«Բաշարողների» ազգային ինստիտուտի մասին, շրջափակված Արցախի մի դրվագի առիթով․ Հակոբ Բադալյան

Ռուբեն Վարդանյանի վերջին հայտարարությունը, կապված «հնարամտությունների» անընդունելիության հետ, արժանացել է տարբեր գնահատականների, ինչը բնականաբար միանգամայն նորմալ երեւույթ է՝ հասարակությունը չի կարող մտածել նույն ձեւով, միանման:

 

Բայց, հասարակությունը կարող է, եւ ավելին՝ պարտավոր է գալ համակեցության ընդհանուր կանոնների, հատկապես այն հասարակությունները, որոնք ունեն արտառոց մարտահրավերներ: Հաջողում են այն ժողովուրդները, այն հասարակությունները, որոնք կարողանում են անել դա՝ մտածել տարբեր կերպ, բայց ապրել ընդհանուր համակեցության կանոններով:

 

Բնականաբար, հեքիաթի չեմ հավատում, թե կան համատարած բառի բուն կամ պատկերավոր իմաստով օրինապաշտ հասարակություններ, եւ առավել եւս՝ էլիտաներ: Բայց, սա սկզբունքային հարց է՝ կարողանու՞մ են հասարակությունն ու էլիտաները գալ միասնական վարքագծի, համակեցության նորմերի, թե ոչ: Մի դեպքում դա կլինի Սահմանադրությունը, այլ դեպքում՝ գուցե այլ տրամաբանությամբ համաձայնություն:

Ի վերջո, ո՞րն է եղել հայկական պետականության անցնող երեք տասնամյակի հանգուցային, «անկյունաքարային» արատներից մեկը: Այն, որ արժեք է եղել «բաշարելը»՝ բաշարել է, արել է: Ի դեպ, Վարդանյանի մատնանշած «հնարամիտների» կամ «բաշարողների» հարցում էլ հանդիպեցի այդպիսի գնահատականների՝ բաշարել արել են, իրենց գլծի ճարը տեսել են մարդիկ:

 

Շատ լավ: Հիմա մտածենք, թե ի՞նչ են մտածում այն՝ անհամեմատ ավելի մեծ թվով մարդիկ, որոնք հնարավորությունների, բնավորության, խառնվածքի կամ որեւէ այլ օբյեկտիվ կամ սուբյեկտիվ պատճառով «բաշարող» չեն: Իսկ ի՞նչն է քանդել Հայաստանի հանրապետության, ու նաեւ Արցախի հանրային մթնոլորտը այս մոտ երեք տասնամյակում: Հենց այն, որ կառուցվել է ոչ թե մարդկանց, այլ «բաշարողների» երկիր: Իրական պետական էլիտայի փոխարեն ձեւավորվել են «բաշարողներ»՝ մի մասը պաշտոնական կարգավիճակ են ստացել, մի մասը ունեցել են քրեական հեղինակության կարգավիճակ, մեկ այլ մաս՝ տարբեր նշանակության մանկլավիկներ կամ «ներքինիներ»: Բայց, ամենի հիմքում՝ «բաշարելը», գլխի ճար տեսնելը, կամ էլ՝ «ինչ անել՝ երեխեքի համար անելը»:

 

Սա այնպես է քայքայել Հայաստանում մարդկային, հանրային հոգեբանությունը, որ շատ ու շատ այլ խնդիրներ հենց դրա հետեւանքով են առաջացել ու առ այսօր մնում են անլուծելի, որքան էլ տեսականում դրանց լուծումը գիտե ցանկացած միջին վիճակագրական ֆեյսբուքահայ:

 

Ի դեպ, 2018-ից հետո էլ՝ իշխանության կազմում հայտնվեցին եւ առա այսօր հարմար տեղավորված են տարաբնույթ «բաշարողներ»: Սա էլ իհարկե առանձին խոսակցության նյութ է:

 

Հիմա, Վարդանյանն ըստ էության ասում է, որ, եթե բլոկադայի պայմաններում արմատախիլ չարվի «բաշարելու» ինստիտուտը, եթե չդրվի դրա դեմ թե վարչական, թե նաեւ հանրային-գիտակցական պայքարի հարց, չձեւավորվի այդ պայքարը, չկա որեւէ ռազմավարական հեռանկար՝ եթե անգամ վաղը միջանցքը բացվի ու չփակվի երբեք, եթե վաղը անգամ ճանաչվի Արցախի անկախությունը:

 

Ի վերջո, Հայաստանն էլ միջազգային իրավունքի ճանաչված սուբյեկտ է, ինչպես ցանկացած այլ երկիր, որտեղ իրականում պետությունը ցուցանակ է, իսկ արժեքը՝ «բաշարելը»:

 

Երկար ստացվեց, բայց ըստ իս սա կարեւոր հարց է, ու այդպես եմ դիտարկում այն բարձրաձայնելու համատեքստը:

 

Կկարողանա՞ այդ հարցում Ռուբեն Վարդանյանը փոխել Արցախը, ըստ իս դա կլինի մեծագույն գործ, որի էֆեկտը զգալի է լինելու նաեւ արտաքին միջավայրին առնչվող քաղաքական հարցերում: Չի՞ կարողանա, կամ չի՞ ուզի՝ միայն կխոսի, ուրեմն կհամալրի «բաշարողների» շարքերը, հանրային համապատասխան գնահատականով:

Ըստ իս, այդ հարցում Արցախի հանրությունը պետք է լինի նրան աջակից, միաժամանակ այդ աջակցությամբ նրան դնելով արդյունքի համար պատասխանատվության հրամայականի առաջ:

 

Հ.Գ. անհրաժեշտ եմ համարում ընդգծել նաեւ, որ այս գրառումը այն մասին չէ, որ Արցախի քաղաքական իշխանությունը, բարձրաստիճան պաշտոնյաները ազատված են կառավարման արդյունավետության, ու նաեւ ապաշրջափակման հարցում աշխատանքի պատասխանատվությունից: Բնական է, որ, ինչպես ցանկացած հասարակություն իր կառավարությունից, այդպես էլ արցախցիները իրենց կառավարությունից պետք է պահանջեն խնդիրների հարցում աշխատանքի հաշվետվություն եւ լուծումներ: