«Թուրքիան և Ադրբեջանը Ուկրաինայում Ռուսաստանի հնարավոր անհաջողություններին են սպասում». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Ռուս-ուկրաինական հակամարտությունը Թուրքիայի համար անվտանգային խնդիրներ ստեղծեց: Թուրքիան Ուկրաինայում բավականին պայմանագրեր էր կնքել՝ կապված «Բայրաքթարների» արտադրության, ռազմամթերքի այլ տեսակների առումով բավականին ծրագրեր ևս ուներ: Այդ ծրագրերն այս պահին ի չիք դարձան: Սակայն Հարավային Կովկասի տարածաշրջանում Թուրքիայի համար լայն՝ նաև թուրք-ադրբեջանական համատեղ հնարավորություններ բացվեցին:

Այս մասին «Փաստի» հետ զրույցում նշեց թուրքագետ Անդրանիկ Իսպիրյանն՝ անդրադառնալով Արցախում ադրբեջանական ԶՈւ-երի հերթական գործողություններին: «Այս իմաստով մենք տեսնում ենք, որ Թուրքիան և Ադրբեջանը Ուկրաինայում Ռուսաստանի հնարավոր անհաջողություններին են սպասում: Սպասում են, որ Ռուսաստանն ամբողջովին խորասուզվի ուկրաինական ճգնաժամի մեջ ու աչքաթող անի Հարավային Կովկասը՝ գլխավորապես Արցախյան հարցը, որ ադրբեջանցիները կարողանան իրենց նպատակները քայլ առ քայլ իրականացնել: Բայց Ռուսաստանն այն իրավիճակում չէ, որ Թուրքիան իրեն թույլ տա, այսպես ասեմ, Հայաստան մտնել, թեպետ վատ սցենարները միշտ պետք է նկատի ունենալ:

Պետք է հաշվի առնել նաև, որ Թուրքիան Հայաստանը գրավելու միտք միշտ է ունեցել: Առհասարակ պատերազմների, նաև խառը ժամանակներում օգտվողը մշտապես Թուրքիան է եղել: Ու, ցավոք, այսօր մեր անվտանգության միակ երաշխիքը մնացել է Ռուսաստանը. անվտանգության այլ երաշխիք չունենք»,-ասաց Ա. Իսպիրյանը:

Անդրադառնալով ՀՀ իշխանությունների կողմից անգամ այս փուլում խաղաղության օրակարգն առաջ մղելու պատրաստակամությանը՝ նա հավելեց. «Խաղաղության գործընթացը իշխանությունների պատրանքն է: Ադրբեջանը ընդամենը մեկ բան է հասկանում՝ դիմացինի ուժեղ լինելը: Ու խոսքը միայն Ադրբեջանի մասին չէ՝ թուրքական աշխարհն է այդպիսին:

Եթե տեսավ թույլ ես, մինչև վերջ սեղմելու է, մինչև վերջ պոկելու է: Իրենք ուժից բացի այլ բան չեն հասկանում, ու սա պետք է մեկընդմիշտ հիշել: Մանավանդ իշխանությունները սա պետք է լավ հասկանան: Սա դառն իրականություն է, որը նոր չէ: Պատմությունը, դառը փորձը միշտ պետք է հաշվի առնել: Այո, բոլոր բանական մարդիկ կողմնակից են խաղաղության, խաղաղ ապրելուն նաև Ադրբեջանի, Թուրքիայի հետ, բայց պետք է հաշվի առնենք իրականությունը: Խաղաղությանն ուժեղ լինելով պետք է հասնել, այլ տարբերակ չկա: Մուրալով խաղաղության չեն հասնում, մուրալով ուղղակի ցեղասպանության են տանում երկիրը»:

Անդրադառնալով նաև Հայաստանի և իշխանությունների միջև առկա գործընթացներին, նաև խաղաղության պայմանագրի կնքման նպատակով ԵԱՀԿ Մինսկի խմբին դիմելուն՝ թուրքագետը նշեց. «Առհասարակ իշխանությունների հայտարարությունները բավականին հարցականների ու հարցադրումների տեղիք են տալիս: Ես չգիտեմ՝ իրենք իրականում ինչու են, օրինակ՝ դիմել միջնորդության, կամ, օրինակ՝ ինչն է մտնում իրենց ասած տարածքային ամբողջականության մեջ: Կամ՝ ի՞նչ պետք է լինի Արցախի հայության վիճակը, ի՞նչ պետք է լինի դեռևս ՀՀ տարածքում գտնվող ադրբեջանական զորամիավորումների հետ: Եվ, առհասարակ, ինչ պետք է լինի առկա իրավիճակում, երբ ամեն օր Ադրբեջանը սադրանքների է գնում: Այս հարցերի պատասխանները միայն իշխանության ներկայացուցիչները կարող են տալ: Ո՛չ վերուծաբանները և ո՛չ էլ քաղաքացիները չեն կարող ասել, թե որոնք են այս հարցերի պատասխանները, քանի որ կան փակ գործընթացներ, իշխանությունները որևէ հարցի վերաբերյալ նորմալ հայտարարություններ չեն անում»:

Այս համատեքստում Անդրանիկ Իսպիրյանն անդրադարձավ հայ-թուրքական հարաբերություններին. «Այո, բավականին դրական կլինի, եթե Հայաստանը կարգավորի հարաբերությունները, սակայն այլ հարցեր կան. ի՞նչ են բանակցում, ինչի՞ շուրջ, այսինքն՝ ի՞նչ զոհողությունների, ի՞նչ զիջումների դիմաց են բանակցում: Այդ մասին մենք ոչինչ չենք իմանում: Մի կողմից՝ շեշտում են «առանց նախապայմանների» կարգավորման մասին, բայց մյուս կողմից՝ տեսնում ենք, որ թուրքական կողմը անդադար պնդում է, որ ամեն ինչ Ադրբեջանի հետ համատեղ է արվելու: Մշտապես հայտարարում են, որ առանց Ադրբեջանի շահը հաշվի առնելու՝ ոչինչ չի արվելու: Իսկ այսօր տեսնում ենք, թե որն է Ադրբեջանի շահը: Ադրբեջանն ու Թուրքիան համատեղ են գործելու, ինչն արդեն նախապայման է: Կարծես հայկական կողմը չի տեսնում սա կամ չի ուզում տեսնել, հավանաբար՝ տարված պատրանքներով: Իսկ իրականում մենք գործ ունենք իրավիճակից օգտվող ադրբեջանական սովորական տակտիկայի հետ: Տեսնելով, որ Ռուսաստանը խառն է, իսկ Հայաստանի իշխանությունները ոչինչ չեն անում, Ադրբեջանը նման քայլերի է գնում»:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում