Առն­վազն քա­րոզ­չա­կան ճնշում. նոր շեշ­տադ­րում և լրա­ցու­ցիչ ռիսկ

Թուրքիան փորձում է նոր ներգրավվածություն ունենալ Հարավային Կովկասի տարածաշրջանում՝ օգտագործելով ադրբեջանական խողովակը: Իրականում այդ ներգրավվածության միակ խողովակը ադրբեջանական հանրապետությունն է: Թուրքական կողմն իր փաստացի շարունակությունը հանդիսացող այս կազմավորման միջոցով Հարավային Կովկասի տարածաշրջանում փորձում է ավելի ակտիվ քաղաքականություն վարել՝ հաշվի առնելով էրդողանական վարչակարգի ախորժակը: «Փաստի» հետ զրույցում նման կարծիք հայտնեց իրանագետ Վարդան Ոսկանյանը: Շեշտելով Թուրքիայի վարած քաղաքականության մասին Արևել յան Միջերկրածովյան տարածաշրջանում, ինչպես նաև Սիրիայում և Իրաքում՝ նա ընդգծեց, որ փաստացի փորձ է կատարվում օգտվել նաև այն հնարավորություններից, որոնք ընձեռում է Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունը:

Այս համատեքստում մատնանշելով թուրքադրբեջանական վերջին զորավարժությունները՝ նա հավելեց. «Չհաստատված տեղեկություններ, խոսակցություններ կան, որ թուրքական զորամիավորումները մնացել են նախիջևանյան հատվածում, ու Թուրքիան մտադրություն ունի Նախիջևանի հատվածում իր ներկայությունը պահպանել ռազմակայանի կարգավիճակով: Հետևաբար, ստացվել է մի իրավիճակ, երբ թուրք-ադրբեջանական տանդեմը, ըստ էության, արդեն բացահայտ կերպով է գործում Հայաստանի դեմ: Թուրքիան բացահայտ լկտիությամբ հայտարարում է, թե կոնֆլիկտի կողմ է, նաև սպառնալիքի լեզու է կիրառում ՀՀ-ի հանդեպ»:

Վ. Ոսկանյանի խոսքով, թուրքական ախորժակն, ըստ էության, ավելի մեծ է: Հաշվի առնելով նաև գործողությունների տիրույթը, որն առնչվում է Նախիջևանին, նա ընդգծեց. «Սա նոր շեշտադրում է, որին պետք է հատուկ ուշադրություն դարձնել, քանի որ թուրքական նման ակտիվությունը չի բխում ՀՀ շահերից, միևնույն ժամանակ չի բխում նաև Ռուսաստանի և Իրանի շահերից: Առհասարակ, ցանկացած փորձություն և մարտահրավեր իր մեջ նաև հնարավորություններ է պարունակում ոչ միայն դրանք հաղթահարելու, այլև այդ մարտահրավերներից ավելի հզորացած դուրս գալու տեսանկյունից: Կարծում եմ՝ թուրքական նկրտումների դեմ այդ հզորացումը պետք է ապահովվի Հայաստան -Ռուսաստան-Իրան եթե ոչ բացահայտ, ապա գոնե լուռ դաշինքի ձևավորմամբ: Անհրաժեշտ է գերակտիվ քաղաքականություն վարել հատկապես իմ նշած երկու պետությունների հետ:

Այս երկու հիմնական խաղացողների ներգրավմամբ Հարավային Կովկասի հատվածում մենք պետք է ապահովենք մեր շահերը: Ներգրավում ասելով՝ նկատի ունեմ դաշինքի ձևաչափը, որը նոր հնարավորություններ կբացի մեր պետության համար՝ թուրքական սպառնալիքներին արձագանքելու առումով: Այս հնարավորություններն իրականում առկա են, պարզապես հնարավորությունների հստակ վերլուծություն ու քայլեր պետք է իրականացվեն: Առնվազն պետք է ականջալուր լինել փորձագիտական կարծիքներին, դրանք հաշվի առնելով՝ ծրագրել քաղաքական ավելի ակտիվ ուղեգիծ՝ հատկապես իմ նշած պետությունների հետ: Բնական է, որ Հայաստանը Հարավային Կովկասում իր շահերը պաշտպանում է սեփական ուժերով, մեր բանակի հզորությամբ, անվտանգային այլ կառույցների հետ աշխատանքով, ինչպես նաև արտաքին աշխարհի հետ ունեցած հարաբերություններով»:

Նա շեշտեց, որ այս առումով մեզ համար կարևորվում է հատկապես ՌԴ հետ ունեցած դաշնակցային հարաբերությունները զանազան մակարդակներում, ինչպես նաև հայիրանական երկկողմ հարաբերությունները, որոնց դեպքում որևէ խոչընդոտ չպետք է լինի և որևէ խոչընդոտ չպետք է ստեղծվի: «Մեծ հաշվով, այս փուլում մենք գտնվում ենք բավականին հզոր՝ առնվազն քարոզչական ճնշման ներքո: Ընդ որում, այդ քարոզչական ճնշումն իրականացվում է երկու մակարդակով: Առաջինը պաշտոնականն է: Ադրբեջանի նախագահն է լկտի պահվածքով աչքի ընկնում, էրդողանական վարչակազմի զանազան պաշտոնյաները, խախտելով անգամ դիվանագիտական լեզվի առանձնահատկությունները, իրենց իրավունք են վերապահում ուղերձներ հղել առ Հայաստան:

Երկրորդը ԶԼՄ-ների տիրույթն է, որտեղ զանազան ապատեղեկություններ են տարածվում: Ապատեղեկության վերջին օրինակներից մեկն այն էր, թե իբր հայկական կողմը Արցախյան հակամարտության գոտում ներգրավում է Քրդստանի բանվորական կուսակցության զինված ջոկատներ: Սա իր մեջ լրացուցիչ ռիսկ է պարունակում, քանի որ նման ապատեղեկությունը և դրա լեգիտիմացումը հեռանկարում դուռ է բացում Թուրքիայի համար՝ միջամտելու մեր տարածաշրջանի գործերին»,-ասաց նա՝ շեշտելով, որ Քրդստանի բանվորական կուսակցությունը Թուրքիայում ահաբեկչական կառույց է համարվում:

Վարդան Ոսկանյանի դիտարկմամբ՝ հայկական կողմի արձագանքն այս ամենին բազմաթիվ մակարդակներով պետք է լինի. «Այն անձինք, որոնք շատ կաշկանդված չեն դիվանագիտական պարտականություններով, ավելի ակտիվ պետք է արձագանքեն: Խոսքը հատկապես մեր պատգամավորների մասին է: Պետք է դերաբաշխում լինի՝ արձագանքներ փորձագիտական, խորհրդարանական, դիվանագիտական և այլ մակարդակներում:

Ինչպես նաև պետք է համակարգվի ԶԼՄ-ների աշխատանքը նման ապատեղեկություններին պատասխանելու ու նաև քարոզչական տիրույթում հարձակողական գործողություններ ձեռնարկելու համար: Այս համատեքստում այս պահի դրությամբ անթերի աշխատում է բացառապես հայկական բանակը, և մեկ անգամ չէ, որ սա ապացուցվել է: Բանակն իր գործառույթները լիարժեք է կատարում, այլ հատվածները պետք է ձգտեն հասնել բանակին»: