Կապիտալ ծախսերի թերակատարման և չօգտագործված տնտեսական ներուժի թնջուկը
АНАЛИТИКАՍպասվում է, որ համաշխարհային տնտեսության մեջ ամիսներ շարունակվող ճգնաժամային իրավիճակով պայմանավորված՝ լուրջ փոփոխություններ են տեղի ունենալու մարդկության կյանքում։ Եվ առկա անորոշ իրավիճակը ստիպում է տարբեր միջազգային կառույցների այնպիսի կանխատեսումներ անել, թե կորոնավիրուսի համաճարակը ամենամեծ հարվածը կհասցնի համաշխարհային տնտեսությանը 1930-ականների Մեծ դեպրեսիայից ի վեր։
Սակայն առկա մարտահրավերները բազմաթիվ երկրների ստիպել են ուղիներ փնտրել իրենց տնտեսությունները արագ վերականգնելու և աշխուժացնելու համար։ Դա տեղի է ունենում բիզնեսին աջակցություն տրամադրելու և այնպիսի միջոցառումների իրականացման տեսքով, որոնք նոր թարմ օդ կապահովեն տնտեսության համար։
Առկա տնտեսական ճգնաժամը աստիճանաբար հաղթահարելու հարցը մեծ ակտուալություն ունի նաև Հայաստանի համար։ Եվ առանձին դիտարկելու թեմա է, թե ինչ քայլեր են ձեռնարկում իշխանություններն այս ուղղությամբ։
Հատկանշական է, որ բիզնեսին վարկավորելուց զատ կառավարությունը այս փուլում հատուկ շեշտադրում է կատարում կապիտալ ծախսերի իրականացման վրա։ Պատահական չէ, որ դեռևս ապրիլին վարչապետ Փաշինյանի մոտ տեղի ունեցած խորհրդակցության ժամանակ վերջինս հայտարարեց, թե ճգնաժամից դուրս գալու իրենց առաջնային գործիքը կապիտալ ծախսերի արդյունավետ իրականացումն է լինելու։
Առավել մանրամասն պատկերացնելու համար, թե ինչի մասին է խոսքը, նշենք, որ բյուջեի ծախսերը բաժանվում են երկու խոշոր խմբի՝ ընթացիկ ծախսեր և կապիտալ ծախսեր։ Ընթացիկ ծախսեր կարող են լինել, օրինակ՝ պետական հիմնարկների աշխատավարձերը, գնումները, սոցիալական նպաստները, կենսաթոշակները և այլն։
Իսկ կապիտալ ծախսերը պետական բյուջեից տնտեսության մեջ կատարվող ներդրումներ են, որոնք իրականացվում են հիմնականում ենթակառուցվածքներում ու մարդկային կապիտալում (կրթություն, առողջապահություն և այլն)։ Եվ հատկանշական է, որ կապիտալ ծախսերի մի մասն էլ սովորաբար արվում է միջազգային կազմակերպություններից ստացված վարկերի հաշվին:
Տնտեսության համար մեծ կարևորություն ունի ինչպես հարկերի հավաքագրման դինամիկան, այնպես էլ հավաքված գումարները ժամանակին և թիրախային ծախսելը։ Տնտեսական աճի վրա բացասական ազդեցություն կարող են ունենալ ինչպես բյուջեի ընթացիկ ծախսերի, այնպես էլ՝ կապիտալ ծախսերի թերակատարումը։
Եվ պետք է հաշվի առնել, որ ծախսերի թերակատարումը հիմնականում հանգեցնում է արտադրողականության, արտահանման և աշխատավարձերի նվազեցման, իսկ մյուս կողմից աճում է գործազրկությունը, և համապատասխան ենթակառուցվածքներում (դպրոցներ, հիվանդանոցներ, ճանապարհներ և այլ) նախատեսվելիք ներդրումները այդպես էլ իրականություն չեն դառնում։
Ըստ էության, կապիտալ ծախսերի թերակատարված ամեն տոկոս իր հերթին բերում է մեր երկրում ծանրացող սոցիալական իրադրության ավելի բարդացման:
Այս համատեքստում պետք է ուշադրություն դարձնել, որ 2019 թվականին նախատեսված է եղել 262 միլիարդ դրամի չափով կապիտալ ծախս, որից կատարվել է 192 միլիարդ դրամը: Այսինքն՝ 70 միլիարդ դրամով թերակատարվել է, ինչը վկայում է այն մասին, որ մեր ունեցած լրացուցիչ տնտեսական պոտենցիալը փաստացի չի իրացվել։
Կապիտալ ծախսերի այսպիսի թերակատարման փաստը Փաշինյանը փորձում էր արդարացնել այն պնդմամբ, թե նախատեսված ծախսերը թերակատարվել են, քանի որ կառավարությունը հաշվի է առել դրանցում առկա կոռուպցիոն ռիսկերը և հնարավոր չարաշահումները։
Այնինչ բազմաթիվ տնտեսագետներ այն կարծիքին են, որ կապիտալ ծախսերը թերակատարվել են որակյալ մասնագետների բացակայության պատճառով, որոնք պետք է կազմակերպեին վարկային ծրագրերի շրջանակներում կատարվող գնումները ու մյուս գործընթացները։
Եվ լիովին տրամաբանական է, որ 2019 թվականին նախատեսված կապիտալ ծախսերի թերակատարման իրողությունը կառավարության հասցեին բուռն քննադատության տեղիք տվեց։
Ուստի սրանից հետո տպավորություն էր ստեղծվում, թե այս տարի, հաշվի առնելով նաև կորոնավիրուսային ճգնաժամի խորացումը, իշխանությունները ձեռնամուխ կլինեն, որ կապիտալ ծախսերն իրականացվեն նախատեսված գրաֆիկով և բարձր որակով, բայց արի ու տես, որ այս տարվա առաջին կեսի համար արդեն իսկ ծախսերի թերակատարման նշաններ կան։ Այսպես՝ այս տարվա առաջին հինգ ամսում՝ հունվար-մայիսին կապիտալ ծախսերը կազմել են շուրջ 36,3 մլրդ դրամ, մինչդեռ վեց ամսում դրանք պետք է կազմեին 118 մլրդ դրամ։ Փաստորեն ստացվում է, որ հինգ ամսում կատարվել է կիսամյակի ծրագրի միայն 30,7%-ը։
Ու չնայած հունիսի ամբողջական ցուցանիշները դեռ չկան, սակայն միայն այդ ամսվա ընթացքում մնացած 69,3%-ի՝ մոտ 82 մլրդ դրամի կապիտալ ծախս կատարելու հավանականությունը զրոյական է, և այսպիսով ծախսերի թերակատարումն արդեն կարելի է համարել կատարված փաստ։ Սա իշխանությունների համար պետք է լինի լուրջ ահազանգ, քանի որ մեծ է հավանականությունը, որ մենք այս տարի նույնպես կարող ենք ամբողջ ծավալով չիրացնել մեր ունեցած տնտեսական ներուժը։
ԱՐՏԱԿ ԳԱԼՍՏՅԱՆ
Греция уступит Италии первое место по госдолгу в еврозоне к концу года: Reuters
Самвел Карапетян: Сегодняшние руководители Армении пытаются оправдать тех, кто осуществил Геноцид армян
Заявление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю 111 годовщины геноцида армян
Курс финансовой грамотности в благотворительной организации Learning Mission. Idram&IDBank
«Геноцидальный антиарменизм активизировался с полной яростью в 2020-х» — международные эксперты
Новый уровень цифрового банкинга: IDBank начинает стратегическое сотрудничество с Oracle
Переосмысление института президента: почему предлагается кандидатура архиепископа Микаэла Аджапахяна? «Паст»
Каждый день дает такой повод: «Паст»
Между Сионом и Араратом: почему в Израиле невозможен «лидер-ликвидатор»? «Паст»
Сегодня последний день: кто уже подал документы в ЦИК? «Паст»
Разрушение двух храмов в Степанакерте в преддверии Геноцида армян очень знаково – САР
Союзники США Персидского залива и Азии обратились за финансовой поддержкой на фоне конфликта вокруг Ирана
Цены на нефть превысили отметку в 100 долларов за баррель
Католикос возглавит молитву в Цицернакаберде, а Эчмиадзин проведет литургию в память жертв Геноцида
Международный день Земли: Idram&IDBank
Украина обратилась к Турции с просьбой организовать встречу Зеленского и Путина
Кредит «Новый партнер» набирает популярность среди клиентов ВТБ (Армения)
Индия может не разрешить запуск услуг Starlink из-за неправомерного использования в Иране
Ucom объявляет о запуске программы управления углеродным следом
В США пройдет выставка «Оставшиеся» — об армянской общине Стамбула
В Москве заявили, что вступление Армении в ЕС сократит приток туристов из России и Ирана
Axios: Трамп дал Ирану несколько дней
Аппарат омбудсмена Армении ответил на сообщение Рубена Варданяна из бакинской тюрьмы
Минобороны США запросило 11,7 миллиарда долларов «на сдерживание Китая»
Юнибанк выпустил долларовые облигации с доходностью 5,6% 
Повышают немного пенсии, а цены стремительно взлетают: «Паст»
ГД-вские против своего лидера: «Паст»
Честолюбивый Гюмри снова отверг Пашиняна: «Паст»
Idram и IDBank — среди участников Career City Fest 2026
Сегодня — последний год памяти Геноцида армян. Суренянц
Малхас Амоян признан лучшим борцом Европы 2025 года
ВТБ (Армения) расширяет возможности оплаты для туристов из России
Китай осудил захват США иранского грузового судна как «принудительный перехват»
Эдмон Марукян пояснил собственное заявление на съезде партии «Светлая Армения»
Фильмы Лилит Казарян и Марианны Мовсесян стали победителями Всероссийского фестиваля «КиноСфера»
Шок в семье легенды: Шер узнала о тайной внучке спустя годы
КНДР провела испытания модифицированных тактических ракет «Хвасонпхо-11ра»
В Германии созовут Совет безопасности из-за ситуации с поставками топлива
Адвокат: Суд отклонил ходатайства об аресте директора сети пиццерий «Ташир» Вагинака Газаряна и Маиса Багумяна
Суд в Иерусалиме отменил показания Нетаньяху по делу о коррупции
CNN: Иран просит США смягчить санкции и разморозить активы
Утверждается, что Оник Гаспарян во время войны действовал под давлением приказов Пашиняна и в атмосфере страха․ Арам Габрелянов
,,Сильная Армения с Россией ". Партия СКП судя по всему выдвигается на парламентские выборы
Прямое указание? Почему власти в замешательстве? «Паст»
Ходят по домам и расспрашивают: «Паст»
Паспортные тени: кому будут доступны наши биометрические данные? «Паст»
Жестокость полиции и опасения властей: что зафиксируют европейские чиновники? «Паст»
Великобритания и Франция объявили о совместном плане по защите свободы судоходства
В Грузии заявили, что ЕС должно быть стыдно за беспорядки в других странах
Тяжелоатлет Артём Асликян завоевал полный комплект медалей на первенстве России 
