«Բանակցային սեղանին հայկական որևէ փաստաթուղթ չկա, մեր կարմիր գծերը չկան». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Կապիտուլ յացիոն պայմանագրի ստորագրումից երկու տարի անց ՀՀ իշխանություններն այդպես էլ չկարողացան բանակցային առարկայից դառնալ բանակցային կողմ: «Փաստի» հետ զրույցում նման կարծիք է հայտնել Արցախի «Արդարություն» կուսակցության համանախագահ Հակոբ Հակոբյանը:

«Բանակցություններն այսօր ընթանում են ոչ թե ՀՀ իշխանությունների մասնակցությամբ, այլ Հայաստանի և Արցախի Հանրապետությունների մասին տրամաբանությամբ, որտեղ ունենք անասելի հետընթաց: Այս ամենն սկսվեց, երբ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց, որ «միջազգային հանրությունը պահանջում է Արցախի հարցում նշաձողն իջեցնել»: Ու նշաձողն իջեցնելով՝ հասանք մի կետի, որ այժմ բանակցային սեղանի շուրջ քննարկումներ են ընթանում ոչ թե Արցախի Հանրապետության, ԼՂ հակամարտության մասին, այլ ընդամենը ԼՂ-ում ապրող հայերի իրավունքների մասին: Երկու տարվա ընթացքում Հայաստանի իշխանությունների կողմից անընդունելի գործողություններ իրականացվեցին, ու մենք բանակցային դերակատարության կամ դիրքի բարելավում չտեսանք: Ընդհակառակը՝ յուրաքանչյուր հանդիպումից նորանոր զիջումներ են լինում: Այս ամենին պետք է վերջ դրվի, ու առաջին քայլը պետք է բանակցողի փոփոխությունը լինի»,-ընդգծեց Հ. Հակոբյանը:

Նա կարծում է, որ այս փուլում Արևմուտքի ակտիվացումը պայմանավորված է միայն մեկ նպատակով: «Աշխարհաքաղաքական զարգացումները, դրան գումարած նաև ՌԴՈւկրաինա հակամարտությունը հասել են մի կետի, երբ հավաքական Արևմուտքը՝ ԱՄՆ-ի գլխավորությամբ, ցանկանում է Հարավային Կովկասից դուրս մղել ՌԴ-ին: Այս համատեքստով են թելադրված Արևմուտքի գործողությունները նաև մեզ վերաբերող հարցերում, որոնք ամենևին չեն բխում Հայաստանի շահերից կամ Հայաստանին խաղաղություն պարգևելու նպատակից:

Հավաքական Արևմուտքն ակտիվացել է ու ներկայացնում է խաղաղության պայմանագրի իր տարբերակը, որտեղ հենց այն իջեցված նշաձողն է, որի մասին ավելի վաղ խոսում էր Նիկոլ Փաշինյանը: Որքանով տեղյակ ենք բաց տեղեկություններից, խաղաղության փաստաթղթի «վաշինգտոնյան» տարբերակի մեջ ընդամենը խոսվում է Ղարաբաղում ապրող հայերի իրավունքների մասին, և ոչ մի խոսք չկա Արցախի կարգավիճակի մասին՝ հիմնված ինքնորոշման իրավունքի վրա: Միևնույն ժամանակ, ռուսական կողմն առաջարկում է ՀայաստանԱդրբեջան հարաբերությունների կարգավորման մեջ ԼՂ հակամարտությանն ուղղակի ձեռք չտալ՝ հետագայում այդ հարցին վերադառնալու պայմանով, որ, կարծես թե, ավելի ընդունելի է, քան արևմտյան կողմի տարբերակը, թեպետ նույնպես մեր երազանքների տարբերակը չէ»,-հավելեց մեր զրուցակիցը:

Ըստ նրա, սակայն, խնդիրն այլ է. «Բանակցային սեղանին հայկական որևէ փաստաթուղթ չկա, չկան այն առաջարկները, որոնք հայկական կողմը կաներ: Այո, միգուցե կողմերից և որևէ մեկը չընդուներ այդ առաջարկները, սակայն չի նշանակում, որ մեր՝ հայկական փաստաթղթի տարբերակ չպետք է լիներ: Այդ բանակցությունների սեղանին չկան այն կարմիր գծերը, որոնք մենք կսահմանեինք ու կասեինք, որ այդ գծերից այնկողմ մենք չենք բանակցում: Սա է ամբողջ խնդիրը: Եվ այս համատեքստում է տեղավորվում Փաշինյանի հարցադրումը: Մասնավորապես, երբ թշնամի երկրի ղեկավարին հարցնում է՝ ի՞նչ քարտեզով եք ուզում պայմանագիր կնքել, հետո էլ հարցնում՝ դուք ինչպե՞ս եք պատկերացնում այդ խաղաղության պայմանագիրը: Այսինքն, հայկական կողմից որևիցե նախաձեռնողականություն չկա: Խնդիրն այն է, թե որ ուժը ինչպես կստիպի Փաշինյանին ստորագրել այս կամ այն փաստաթուղթը: Հարցն այն է, որ ՀՀ իշխանությունները չեն կարողանում բանակցել կողմերի հետ ու այդ սեղանի շուրջ ներկայացնել երկրի, ժողովրդի շահերը»:

Այս համատեքստում Հակոբ Հակոբյանը հիշեցրեց՝ դեռ 2018-ից է իրենց կուսակցությունը ժողովրդին բացատրել, որ գունավոր հեղափոխությամբ երկրի իշխանության ղեկին հայտնված Փաշինյանը և նրա շուրջ եղած խումբը Արցախը հանձնելու համար են եկել. «Երբ այդ մասին խոսում էինք, մեզ մեղադրում էին պատերազմով մարդկանց վախեցնելու ու քաղաքական դիվիդենտներ շահելու մեջ: 2018-ից սկսած անընդհատ կրկնել ենք, որ Փաշինյանը ղեկավարվում է որոշակի կենտրոնների կողմից, և հիմնական նպատակն Արցախն Ադրբեջանի կազմում թողնելն է՝ գնալ զիջողականության և դրանով հայկական հարցն ընդհանրապես փակել»:

Հակոբ Հակոբյանն այլ ենթատեքստ է տեսնում իշխանությունների կողմից վերջին օրերին Ադրբեջանին ուղղված մեղադրանքների, սուր ելույթների մեջ. «Կարծում եմ՝ մեզ թերևս հերթական զիջումն է սպասվում, որը կարող է լինել ինչպես ուժի կիրառմամբ, այնպես էլ առանց ուժի կիրառման: Հերթական զիջման նախաշեմին Նիկոլ Փաշինյանը հանդես է գալիս որպես «չտեսնված հայրենասեր» և պարզապես նշում է այն ամենը, ինչին մենք պետք է ականատես լինենք: Սա արվում է, որ հետագայում նորից իր հերթական հարցազրույցներից մեկում ասի, որ այդ զիջումներին գնացել է, որովհետև նման իրավիճակ էր, թշնամին նման առավելապաշտական ցանկություններ է ունեցել: Օրինակ՝ այնպես, ինչպես 2020-ի նոյեմբերի 10ին հայտարարեց, որ այդ պայմանագիրը կնքել է, որ փրկի Ստեփանակերտը կամ փրկի շրջափակման մեջ ընկնելու վտանգի առաջ կանգնած 30 հազար զինվորի:

Այսինքն, Փաշինյանն իր բոլոր ոչ հայանպաստ գործողությունները կատարելուց հետո դրանք որպես պահի թելադրանք է ներկայացնում: Նա Շուշիի հանձնումը և կապիտուլ յացիոն փաստաթուղթ ստորագրելը ներկայացնում է որպես Ստեփանակերտը փրկելու տարբերակ՝ չխոսելով այն մասին, թե ինչպես թշնամին եկավ ու հասավ Շուշի, չխոսելով նաև այն մասին, թե ինչպես հայտնվեցինք այն վիճակում, որ ստիպված էինք կապիտուլ յացիոն փաստաթուղթ ստորագրել: Կարծում եմ՝ վերջին օրերի հայտարարությունները նույնպես հերթական սպասվող իրադարձության նախաշեմի ելույթներ են, որոնց ինքը հետո անդրադառնալու է, քանի որ սիրում է ամեն ինչում իրեն պատասխանատու կարգել՝ հայտարարելով, սակայն, որ մեղավորն ինքը չէ»:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում