու է ժամանակակից պայմաններին համապատասխան, որի բնորոշ կողմերից մեկն էլ լինելու է տեխնոլոգիական մրցավազքը։
ԱՐՏԱԿ ԳԱԼՍՏՅԱՆ
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
Создают хаос, а затем думают, как его преодолеть: «Паст»
Противоположная сторона… антицерковной «реформы»: «Паст»
Ucom предлагает корпоративным клиентам комплексную услугу по построению внутренних сетей
С какой политической силой будет участвовать на выборах «Страна для жизни»? «Паст»
На пути к разрушению церкви «хватается за пену»: «Паст»
Еврокомиссия объявила о мерах по ускорению производства дронов и систем противодействия им
Водитель пострадавшего вследствие камнепада на проспекте Мясникяна автомобиля рассказал, как это было
В Армении начнет работать монетизация YouTube
Суд в Германии приговорил к тюремному сроку гражданина США по делу о шпионаже в пользу Китая
Юнибанк стал членом А-уровня Армяно-британской торгово-промышленной палаты
Зимние приключения продолжаются в Myler: Idram&IDBank
Совет Европы согласился лишить дипломатического иммунитета бывшего генсека в связи с делом Эпштейна
Сила одного драма — общественной организации Матeмик
Учёные впервые исследовали банки Дарвина с помощью уникального лазерного метода без вскрытия
Рубен Варданян: Я представляю армянский народ здесь, на этом суде, не боюсь никакого наказания или решения
Первый трейлер «Дьявол носит Prada 2» — смех, интриги и стиль
Валерий Царукян продолжит карьеру в «Ахмате»
В Москве состоится масштабное шоу скрипача-виртуоза Самвела Айрапетяна
Трамп: Иран поступил бы глупо, если бы не заключил сделку с США
Нетаньяху обсудил в Вашингтоне с Уиткоффом и Кушнером переговоры США с Ираном
К каким ещё мерам прибегнет Пашинян, чтобы сорвать Собрание епископов? «Паст»
Попытаются применить «западный» сценарий в «армянизированном» варианте: «Паст»
В прошлом ЭСА на протяжении многих лет оказывала поддержку Церкви: «Паст»
В Польше создают военный резерв повышенной готовности
SCMP: в Китае обнаружили антитело для борьбы с лихорадкой SFTS
Вновь открылся филиал IDBank «Нор Норк»
Вице-президент США Дж. Д. Вэнс прибыл в резиденцию премьер-министра Республики Армения
Европа пытается вредить взаимодействию России и Закавказья — Лавров
Суд над бывшим премьером Арцаха Рубеном Варданяном в Баку продолжится 10 февраля
ФСБ объявила, что подозреваемые в покушении на замглавы ГРУ Владимира Алексеева признали вину
Маск пообещал защитить любого, кто расскажет правду об Эпштейне
Теперь от чего «расстроены» ГД-вцы? «Паст»
Что показывают просмотры и реакции на пресс-конференцию Роберта Кочаряна? «Паст»
Призовое «братство»... за счет тысяч жертв, лишений и насильственного переселения: «Паст»
WSJ: Иран отказался приостанавливать обогащение урана в ходе переговоров с США
Самый богатый человек в мире признал, что деньги не приносят счастья
Армения – на обложке французского журнала Le Courrier de l’Atlas
Поздравляю Вас с днём рождения, господин генерал. полковник запаса Вооружённых сил РА Артом Симонян
Архиепископ Микаэл Аджапахян отпущен под домашний арест
Давид Хачатрян – чемпион Европы по стрельбе
Глава МТУИ РА и посол Ирана обсудили вопросы сотрудничества
Копыркин: Москва готова к обсуждениям возможности подключения России к проекту «Маршрут Трампа»
Архиепископ Микаэл Аджапахян подал жалобу в ЕСПЧ
В Норвегии начали расследование против экс-премьера из-за досье Эпштейна
Премия за “укрепление братства” или “карт-бланш на геноцид”? Общественность требует отменить присуждение премии Zayed Award Алиеву и Пашиняну
В Армению прибыла большая делегация из США
США рекомендовали своим гражданам покинуть Иран
Новые подробности: на напряжённость между телеком-операторами и платёжно-расчётными организациями откликаются последние: «Паст»
Попытаются «сделать своими» глав общин։ «Паст»
«В поле «прозападников» «рассветы» вовсе не мирные». «Паст» 
