«Երբ հագնում ես զինվորական համազգեստը, գիտես՝ հնարավոր է՝ կյանքդ տաս հանուն այդ համազգեստի». Լյովա Սահակյանը չնահանջեց իրեն վստահված դիրքից․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Լյովա Սահակյանը 2019 թ. հոկտեմբերից եղել է պայմանագրային զինծառայող: 2016- 2021 թթ. սովորել է Վարդենիսի Վ. Համբարձումյանի անվան պետական համալսարանի Պատմություն բաժնում: Պայմանագրային ծառայության ընթացքում, հաշվի առնելով նրա գիտելիքները, պատրաստվածությունը, Լյովային շնորհվել է լեյտենանտի կոչում, ականանետային մարտկոցի 2-րդ ականանետային դասակի հրամանատարն էր: Լյովան զոհվել է ադրբեջանական վերջին լայնածավալ ագրեսիայի ժամանակ՝ Վարդենիսի դիրքերից մեկում 2022 թ.-ի սեպտեմբերի 12-ի լույս 13-ի գիշերը:

«Այդ տարածքում միակ հրետանին իրենն է եղել: Մինչև վերջին արկը կրակել է, դրանք վերջացել են: Երկուսս էլ պայմանագրային զինծառայող ենք, նույն տեղում ենք ծառայում: Մյուս դասակի հրամանատարն էլ ես էի: Ընդամենը մեկ օր առաջ իջա դիրքերից, հրաման էր եկել, որ սեպտեմբերի 12-ին առավոտյան ժամը 10-ին ներկայանամ Վազգեն Սարգսյանի անվան ռազմական համալսարան ՝ վերապատրաստումների: Գնացի դասերի, նույն գիշերը կռիվ սկսվեց»,-«Փաստի» հետ զրույցում սեպտեմբերի 12-ի իրադարձություններն է վերհիշում Գևորգը՝ Լյովայի կրտսեր եղբայրը:

Ռազմական համալսարանից արագ դուրս է գալիս, որ հասնի դիրքեր՝ եղբոր մոտ: «Ամեն րոպե կապի մեջ էի նրա հետ: Մեկ կիլոմետր էր մնացել, որ հասնեինք իրենց: Բայց հակառակորդը մեզ էր սպասում՝ մեր մեքենան պայթեցրին, անձնակազմի կեսը վիրավորվեց: Ես էլ եմ այդ ժամանակ վիրավորվել: Երևանից մինչև Վարդենիս ամեն րոպե խոսել եմ եղբորս հետ: Րոպեների հարց էր մնացել, որ իրար հասնեինք, բայց հակառակորդը ճանապարհը փակել էր, մենք հայտնվել էինք փակ շրջանի մեջ: Մի կերպ ենք կարողացել դուրս գալ»,-նշում է զրուցակիցս:

Գևորգն արդեն վիրավոր է լինում այդ ժամանակ, զանգում է եղբորը: «Ամբողջ ճանապարհին ասում էի՝ նահանջեք, իջեք դիրքերից: Ասում էր՝ երբեք նման բան չեմ անի: Վիրավորվելուց հետո էլ ասացի՝ արի, գոնե ինձ փրկի, արձագանքեց՝ ես էլ եմ վիրավոր: Դատաբժշկական եզրակացությունն ունեք, սկզբից թևից է վիրավոր եղել, իսկ հետո ուղիղ սրտին են խփել»,-հավելում է նա:

Լյովան ավագ եղբայրն է: Եղբայրների միջև տարիքային տարբերությունը վեց տարի է: «Ամենա-ամենա եղբայրն է, մի բացասական հատկանիշ չունի, որ հիմա ասեմ: Երկու եղբայր ենք, վեց տարի է մեր միջև տարբերությունը, բայց ամեն քայլ միասին ենք արել: Ինքն առջևից էր գնում, ես՝ իր հետևից: Կռվի ընթացքում 3-4 ժամվա ընթացքում անասելի բաներ է արել, ես նույնը չէի կարող անել: Ուզում եմ, որ դրա մասին խոսեն, որ նրա արածի մասին բոլորն իմանան»,-ասում է Գևորգը:

Նորից վերադառնում ենք պատերազմի օրեր: «Առաջին զանգի ժամանակ ասաց՝ պատերազմը սկսվել ա, հրետանին խփում ա մեր ուղղությամբ: Տարածքը դարձրել են «սետկա»: Անձնակազմին ուղարկել էր թաքստոցներ, միայնակ հրետանի էր աշխատեցնում: Շատ ջղայնացա՝ զորքին հանի, արագ-արագ կկրակեք: Արձագանքեց՝ չէ, բա որ մի բան պատահի իրենց: 30-40 րոպե անդադար կրակից հետո կարողանում է հակառակորդին լռեցնել: Զորքը դուրս է գալիս, ամբողջ անձնակազմը երեք հրանոթով կրակում է: Ինչ-որ պահի կողքի դիրքից վաշտի հրամանատարը եղբորս տեղեկացնում է, որ հակառակորդը մեծաթիվ՝ մոտ 500-700 հոգանոց զորքով մտել է դիմացի ձորը և շատ արագ առաջ է գալիս: Երբ Լյովան ինձ ասաց, հիշեցի որոշ ժամանակ առաջվա մեր զրույցը: Դեռ այն ժամանակ ձորակի մեջ կոորդինատներ էինք հաշվել, որ կարողանայինք մեր ականանետներով կրակ վարել: Իրեն հիշեցրեցի այդ օրը, կոորդինատները: Վերջին 70-80 արկը հենց այդ՝ հակառակորդի ուղղությամբ է կրակել: Գիշերը երկուսի կողմերն արդեն արկերը վերջանում էին, կարծեմ Մարտունի էի հասել: Անձնակազմի հետ կապի մեջ էի, որ արկերը կարողանանք Լյովային հասցնել: Բարձրանում էինք դիրքեր, էլի զանգ եղբորս՝ շրջափակման մեջ էին, պարզ լսում էին հակառակորդի ձայները, արկերը վերջացել էին, արդեն անցել էին «բլիժնի բոյի»»,-նշում է Լյովայի եղբայրը:

Գևորգի՝ դիրքերը նահանջելու խնդրանքը Լյովան կտրականապես մերժում էր: Կրտսեր եղբայրն ասում էր՝ դիմացի, հասնում եմ, բայց Լյովան վստահ էր՝ եղբայրը չի հասցնելու, հակառակորդն արդեն շատ էր մոտեցել: «Դիրքերից չէր իջնում՝ խնդրում էի, ասում, պահանջում, ոնց հնարավոր էր: Չլսեց ինձ, չհամաձայնեց՝ ես դիրքերը չեմ թողնի: Հրամանատարի՝ նահանջի պահանջն էլ չի կատարել՝ չեմ իջնում, մինչև վերջին շունչը կռվում ենք: Այդ ընթացքում արդեն ես էլ վիրավորվեցի: Դա էլ իրեն չստիպեց նահանջել, կամ- կամի պայքարի մեջ էր Լյովը: Սա էր մեր վերջին խոսակցությունը»,-վերհիշում է Գևորգը:

Նա արդեն վիրավորվել էր, իսկ եղբայրը՝ Լյովան, կռիվ էր տալիս թշնամու դեմ: Հիմա արդեն հրամանատարներն են Գևորգին պատմում Լյովայի կյանքի վերջին րոպեների մասին, երբ երկու եղբայր այլևս չեն կարողացել զրուցել: Հրամանատարի՝ նահանջի հորդորներին արձագանքել է՝ վիրավոր ունեմ, մինչև նրան դուրս չբերեմ, դուրս չեմ գա դիրքից, իրար մենակ չենք թողնի: Դա էլ եղել է հրամանատարի հետ վերջին խոսակցությունը, դրանից հետո երևի թե ժամը չորսի կողմերը իր ռացիայով թուրքն է խոսել: Ողջ անձնակազմը զոհվել է՝ Հայկ Մուրադյան, Սաղաթել Սարգսյան, Արմեն Մխեյան, Վաղարշակ Սարմոսյան։ Որևէ դիրքից նահանջ չի եղել, մեկը մյուսին նայելով՝ մինչև վերջ կռիվ են տվել թշնամու դեմ: Գևորգն ասում է՝ հրամանատարը զինվորին չի լքել, զինվորը՝ հրամանատարին, ուրեմն ծառայության տարիներին Լյովան կարողացել է փոխվստահության, փոխադարձ հարգանքի մթնոլորտ ստեղծել: Գևորգն արդեն ապաքինվում է: Հարցնում եմ՝ վերադառնալո՞ւ եք ծառայության, հստակ իմանալով իմ հարցի պատասխանը:

«Բնականաբար: Երկրորդ տարբերակ լինել չի կարող: Պայմանագրային զինծառայող չէինք դարձել գումարի համար: Մինչև 2019 թ.-ը, երբ ամիսների տարբերությամբ անցանք զինծառայության, գյուղատնտեսությանն առնչվող բիզնես ունեինք, ոչ մի բանի կարիք չունեինք: Հորեղբորս տղան այդ ժամանակ պայմանագրային ծառայության անցավ, մեր խոսակցությունների արդյունքում սկզբում ես, հետո արդեն Լյովան անցանք պայմանագրային ծառայության: Ու նվիրվեցինք այդ գործին: Սա ծառայություն է, երբ հագնում ես համազգեստը, գիտես, որ, հնարավոր է, մեկ օր կյանքդ էլ տաս հանուն այդ համազգեստի, հայրենիքի, ընտանիքի, հանուն մեր հող ու ջրի, ու սրանք ուղղակի խոսքեր չեն: Շատերի համար գուցե դա այդպես չի եղել, բայց ես ու եղբայրս այդպես ենք մտածել, հիմա էլ բան չի փոխվել: Չեմ կարող եղբորս գործը կիսատ թողնել: Եթե մինչև հիմա ծառայությունը պարտականություն էր, հիմա ավելի մեծ պարտականություն ունեմ՝ պետք է եղբորս վրեժն առնեմ ու պարտք ունեմ հայրենիքիս առաջ: Հիմա հայրենիքս վատ վիճակում է, իսկ հայրենիքն իր մեջ ամենակարևոր մարդկանց է ներառում, ամենակարևորն՝ ընտանիքը: Լյովան երեք անչափահաս երեխա ունի»,-եզրափակում է Գևորգը:

Շարունակելու են բնակվել Ծովակ գյուղում, Գևորգի խոսքով՝ ոչ մի քայլ այս ու այն կողմ: Հիմա Լյովան էլ է այնտեղ՝ ընտանեկան գերեզմանատանը: Ընտանիքն ամեն օր այցելում է նրան, իսկ Երևանն իրենցից բավականին հեռու է, ուզում են՝ Լյովան իրենց ավելի մոտ լինի:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում