«Կառավարությունում նստած մարդիկ ունակ չեն տեսնելու իրենց կայացրած որոշումների հետևանքները». «Փաստ»

ИНТЕРВЬЮ 13 Январь, 2022 10:01

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Հունվարի 22-ից հանրային մի շարք վայրեր մուտք գործելիս քաղաքացին պետք է ունենա պատվաստման կամ կորոնավիրուսի թեստի բացասական արդյունքը հավաստող սերտիֆիկատ: «Ռեստորանների ասոցիացիա» ՀԿ-ի նախագահ Աշոտ Բարսեղյանն այս որոշումն անտրամաբանական է համարում:

«Այն սահմանափակումները, որոնք հետզհետե մտցնում է առողջապահության նախարարությունը, ստեղծում են մի քանի պրոբլեմ: Դրանք չեն արտահայտում առողջապահական իրավիճակի կարգավորման ոչ մի սկզբունք, որովհետև տրամաբանությունից զուրկ են և, համապատասխանաբար, չեն կարողանա արտահայտել բիզնեսի ու տնտեսական-սոցիալական կյանքի կարիքները: Առողջապահության նախարարությունն ուղղակի կատարում է ԱՀԿ-ի հերթական հրահանգները:

Բոլոր սահմանափակումներն ունեն ծանր հետևանքներ տնտեսական և սոցիալական առումներով: Դրանք սահմանափակում են տնտեսական կյանքը: Հակադարձում են՝ բերելով եվրոպական երկրների փորձը: Օրերս կիսվել եմ «Time» պարբերականի հոդվածով, որտեղ նշված է, թե ինչպես են խիստ սահմանափակումներ կիրառող երկրները հետևողականորեն սպանում ռեստորանային բիզնեսը: Հարց է առաջանում՝ ՀՀ-ն ուզո՞ւմ է պետական մակարդակով հետևի այդ ճանապարհին և սպանի ոչ միայն ռեստորանային, այլ նաև փոքր ու միջին բիզնեսը: Չգիտեմ՝ ինչ շարժառիթներով են դա անում զարգացած երկրները, բայց նրանք հետևյալ կերպ են վարվում՝ պետական սուբսիդիաներ են նշանակում, թոշակ և այս կերպ փորձում են լուծել սոցիալական հարցեր: ՀՀ-ն մտցնում է սահմանափակումներ՝ առանց դրանց հետևանքները մեղմելու սոցիալական դաշտում: Այս դեպքում հարց է առաջանում՝ ի՞նչ տրամաբանություն կա այս գործողությունների մեջ:

Ակնհայտ տեսնում ենք, որ կառավարությունում նստած մարդիկ ունակ չեն տեսնելու իրենց կայացրած որոշումների հետևանքները: Վահան Քերոբյանը հայտարարում է՝ էկոնոմիկայի նախարար է աշխատել մեկ տարի, որ հույս տա բիզնեսին: Եղբայր, բիզնեսին պետք չէ հույս տալ, բիզնեսն ուզում է տեսնել գործունյա քայլեր, պետք չէ մեզ խաբել տնտեսական աճի թվերով, երբ բիզնեսի մարդիկ լինելով՝ ակնհայտ տեսնում ենք, որ ունենք դեգրադացիա, ոչ թե աճ: Հույս տվող նախարարներ մեզ ընդհանրապես անհրաժեշտ չեն: Չենք ուզում նախարարներ, որոնք սուպերնախարարության են վերածվել: Առողջապահության նախարարությունը սկսել է ոչ թե օրենքներով, այլ նախարարի հրամաններով կարգավորել հասարակական, սոցիալական և տնտեսական կյանքը:

Նորմալ երկրներում այս ամենն անցնում է օրենսդրական պրոցեդուրա, որպեսզի մասնակցենք քննարկումների, հասկանանք, որ եթե մեր շրջանառությունը սահմանափակվելու է, ենթադրենք՝ մեր բնագավառի 30 տոկոսը սնանկանալու է, ապա գործազուրկների նոր բանակին էկոնոմիկայի հույս տվող նախարարը ո՞ր հույսերով է կերակրելու: Կա՛մ այդ մարդիկ պրոֆիլային կրթություն չունեն, կա՛մ էլ կրթության պակաս ունեն, որ չեն կարողանում տեսնել հետևանքները: Ցանկացած սահմանափակում սահմանափակելու է մեր շրջանառությունը, որի արդյունքում շատանալու են սնանկությունները: 2021 թ.-ին արդեն ունեցել ենք մոտ 200 ռեստորանի կորուստ: 2021 թ.-ին պարենային գնաճն արդեն կազմել է 25 տոկոս: Կտրուկ վատթարանում է տնային տնտեսությունների ֆինանսական իրավիճակը, աշխատավարձերը չեն աճում այն տեմպով, որով աճում է ինֆլ յացիան»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Բարսեղյանը:

Նշում է՝ այս բնագավառում հակացուցված են սահմանափակումները, հակառակը՝ պետք է իրականացնել խթանիչ միջոցառումներ, որպեսզի այն «չմահանա», գոնե շարունակեն պահպանել այն աշխատատեղերը, որոնք կան՝ միևնույն ժամանակ չստեղծելով սոցիալական լարված իրավիճակ: «Խոսում ենք երկու նախարարության մասին, բայց պետք է ընդունենք, որ բոլոր բնագավառներում կա նման արատավոր պրակտիկա, հետևությունները շատ տխուր են պետության համար, որովհետև այլևս չկա պետություն-բիզնես դիալոգ, չկան տրամաբանական քայլեր, չկա հայացք դեպի պետություն, տնտեսական աճ, սոցիալական պետություն: Աշխատում են յուրայնության սկզբունքով: Օրինակ՝ նույն էկոնոմիկայի նախարարը, յուրային չհամարելով ինչ-որ ոլորտի ներկայացուցիչների, նախընտրում է նրանց հետ չհանդիպել, չի ցանկանում լսել ռեստորանային ոլորտի ներկայացուցիչներին:

Շատ սուր է ընդունում մեր քննադատությունները, բայց եթե այդպես պետք է արձագանքես, ուրեմն տեղ չունես քաղաքականության մեջ: Եթե քննադատությունը նեղացնելու է պարոն Քերոբյանին, ապա նա սխալ պաշտոն է զբաղեցնում: Օրինակ՝ նախկին նախարար Տիգրան Խաչատրյանի հետ բավականին օպերատիվ կերպով արձագանքեցինք հակաալկոհոլային խայտառակ օրինագծին, որը Հայաստանում սպանելու էր ալկոհոլային արտադրությունը, գինեգործությունը և բացասական ազդեցություն էր ունենալու ռեստորանային ոլորտի վրա: Այն ժամանակ էլ քննադատում էինք կառավարությանը, բայց օպերատիվ կապ հաստատեցինք, գործնական խոսակցություն ունեցանք և շտկեցինք խնդիրը, որը կարող էր Հայաստանի մի ամբողջ բնագավառի վնաս հասցնել»,-ընդգծում է մեր զրուցակիցը:

Մյուս կողմից՝ մարտի 15-ից հանրային սննդի օբյեկտներում բաց և փակ տարածքներում արգելվելու է ծխախոտի օգտագործումը։ Այս որոշումը ևս միանշանակ չի ընդունվում բիզնես ոլորտի ներկայացուցիչների կողմից: «Այս մարդիկ հերթական թոզն են փչում ազգաբնակչության աչքերին: Միգուցե օրինական վաճառքի թվերով նվազելու է ծխախոտի վաճառքը, բայց խորամանկ քայլեր են անում՝ չեն ներկայացնում սպառման քանակները: Արտադրությունը և սպառումը հավասար է, ծխախոտային արտադրանքը թափոնի չի վերածվում, սպառվում է: Եթե աշխարհում համադրենք սիգարետի արտադրված և օրինական վաճառված քանակները, ապա այստեղ մի դատարկ տարածություն կունենանք, դա սև շուկան է, որն այս անմիտ, անգրագետ արգելքների հետևանքով ձևավորվում է բոլոր երկրներում: Սա ամենաանիրագործելի օրենքն է: Պետությունը դրդում է շուկային գնալ մութ գործարքների, ծխախոտի շրջանառության թաքնված շուկա է ստեղծվելու: Մարդիկ իրենց պաշտոնի համար անում են քայլեր, որոնք վնասում են տնտեսությանը: ՀՀ պետբյուջե ծխախոտային ընկերություններից մտնում է 110 մլրդ դրամ:

Մեր երկիրը ծխախոտ արտադրող երկիր է, ծխախոտ արտադրող ընկերությունը բազմիցս հայտնվել է հարկատուների ցանկի առաջին տեղում: Այս ամենը հաշվի չառնելն առնվազն անգրագիտության նշան է կամ այլ շարժառիթներ ունենալու ուղիղ ցուցիչ: Էկոնոմիկայի նախարարը հպարտանում է նրանով, որ մի քանի ամիսից Հայաստանում ունենալու են ծխախոտի շրջանառության սև շուկա, եթե իրենց դա ձեռք է տալիս, ապա տնտեսվարողներին վաղուց ձեռք չի տալիս, նրանք վաղուց սպիտակ շուկայում են և գործում են օրենքի դաշտում: Մեր երկրում ստեղծվել է մի իրավիճակ, երբ տնտեսվարողներն ավելի պետականամետ են, քան պետության ներկայացուցիչները:

Պետությունն ընդունում է օրենքներ, որոնք հակասում են պետական շահին, և տնտեսվարողներն են սկսում պետական շահը պաշտպանել: Կան ազդակներ, և հասարակությունը պետք է տեսնի, որ այս Կառավարությունը չի արտահայտում ո՛չ բիզնեսի, ո՛չ էլ ազգաբնակչության տնտեսական ու սոցիալական կարիքներն ու սպասելիքները: Նայելով այս ամենին՝ հասկանում ես, որ Հայաստանը մեկ անգամ ևս անցնելու է ցավալի ընտրության ճանապարհով»,-եզրափակում է Աշոտ Բարսեղյանը: