«Ասում են՝ եկել ենք երկիրը զարգացնելու, բայց որոշ ժամանակ հետո զգում ես, որ ամեն ինչ արվում է իշխանությունը պահելու համար». «Փաստ»

ИНТЕРВЬЮ 4 Ноябрь, 2021 10:02

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Ներկայիս իշխանություններն ընդդիմություն եղած ժամանակ ոչ մեկ անգամ են բարձրացրել բուհերի և առհասարակ կրթական համակարգի ապաքաղաքական լինելու կարևորության հարցը: Նրանք այս առումով ևս խոստումներ էին հնչեցրել, բայց արի ու տես, որ իշխանություն դառնալուց հետո մեծ է գայթակղությունը հսկողության տակ պահել նաև բուհերի հոգաբարձուների խորհուրդները: Կրթության փորձագետ Սերոբ Խաչատրյանը նշում է՝ իդեալական տարբերակում համալսարանները պետք է լինեն ազատ և անկախ:

«Բայց երբ իշխանություն ես ստանում, հասկանում ես, որ Հայաստանը դեռևս չի «աճել» այն մակարդակի, որ հեշտությամբ ինքնավարություն տաս: Օրինակ՝ եթե իշխանությունն ինքնավարություն է տալիս համալսարանին, այլ կերպ ասած՝ փորձում է չխառնվել նրա գործերին, ապա լինում է այնպիսի զարգացում, որ արդեն համալսարանական կամ մերձհամալսարանական շրջանակներում ձևավորվում են խմբավորումներ, որոնք փորձում են իրենց թեկնածուին առաջ տանել: Երբեմն այդ թեկնածուներն ունենում են քաղաքական կողմնորոշումներ: Այս իշխանությունները հասկացան, որ ընդդիմադիր ժամանակ իրենց հնչեցրած մտքերը շատ իդեալական են, և շատ արագ տեղավորվեցին հին հագուստի մեջ: Եվ ի՞նչ փոխվեց. եթե առաջ ՀՀ նախագահը, վարչապետը, ԱԺ նախագահը, նախարարներն էին բուհերի խորհուրդներում, հիմա, այսպես ասենք, պաշտոնյաների ռանգն իջեցվեց՝ կարող է լինել փոխվարչապետ, փոխնախարար և այլն: Լինելով ինչ-որ քաղաքական թիմի անդամ կամ էլ վարչական կախվածության մեջ՝ իրենք, բնականաբար, ինքնուրույն չեն»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Խաչատրյանը:

Ընդգծում է՝ այստեղ կարևոր է նաև այն, որ այդ մարդիկ նաև ոչ միշտ կարող են օգտակար լինել բուհին: «Եթե ինչ-որ մեկին, որը կրթության ոլորտից հեռու մարդ է, գործատու չէ, անգամ մեծահարուստ չէ և այլն, դնում ենք բուհի խորհրդում, նա ի՞նչ կարող է անել: Նա միայն կարող է կատարել վերևից իջեցված հրահանգներ, որովհետև նա գործատու չէ, կրթության մասնագետ չէ, ոչ էլ մեծահարուստ է, որ կարողանա բուհին օգնել ֆինանսական կամ էլ կապերի ստեղծման հարցերում: Այսինքն, իրականում կրկին ունենք նույն համակարգը, ինչ նախկինում: Սա ցավալի է: Հայաստանի խնդիրներից մեկն այն է, որ ցանկացած իշխանության համար թիվ մեկ խնդիրը եղել է իշխանությունը պահելը, ու հանուն դրա ամեն ինչ զոհաբերվում է:

Գուցե ասում են՝ եկել ենք երկիրը զարգացնելու, բայց որոշ ժամանակ հետո զգում ես, որ ամեն ինչ արվում է իշխանությունը պահելու համար: Այս թեզն ամրապնդվեց պատերազմից հետո, երբ որոշ բուհեր տարբեր ձևաչափերով պահանջեցին իշխանության հրաժարականը, այնտեղ նոր իշխանությունը դեռևս չէր հասցրել իր մարդկանց տեղավորել: Բուհերի արձագանքներից կարելի է հստակ ասել, թե ինչու նրանք այսպես կամ այնպես արձագանքեցին: Օրինակ՝ եղան բուհեր, որոնք առհասարակ լուռ մնացին, քանի որ այնտեղ ռեկտորը նոր մարդ էր և այլն: Պատերազմից հետո, երբ եղավ իշխանությունների հրաժարականի պահանջը, վերջիններս հասկացան, որ պետք է ավելի կոշտ ձևերի գնալ, նույնիսկ գնացին նրան, որ բուհերի խորհուրդներում կառավարությունը ստանա «50+1» ձայն:

Օրենքում շատ անակնկալ ձևով հայտնվեց այս փոփոխությունը: Եթե նախկինում 50/50 էր, ապա հիմա նոր՝ «50+1» ձևաչափն առաջ քաշվեց: Իհարկե, Սահմանադրական դատարանն անօրինական ճանաչեց այդ կետը, և հիմա նորից փոփոխություն կկատարվի: Ամեն դեպքում իշխանությունները հասկացան, որ պետք է համալսարանները պահեն հսկողության տակ: Այդ տեսանկյունից նոր խորհուրդների կազմն ամենևին էլ անակնկալ չէր, մի քանի բուհերի հոգաբարձուների խորհուրդների կազմն ուսումնասիրելիս դժվար կլինի այնտեղ մեկ կամ երկու անկախ մարդ գտնել: Բոլորը որոշակի վարչական, կուսակցական կախվածությունների մեջ են և իրենք չեն կարող ինքնուրույն որոշումներ կայացնել, դա կլինի միասնական որոշում»,-նշում է մեր զրուցակիցը:

Հետաքրքրվում ենք՝ իսկ ի՞նչ իրավիճակ ունենք դպրոցների դեպքում, այս դեպքում էլ կա գայթակղություն ամեն ինչ վերահսկողության տակ պահելու: Փորձագետը նշում է՝ դպրոցներում պատկերն ավելի խայտաբղետ է, շատ բան կախված է մարզերից ու մարզպետներից:

«Օրինակ՝ Շիրակի մարզում երկար տարիներ եղել է դաշնակցական մարզպետ , և այնտեղ կան նաև դաշնակցական տնօրեններ: Տեսնում եմ, որ հիմա այդ մարդկանց հանդեպ որոշակի խտրական վերաբերմունք կա, քանի որ իրենք դաշնակցական են, իսկ Դաշնակցությունը ավելի կտրուկ է արտահայտվում այս իշխանությունների դեմ, դրա համար այնտեղ տարբեր ձևերով փորձում են հեռացնել դաշնակցական տնօրեններին:

Գիտեմ դպրոց, որտեղ ամիսներով տնօրեն չկա, որովհետև նախկին տնօրենը դաշնակցական է, հիմա ինչ-որ մեխանիզմներով ցանկանում են իրենից ազատվել: Դրականն այն է, որ հիմա դպրոցների տնօրենների ընտրությանը շատ մարդիկ են մասնակցում, եթե առաջ 1-2 թեկնածու էր, հիմա ընտրություններն ավելի մրցակցային են դարձել: Բայց, միևնույն ժամանակ, չեմ կարող ասել, որ ընտրվողներն անկախ, ինքնուրույն մարդիկ են: Այս տարի էլ դպրոցներում մի քանի, այսպես ասած, ցույցերի ականատես եղանք, և հաճախ զգում ես, որ դրանք էլ երբեմն ներիշխանական կռիվներ են, ցույց են անում ոչ թե որովհետև սկզբունքային պայքար է, այլ պարզվում է, որ իշխանության մի թևը բախվել է մյուսի հետ: Ցավոք, այս պահին Հայաստանի համար կարված կառավարման կոստյումը նույնն է: Հույս կար, որ այս իշխանությունն այդ կոստյումը կփոխի, բայց, իմ տպավորությամբ, ոչ թե ուզում են կոստյումը փոխել, այլ հագնել այն»,-եզրափակում է Սերոբ Խաչատրյանը: